کد خبر: ۲۲۲۵۸۶
تاریخ انتشار: ۰۹ آبان ۱۴۰۵ - ۱۶:۲۲

ظریف: برجام باید با تضمین منافع ایران تکرار شود

ظریف
محمجواد ظریف گفت: امروز سؤال اصلی این نیست که «به آمریکا اعتماد کنیم یا نه». سؤال این است که آیا می‌توان ترتیبی طراحی کرد که اجرای تعهدات و منافع ایران قابل راستی‌آزمایی و قابل سنجش باشد.

آریا: محمجواد ظریف گفت: امروز سؤال اصلی این نیست که «به آمریکا اعتماد کنیم یا نه». سؤال این است که آیا می‌توان ترتیبی طراحی کرد که اجرای تعهدات و منافع ایران قابل راستی‌آزمایی و قابل سنجش باشد.

 

محمدجواد ظریف در گفتگویی، اظهار کرد: امروز سؤال اصلی این نیست که «به آمریکا اعتماد کنیم یا نه». سؤال این است که آیا می‌توان ترتیبی طراحی کرد که اجرای تعهدات و منافع ایران قابل راستی‌آزمایی و قابل سنجش باشد. 

 

در ادامه مشروح این گفتگو را می‌خوانید: 


اجازه دهید مستقیما وارد مهمترین بخش گفتگو شویم؛ آیا پیشنهاد مذاکره با آمریکا تکرار تجربه شکست‌خورده برجام نیست؟ 

 

ببینید، هیچ سیاست خارجی عاقلانه‌ای بدون توجه به تجربه‌های گذشته طراحی نمی‌شود. من هم همیشه گفته‌ام که باید از تجربه‌ها درس گرفت، نه اینکه آن‌ها را انکار کرد. اما باید یک نکته را روشن کنیم: مذاکره ابزار است، اعتماد سیاسی نیست. 

 

برجام هم دستاورد داشت، هم محدودیت. خروج آمریکا نشان داد که اگر سازوکارهای مقابله با نقض تعهدات کافی نباشد، توافق آسیب‌پذیر می‌شود. امروز سؤال اصلی این نیست که «به آمریکا اعتماد کنیم یا نه». سؤال این است که آیا می‌توان ترتیبی طراحی کرد که اجرای تعهدات و منافع ایران قابل راستی‌آزمایی و قابل سنجش باشد. 

 

من از مذاکره‌ای دفاع می‌کنم که در آن امتیازهای ایران روشن باشد، منافعش قابل اندازه‌گیری باشد و هزینه نقض تعهدات برای طرف مقابل مشخص. اگر چنین چارچوبی نباشد، امضای توافق به‌تنهایی هیچ ارزشی ندارد. 

 

چه تضمینی دارید که آمریکا دوباره توافق را نقض نکند؟ 

 

در روابط بین‌الملل «تضمین مطلق» وجود ندارد. اما این به معنای ناتوانی در کاهش خطر نیست. می‌شود درباره اجرای مرحله‌ای، راستی‌آزمایی، تناسب اقدامات، سازوکار حل اختلاف و پیامدهای نقض توافق مذاکره کرد. 

 

من همیشه گفته‌ام: معیار باید نتیجه باشد، نه امضا. اگر ایران تعهدی انجام دهد اما نتواند از منافع اقتصادی توافق بهره‌مند شود، سازوکارهای حل اختلاف باید فعال شوند. 

 

این‌ها تضمین مطلق نیستند، اما خطر را کم می‌کنند. وظیفه دیپلماسی همین است. 

 

مذاکره در شرایط فشار یعنی تسلیم؟ 

 

نه، مذاکره در فشار لزوماً تسلیم نیست؛ همان‌طور که مذاکره در قدرت هم لزوماً پیروزی نیست. باید دید چه چیزی به دست می‌آوریم و چه چیزی واگذار می‌کنیم. اگر طرف مقابل خواسته‌های حداکثری‌اش را تحمیل کند و ایران بدون امتیاز متناسب بپذیرد، انتقاد کاملاً وارد است.

