موشک خرمشهر ۴؛ پیام جدید دکترین آفندی ایران

در بحبوحه افزایش تنش‌ها در خاورمیانه و لشکرکشی ناوگان نیروی دریایی ایالات متحده و تهدیدهای پیاپی جمهوری اسلامی ایران، نیروی هوافضای سپاه از یک موشک بالستیک جدید با نام عملیاتی خرمشهر ۴ رونمایی کردند. پرتاب این موشک در روز گذشته نشان دهنده تغییر دکترین کشور از پدافند به آفند بوده و پیامی واضح و شفاف به دشمن است.

به گزارش ایسنا؛ اواسط آبان ماه ۱۴۰۳ بود که زمزمه‌های رونمایی از یک بالستیک قدرتمند و جدید به گوش می‌رسید و ما در همان زمان مطلب کاملی درباره خرمشهر ۴ و احتمال استفاده از آن در عملیات وعده صادق (۳) منتشر کردیم. حالا در جریان تهدیدهای آمریکا به یک جنگ تمام عیار منطقه‌ای، سپاه پاسداران از این موشک با سرعت ۱۶ ماخ و سرجنگی ۱.۵ تنی رونمایی کرده تا پیام خود را در لفافه به ناوگان دریایی ایالات متحده و در صدر آن‌ها ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن برساند.

خرمشهر ۴ یکی از ده‌ها موشک عملیاتی و قدرتمند سپاه است که با نام «خیبر» نیز شناخته می‌شود. این سلاح در آستانه یکی از حساس‌ترین دوران‌ها و دقیقا در میانه یک نبرد احتمالی معرفی شده تا تغییر و تحولات دکترین نیروهای مسلح را به تصویر بکشد. روز گذشته سپاه پاسداران از یک شهر موشکی جدید رونمایی کرد و این اقدام به معنای آمادگی کشور و تهاجمی بودن آرایش نظامی است.

خیبر یک بالستیک دوربرد بوده که می‌تواند به هدفی در فاصله ۲ هزار کیلومتری اصابت کند. اولین بار در خرداد ۱۴۰۲ بود که رونمایی شد و ۱۳ متر طول، ۱.۵ متر قطر و ۳۰ تن وزن داشت. یکی از شاخصه‌های اصلی این موشک، سرجنگی تخریب‌گر ۱۵۰۰ کیلوگرمی است که ۴ متر طول داشته و به عنوان یکی از بزرگ‌ترین سرجنگی‌های موجود در کشور، می‌تواند بیش از یک تن مواد منفجره را حمل کند.

سازه متفاوت با پیشران مدرن
قلب تپنده این موشک بالستیک، پیشرانه پیشرفته و مدرن اروند است. این موتور قدرتمند با سوخت هایپرگالیک (خودمشتعل) کار می‌کند و همین باعث می‌شود تا زمان آماده سازی عملیاتی آن سریع‌تر انجام شود. همچنین دیگر نیازی به صرف زمان برای اشتعال پیچیده سوخت‌های دیگر نیست.

مهم‌ترین نوآوری خرمشهر ۴ در این قسمت، تعبیه موتور در داخل مخزن سوخت است که هم باعث افزایش پایداری سازه می‌شود و هم طول موشک را کم کرده و موجب بهبود نسبت قطر به طول خواهد شد. مجموع این بهبودها باعث افزایش ضریب دقت و اصابت موشک به هدف می‌شود.

