چهار نکته درخصوص حمایت رهبری از رئیس جمهور

روزنامه هم میهن نوشت:

مقام رهبری دیروز در سخنرانی خود به مناسبت روز مبعث علاوه بر تحلیلی که از ناآرامی‌های اخیر و عوامل خارجی و داخلی مؤثر در آن ارائه کردند، بخشی را هم به حمایت و تقدیر از عملکرد مسئولان به‌ویژه شخص رئیس‌جمهور اختصاص دادند.

این بخش از سخنان از چند وجه واجد اهمیت بود؛ نخست، تکرار پیاپی حمایت‌های رهبری از رئیس‌جمهور بود که به‌ویژه پس از جنگ 12روزه مشهود بوده است. این میزان حمایت از شخص رئیس‌جمهور در مقاطع مختلف و به‌ویژه شرایطی که کشور درگیر بحران‌های داخلی یا خارجی است، البته در مورد رؤسای جمهور قبل نیز سابقه داشته است اما به نظر می‌رسد در مورد آقای پزشکیان هم تعداد این حمایت‌ها (به‌ویژه با توجه به محدودیت‌های موجود برای سخنرانی‌های عمومی) و هم فاصله زمانی اندک میان آنها جالب توجه است و حمایت کمی بیشتری را در قیاس با دولت‌های قبل شاهد هستیم.

نکته دوم، صراحت بیشتر سخنان اخیر و بُعد کیفی آن است. چراکه در این سخنان نه‌فقط صراحتی بیش از پیش در حمایت از شخص رئیس‌جمهور دیده می‌شود، بلکه خطاب و عتاب و هشدار صریحی هم به جریان‌های کارشکن و مخالفان رئیس‌جمهور در آن وجود داشت؛ به‌ویژه آنجا که به صراحت به «عواملی در مجلس و خارج از آن» اشاره شد.

شاید دلیل این صراحت بیشتر، برخی تفسیرها و تأویل‌ها از حمایت‌های پیشین رهبری از رئیس‌جمهور بود که مخالفان دولت با طرح مباحثی از قبیل اینکه انتقاد و حتی استیضاح وزرا هم نوعی حمایت از دولت است، عملاً به رفتارها و اقدامات خود در جهت تضعیف و تخریب دولت ادامه دادند و حتی اخیراً شخص رئیس مجلس در سخنانی رئیس‌جمهور را تهدید کرده بود و اولتیماتوم داد که یا خود رئیس‌جمهور نسبت به تغییر وزرا و ترمیم کابینه دست بزند و یا مجلس استیضاح‌های زنجیره‌ای را کلید می‌زند و یا یک نماینده طراح قانون حجاب، دولت را به شورش خیابانی مردم تهدید می‌کند.

سخنان صریح دیروز رهبری به نوعی می‌تواند راه چنین حملاتی را به دولت ببندد و تخریب و تضعیف دولت، آن هم تحت عناوینی چون پیگیری مطالبات مردم را با چالش مواجه سازد.

وجه سوم اهمیت حمایت اخیر، بستر زمانی آن است که بلافاصله پس از ناآرامی‌های اخیر مطرح می‌شود. در واقع، حمایت رهبری از شخص رئیس‌جمهور و دولت در شرایطی که کشور با فشارها و تهدیدهای بیرونی روبه‌روست و به تازگی ناآرامی‌های خشونت‌بار داخلی را از سر گذرانده است، نشانگر اهمیت این موضع‌گیری از منظر امنیتی است.

اینکه در شرایط ملتهب داخلی و خارجی، بخشی از نهادهای نظام سیاسی و طیفی از جریانات سیاسی که خود را وفاداران اصلی نظام معرفی می‌کنند، فشارها بر دولت را ادامه دهند و حتی با تهدید به برکناری وزرا، دولت را به سمت سقوط بکشانند، فراتر از یک کارشکنی سیاسی و اقدامی در جهت تضعیف کلیت حکومت و شکل دادن بحران امنیتی است.

چهارمین نکته درباره حمایت رهبری از رئیس‌جمهور، به موضوع حذف ارز ترجیحی و سیاست‌های اقتصادی اخیر دولت بر می‌گردد که به آن اشاراتی هم صورت گرفت. این حمایت از این جهت که برخی ناظران، یکی از عوامل آغاز تجمعات اخیر را اعتراض به حذف ارز ترجیحی با صحنه‌گردانی برخی نیروهای منتفع از رانت ارزی می‌دانند، واجد اهمیت ویژه است و نشان از آن دارد که اقدامات اخیر دولت، نه تصمیم شخصی رئیس‌جمهور و یا تیم اقتصادی کابینه بلکه سیاستی مورد تایید عالی‌ترین سطح نظام سیاسی است. دلیل این امر نیز، واقعیت‌های سختی است که امروز اقتصاد ایران با آن درگیر است و فارغ از اینکه رئیس‌جمهور چه کسی باشد، گریزی از آن نیست. 

درحالی‌که گفته می‌شود حدود 30 میلیارد دلار سفارش ثبت شده در وزارتخانه‌های صمت و جهاد کشاورزی فاقد منابع ارزی برای تخصیص بوده است، دولت برای جلوگیری از افتادن کشور به شرایط قحطی و نبود کالاهای اساسی، راهی جز برداشتن ارز ارزان‌قیمت و مولد رانت نداشت؛ تصمیمی که البته بیش از درایت و سیاست درست اقتصادی، ناشی از شرایط دشوار دولت و کاهش شدید منابع ارزی آن بوده است.

در چنین شرایطی، حمایت رهبری از شخص رئیس‌جمهور می‌تواند اقدامات بهره‌مندان رانت ارزی و نیز مخالفان سیاسی دولت را که از این فضا به دنبال بهره‌برداری و طرح شعارها و ادعاهای پوپولیستی هستند، تضعیف کند و امکان پیشبرد سیاست اصلاحات اقتصادی دولت را با موانع و چالش‌هایی کمتر فراهم سازد.

باید دید این بار حمایت صریح رهبری از رئیس‌جمهور و هشدار صریح ایشان به مخالفان و کارشکنان از پشت بلندگو، شنیده می‌شود و یا این جریان‌ها باز هم بهانه‌ای برای تداوم حملات و فشارهای خود علیه دولت خواهند تراشید.