 

 اما اگر مذاکره بتواند هزینه تهدید را کم کند و منافع مشخصی برای ایران ایجاد کند، نمی‌شود گفت مذاکره یعنی ضعف. مذاکره باید هدف، خط قرمز، معیار ارزیابی و نقطه خروج داشته باشد. بدون این‌ها، توافق قابل دفاع نیست. 

 

چرا باید درباره مدیریت تنگه هرمز مذاکره کنیم؟ 

 

باید میان حاکمیت، حقوق قانونی ایران و ترتیبات همکاری تفاوت گذاشت. همکاری منطقه‌ای لزوماً به معنای واگذاری حاکمیت نیست؛ اما هر طرحی هم صرفاً به‌خاطر اسم همکاری قابل قبول نیست. 

 

تنگه هرمز یک موقعیت راهبردی برای ایران است. هنر سیاست این است که این موقعیت را به امنیت بیشتر، جایگاه منطقه‌ای بهتر و منافع اقتصادی پایدار تبدیل کند. من با تبدیل یک مزیت راهبردی به تعهد یک‌طرفه مخالفم؛ اما با نادیده گرفتن ظرفیت تبدیل قدرت به منفعت هم مخالفم. 

 

هشدار درباره هزینه‌های بسته شدن تنگه هرمز، پیام ضعف نمی‌دهد؟ 

 

پنهان کردن هزینه‌ها، آن‌ها را از بین نمی‌برد. ایران باید هزینه اقدام، عدم اقدام و گزینه‌های جایگزین را هم‌زمان بسنجد. البته این تحلیل نباید به افشای اطلاعات حساس منجر شود. 

 

میان توضیح پیامدهای اقتصادی یک تصمیم و افشای جزئیات امنیتی تفاوت جدی وجود دارد. هدف این است که تصمیم‌گیران بدانند هر گزینه چه پیامدی دارد و کدام مسیر منافع ایران را با کمترین هزینه تأمین می‌کند. 

 

آیا ایران نباید از اهرم‌های ژئوپلیتیکی خود امتیاز بگیرد؟ 

 

چرا، اما استفاده از اهرم قدرت با مصرف کردن آن فرق دارد. اهرم زمانی ارزشمند است که بتواند طرف مقابل را به پذیرش ترتیباتی متقاعد کند که برای ایران منفعت دارد. 

 

اگر استفاده از آن هزینه سنگین و پایدار ایجاد کند، باید نسبت هزینه و فایده را دقیق سنجید. هدف نمایش قدرت نیست؛ هدف تبدیل قدرت به امنیت و منفعت پایدار است. 

 

تأکید شما بر دیپلماسی نقش نیروهای نظامی را کم‌رنگ نمی‌کند؟ 

 

امنیت ملی محصول یک عامل نیست. توان نظامی، دیپلماسی، اقتصاد، انسجام اجتماعی و فناوری، همه بخش‌های قدرت ملی‌اند.  توان نظامی تهدید را بازدارندگی می‌کند؛ دیپلماسی این ظرفیت را به ترتیبات سیاسی و کاهش خطر درگیری تبدیل می‌کند. 

 

اختلاف زمانی ایجاد می‌شود که درباره اهداف و تقسیم مسئولیت‌ها تفاهم نباشد. من معتقدم باید هماهنگی مؤثر میان نهادهای امنیتی و سیاست خارجی برقرار باشد. دیپلماسی جایگزین قدرت دفاعی نیست؛ تکمیل‌کننده آن است. 

 

آیا شما میان میدان و دیپلماسی دوگانه‌سازی می‌کنید؟ 

 

اگر چنین برداشتی شده، باید توضیح بدهم که من میدان و دیپلماسی را دو نیروی متضاد نمی‌دانم. مسئله این است که چگونه باید هماهنگ عمل کنند. 

 

توان نظامی بدون هدف سیاسی ممکن است هزینه ایجاد کند بدون نتیجه متناسب. دیپلماسی بدون پشتوانه قدرت هم در برابر فشار آسیب‌پذیر است. 