موشک‌های بالستیک فراصوت سرعت‌های متفاوتی در داخل و خارج از جو دارند. برای مثال خیبر وقتی از جو زمین خارج می‌شود، با سرعت ۱۶ ماخ به حرکت در می‌آید، اما زمانی که به اتمسفر زمین وارد شود تنها ۸ ماخ سرعت خواهد داشت. سرعت فوق العاده خرمشهر ۴ به موشک اجازه می‌دهد تا مسافت ۲ هزار کیلومتری را ظرف ۱۰ تا ۱۲ دقیقه طی کند. از لحظه پرتاب تا زمانی که موشک به هدف اصابت می‌کند، سه فاز طراحی شده که عبارتند از:

فاز اولیه: تنظیم ارتفاع، سرعت اولیه و مسیر کلی پرواز پس از پرتاب

فاز میانی: جداسازی سرجنگی از بوستر و ورود به مسیر بالستیک و اصلاح مسیر پروازی

فاز نهایی: آماده سازی برای ورود موشک به جو غلیظ زمین، کاهش سرعت از ۱۶ به ۸ ماخ و اصابت به هدف

سرجنگی قدرتمند و مانورپذیر
یک موشک بالستیک بدون سرجنگی قدرتمند، کارایی لازم را ندارد. خیبر یا خرمشهر 4 مجهز به یکی از پیشرفته‌ترین سرجنگی‌های موجود در زرادخانه موشکی کشور شده که از آن با نام MaRV یاد می‌شود. برای جداسازی این مخزن مملو از مواد منفجره نیاز به 8 موتور کمکی است که چهار پیشران موظف به تنظیم نگرش، تثبیت پایداری و ایجاد چرخش اولیه هستند و چهار موتور دیگر مسیر جانبی را اصلاح کرده و دقت در اصابت را افزایش می‌دهند.

ساختار این سرجنگی باعث افزایش قدرت مانورپذیری موشک شده و مانع انهدام آن توسط سامانه‌های پدافندی دشمن می‌شود. به اعتقاد کارشناسان نظامی، نه تنها دقت خرمشهر ۴ در اصابت به هدف افزایش می‌یابد، بلکه خطر به دام افتادن سرجنگی توسط سامانه‌های دفاع هوایی را به حداقل می‌رساند. به زبان ساده، این موشک به آسانی از سد پدافند دشمن عبور می‌کند و احتمال نابودی آن کم است.

قابلیتی کاربردی به نام هدایت میانی
گفتیم که مراحل پرتاب تا اصابت به هدف این موشک تقسیم به سه فاز اولیه، میانی و نهایی می‌شود. در فاز میانی پرواز، یکی از مهم‌ترین قابلیت‌های خرمشهر ۴، هدایت میانی است. در واقع سرجنگی وقتی جو زمین وارد می‌شود، سامانه‌های هدایت الکترونیکی آن خاموش شده و تبدیل به یک سامانه مکانیکی خواهد شد.

خاموشی سامانه‌های هدایتی یک مزیت کلیدی برای مقابله با جنگ الکترونیک دشمن است. به عبارت ساده‌تر، جنگال دشمن نمی‌تواند اثرگذاری موثری داشته باشد و بقا و نفوذپذیری موشک به طرز قابل توجهی افزایش می‌یابد.

سخن پایانی
موشک خیبر یک بالستیک با سطح مقطع راداری پایین است که بالک‌های آن با سامانه کنترل بردار رانش جایگزین شده و می‌تواند مسیر پروازی خود را اصلاح کند. براساس برآوردها، ضریب خطای اصابت آن ۳۰ متر است و سرجنگی ۱.۵ تنی آن قدرت تخریب بسیار بالایی دارد.

تا پیش از این، دکترین جمهوری اسلامی مبتنی بر دفاع بود، اما در شرایط فعلی که دشمن تهدیدات خود را در منطقه افزایش داده، دکترین نیروهای مسلح به آفند تغییر یافته و این یعنی هر حمله، پاسخی کوبنده و در مقیاس گسترده به دنبال خواهد داشت. خرمشهر ۴ به عنوان آخرین دستاورد صنایع موشکی سپاه پاسداران، پیامی واضح و روشن به آمریکا و اسرائیل دارد و به دشمن گوشزد می‌کند که هر محاسبه غلط می‌تواند بازتابی گسترده و جدی به همراه داشته باشد.