 

اگر بیان من جایی سوءبرداشت ایجاد کرده، توضیح دقیق‌تر لازم است. اختلاف کارشناسی نباید به بی‌اعتبار کردن خدمات هیچ نهادی منجر شود. 

 

آیا دیپلماسی شما تهدیدهای امنیتی را دست‌کم می‌گیرد؟ 

 

امنیت و اقتصاد از هم جدا نیستند. کشوری که نظامی قوی باشد اما اقتصادش آسیب‌پذیر، قدرت ملی‌اش محدود می‌شود. فرصت‌محوری به معنای نادیده گرفتن تهدید نیست؛ همان‌طور که تهدیدمحوری نباید ما را از امکان همکاری و کاهش تنش محروم کند. 

 

معیار این است که کدام ترکیب ابزارهای امنیتی، سیاسی و اقتصادی منافع ملی را بهتر تأمین می‌کند. انتشار تحلیل‌های شما در رسانه‌های خارجی اطلاعات ایران را لو نمی‌دهد؟ 

 

باید میان تحلیل سیاست عمومی و افشای اطلاعات محرمانه تفاوت گذاشت. بحث درباره آثار اقتصادی یک مناقشه، افشای اطلاعات امنیتی نیست. 

 

اما هر صاحب‌نظر باید مراقب پیامدهای سخنانش باشد. 

 

اگر موردی حاوی اطلاعات محرمانه باشد، باید همان مورد بررسی شود. نمی‌شود هر تحلیل انتقادی را صرفاً به‌خاطر انتشار در رسانه خارجی، اقدام علیه منافع ملی دانست. 

 

چرا به منتقدان پاسخ می‌دهید؟ آیا این شکاف سیاسی ایجاد نمی‌کند؟ 

 

نقد حق طبیعی منتقدان است و پاسخ‌گویی هم وظیفه کسی است که در عرصه عمومی بوده. اما باید میان نقد دیدگاه و قضاوت درباره نیت تفاوت گذاشت. 

 

اگر لحن من جایی اختلاف را تشدید کرده باشد، اصلاح آن را مفید می‌دانم. اختلاف کارشناسی دشمنی سیاسی نیست. 

 

آیا مسئولیت ناکامی‌های برجام را می‌پذیرید؟ 

 

مسئولیت‌پذیری یعنی تفکیک عوامل بیرونی و کاستی‌های طراحی. خروج آمریکا مهم بود، اما همه ماجرا نبود. باید دید چه منافع محقق شد، چه ضعف‌هایی وجود داشت و چه درس‌هایی باید گرفت. دفاع از مذاکره به معنای مصون دانستن تصمیم‌های گذشته نیست. 

 

اگر آمریکا تحریم‌ها را برندارد، پیشنهاد شما چیست؟ 

 

سیاست خارجی نباید بر فرض همکاری طرف مقابل بنا شود. باید برای توافق وعدم توافق برنامه داشت. اگر توافقی نباشد، ایران باید روابط اقتصادی متنوع ایجاد کند، وابستگی‌های آسیب‌پذیر را کم کند و هزینه‌های محدودیت‌ها را مدیریت کند. 

 

اما این‌ها جایگزین کامل رفع تحریم نیستند. مذاکره ابزار است، نه ستون اصلی سیاست. 

 

چرا باید به ارزیابی شما اعتماد کرد؟ 

 

لازم نیست کسی به‌خاطر سابقه من اعتماد کند. پیشنهاد سیاست خارجی باید با شاخص‌های روشن سنجیده شود: 

 

رفع واقعی تحریم‌ها، دسترسی به درآمدها، هزینه تعهدات، سازوکار حل اختلاف، آثار امنیتی و اقتصادی. 

 

اگر راه‌حل بهتری با هزینه کمتر وجود داشته باشد، باید بررسی شود. سیاست خارجی میدان تعصب نیست؛ میدان انتخاب میان گزینه‌های واقعی است. 

 

اگر پیشنهاد شما نتیجه ندهد، مسئولیتش را می‌پذیرید؟ 

 

مسئولیت باید متناسب با نقش تعریف شود. من مسئول استدلال‌ها و پیش‌بینی‌هایم هستم؛ تصمیم‌گیران مسئول تصمیم نهایی‌اند. اگر شرایط تغییر کند، اصلاح موضع ضعف نیست؛ پافشاری بر تصمیم اشتباه هزینه دارد. 

 

بعضی جریانات پیشنهاد برگزار نشست‌های نه به جنگ می‌کنند، آیا با این پیشنهادها موافقید و آن را در شرایطی که سایه جنگ بصورت جدی روی کشور است یا به عبارت درست‌تر کشور در حال جنگ حیاتی است، تایید می‌کنید؟ 

 

ببینید، من همیشه از گفت‌وگو، از کاهش تنش، و از هر اقدامی که بتواند هزینه‌های انسانی و اقتصادی جنگ را کم کند استقبال کرده‌ام. اما باید توجه کنیم که هر اقدامی در سیاست خارجی، معنای خودش را در بستر زمان و شرایط پیدا می‌کند. 

 

امروز شرایط کشور به‌گونه‌ای است که سایه جنگ به‌صورت جدی مجددا بر سر ایران قرار گرفته. در چنین وضعیتی، هر حرکت اجتماعی یا سیاسی باید یک سؤال کلیدی را پاسخ بدهد: آیا این اقدام، هزینه تصمیم‌گیری برای جنگ را برای طرف مقابل بالا می‌برد یا پایین؟ 

 

نشست‌هایی با عنوان «نه به جنگ» اگر در شرایط آرام برگزار شوند، می‌توانند بیانگر خواست عمومی برای صلح باشند. اما در شرایطی که تهدید نظامی واقعی است، این پیام ممکن است دقیقاً برعکس خوانده شود. 

 

طرف مقابل ممکن است چنین تجمع‌هایی را نه نشانه بلوغ سیاسی، بلکه نشانه شکاف داخلی و کاهش انسجام ملی تعبیر کند. در سیاست خارجی، برداشت طرف مقابل به اندازه نیت ما اهمیت دارد. در شرایط فعلی، مهم‌ترین عامل بازدارنده، وحدت ملی است. 

 

وقتی جامعه یکپارچه باشد، وقتی پیام داخل کشور روشن باشد، هزینه سیاسی هرگونه اقدام نظامی برای طرف مقابل بالا می‌رود. اما اگر تصویر بیرونی این باشد که جامعه دچار چندپارگی است، یا بخشی از مردم احساس می‌کنند باید از دولت خودشان فاصله بگیرند، این دقیقاً همان چیزی است که طرف مقابل برای توجیه فشار بیشتر به آن نیاز دارد. 

 

من نمی‌گویم مردم نباید نگرانی‌هایشان را بیان کنند؛ اتفاقاً بیان نگرانی‌ها حق طبیعی مردم است. اما در شرایطی که تهدید جدی است، نوع بیان، زمان بیان و پیامدهای بین‌المللی آن باید با دقت سنجیده شود. 

 

امروز مهم‌ترین پیام برای جلوگیری از جنگ این است که دنیا بداند: 

 

ایران در برابر تهدید خارجی متحد است. 

 

این وحدت، هزینه سیاسی هر تصمیم ماجراجویانه را برای رئیس‌جمهور آمریکا بالا می‌برد. 

 

ترامپ زمانی می‌تواند فشار را افزایش دهد که تصور کند جامعه ایران دچار شکاف است. اما اگر ببیند مردم ولو با اختلاف‌نظرهای داخلی در برابر تهدید خارجی کنار هم ایستاده‌اند، محاسباتش تغییر می‌کند. 

 

بنابراین، در شرایط فعلی، هر اقدامی که به‌جای تقویت انسجام، تصویر اختلاف داخلی را تقویت کند، عملاً می‌تواند هزینه سیاسی ترامپ را پایین بیاورد و خطر را افزایش دهد. صلح‌طلبی ارزشمند است؛ اما صلح‌طلبی بدون توجه به شرایط می‌تواند ناخواسته به افزایش خطر کمک کند. امروز اولویت اول کشور، حفظ وحدت ملی است؛ وحدتی که خودش بزرگ‌ترین بازدارنده در برابر جنگ است.

نظر شما
قابل توجه کاربران و همراهان عزیز: لطفا برای سرعت در انتشار نظرات، از به کار بردن کلمات و تعابیر توهین آمیز پرهیز کنید.
captcha

حمله مربی خارجی استقلال به داور با کری سنگین!

قوه قضاییه: احضار مدیر سابق صداوسیما برای ارائه مستندات ادعاهای خود

سرلشکر رضایی: نمی‌دانیم در آمریکا پیام خود را به چه کسی برسانیم

پشت پرده اخراج جنجالی یاسر آسانی؛ محرومیت طولانی در راه است!

دریافتی کدام کارمندان یک و نیم برابر می شود؟

اکسیوس: تلاش پشت پرده ونس برای معماری توافق با ایران

تارتار به یک شرط در پرسپولیس ماندنی است!

فروش فوق‌العاده خودرو کوییک S توسط سایپا آغاز شد (آبان ۱۴۰۵)

پیش‌بینی رئیس اتحادیه از آینده قیمت طلا

خلاصه بازی استقلال تهران 2 - 2 استقلال خوزستان: شب سیاه تهرانی‌ها با دبل - کامبک دقیقه 100 حردانی جبران شد! (ویدئو)

کارشناسی داوری جنجالی بازی استقلال تهران مقابل اس. خوزستان: پنالتی، اخراج آغاسی و آسانی و گل حردانی درست بود؟ / نظر کارشناسان

خلاصه بازی تراکتور 2 - 0 خیبر خرم آباد: دبل امیرحسین حسین زاده (ویدئو)

حمله به مدرسه میناب در گزارش سازمان ملل ذیل جنایت جنگی قرار گرفت

جدول لیگ برتر فوتبال در هفته دوازدهم: تراکتور به سپاهان و پرسپولیس رسید، استقلال نه!

چرا تحویل پدافند اس ۴۰۰ به ایران دشوار است؟

آیا آب مورد نیاز بدن با چای و قهوه هم تأمین می‌شود؟

رشیدی کوچی: جماعت «خود عمار پندار» در طول انقلاب بیشترین آسیب را به این مملکت زده‌اند

راهبردهای دیپلماسی حقوقی ایران

مولوی محمد یوسف قاضی ترور شد +عکس

سمانه پاکدل، شوهرش هادی کاظمی را اینگونه سورپرایز کرد (عکس)

ارتش: یک نفت‌کش متخلف در شرق تنگه هرمز دچار حریق شد

پاسخ استاندار تهران: مدارس و ادارات تهران فردا یکشنبه ۱۷ آبان تعطیل هستند؟

واژه‌ای که عبدول (السید) در آمریکا ترند کرد: حبیبی یعنی چه؟

حکم جدید فیفا درباره استقلال صادر شد

انتصابات در وزارت ارشاد: پست جدید برای محمد الهیاری فومنی و ایوب دهقانکار

علي اصغر فاني که بود؟ وداع با «شناسنامه آموزش و پرورش»

واکنش قوه قضائیه به فایل صوتی جنجالی حمید رسایی از زندان

قیمت دلار، درهم و یورو امروز ۱۶ آبان ۱۴۰۵

کارشناسی مارک کلاتنبرگ درباره داوری پرسپولیس - فجر و سپاهان - ملوان: اشتباه فاحش!

قتل سارا برومند، دختر ۲۷ ساله در مشهد

همسر عثمان دمبله اینگونه برای او در جام جهانی خوشحالی کرد (عکس)

خلاصه بازی فرانسه 3 - 0 سوئد؛ امباپه هم 6 گله شد (ویدئو)

استایل فاطمه مسعودی‌فر در اکران گل سنگ خبرساز شد (عکس)

قاب صمیمی علی اوجی، نرگس محمدی و فریبا نادری در جشنواره فیلم شهر (ویدئو)

استایل و چهره بهنوش طباطبایی در یک رویداد هنری (عکس)

با چند منطقه فرازمینی در کشور آشنا شوید (+تصاویر)

آهنگ جدید محسن چاوشی به نام ساعت دیواری (ویدئو)

ساخت ساختمان ۱۰ طبقه در ۲۸ ساعت در چین (ویدئو)

حضور چکامه چمن ماه در اکران «عزیز» پس از بازگشت از ترکیه و شبکه جم (ویدئو)

فراخوان گادپوری تهرانپارس را قفل کرد ! (ویدئو)

خلاصه بازی دورتموند 2 - 3 بارسلونا: با گزارش عادل فردوسی پور (ویدئو)

خلاصه بازی آتالانتا 2 - 3 رئال مادرید (ویدئو)

خلاصه بازی پرسپولیس 2 - ملوان 1 : جذاب و سرنوشت ساز! (ویدئو)

خلاصه بازی فولاد 0 - استقلال 2 ؛ سوپرگل جدید از آبی پوشان! (ویدئو)

خلاصه بازی پرسپولیس 0 - 1 نساجی؛ شکست در نزدیکی صدر! (ویدئو)

تغییر چهره شگفت انگیز آزاده مهدی زاده ، ژوزفین قهوه تلخ در کنار جواد عزتی (عکس)

خلاصه بازی آرسنال 2 - 0 منچستر یونایتد (ویدئو)

خلاصه بازی نیوکاسل 3 - 3 لیورپول؛ پرگل و دیدنی! (ویدئو)

نوحه دشنه بر لب تشنه - مداحی ماندگار حسین فخری ؛ خنجر بر تار حنجر (ویدئو)

خلاصه بازی دورتموند 1-1 بایرن مونیخ با گزارش عادل فردوسی پور (فیلم)

خلاصه بازی لاس پالماس 2 - 1 بارسلونا (ویدئو)

خلاصه بازی منچستر یونایتد 3 - 2 بودا (فیلم)

نماهنگ نحن حزب الله (فیلم)

کنایه احسان علیخانی به نعیمه نظام دوست سوژه شد (ویدئو)

هنرنمایی گلوریا هاردی با ترومپت‌ در «جوکر ۲»! (فیلم)

خلاصه بازی الریان 1 - پرسپولیس 1 (فیلم)

خلاصه بازی النصر 3 - 1 الغرافه: رونالدو دبل کرد (فیلم)

خلاصه بازی ساوتهمپتون ۲ - ۳ لیورپول ؛ یکه و تنها در صدر جدول! (ویدئو)

خلاصه بازی زیبای سلتاویگو 2 - 2 بارسلونا (فیلم)

خلاصه بازی منچستر سیتی 0 - 4 تاتنهام؛ جذاب! (فیلم)

خلاصه بازی اینتر میلان 5 - هلاس ورونا 0 ؛ تورام دبل کرد (فیلم)

تغییر چهره برن سات، بازیگر «عشق ممنوع» و «فاطماگل» در 40 سالگی (عکس)

فیلمی عجیب از گربه ماهیِ رزه دار درحالِ صحرانوردی در جستجوی آب! (ویدئو)

خلاصه بازی پرسپولیس 3 - مس سونگون 0 (فیلم) - 1 آذر

آهنگ نگرانتم ، میثم ابراهیمی (موزیک ویدئو) + متن شعر ترانه

خلاصه بازی ایران 3 - قرقیزستان 2 ؛ گل های طارمی، حردانی و آزمون (فیلم)

گوسفند عاشق نوشیدن چای را ببینید! (ویدئو)

ماهی روز قیامت برای دومین بار دیده شد (عکس)

آهنگ ای دریغا - محسن چاوشی (موزیک ویدئو)

خاطره خنده دار مونا کرمی در شام ایرانی از تبلیغات ماهواره‌ای (ویدئو)

حمله یک قلاده خرس به خودروها در جاده چالوس (ویدئو)

مداحی دهه فاطمیه عبدالرضا هلالی؛ ناحلة الجسم یعنی؟! (ویدئو)

خلاصه بازی رئال سوسیداد ۱-۰ بارسلونا (ویدئو)

خلاصه بازی چلسی 1- 1 آرسنال (ویدئو)

خلاصه بازی و گلهای رئال مادرید 4 - 0 اوساسونا (ویدئو)

پرطرفدارترین