کد خبر: ۲۱۰۸۰۳
تاریخ انتشار: ۲۰ بهمن ۱۴۰۴ - ۱۲:۲۳

موضع خبرساز بن‌سلمان درباره سرنوشت ایران

در هفته‌های اخیر، یک بازیگر کلیدی به‌طور آشکار و پنهان در تلاش برای مهار تنش‌ها در خاورمیانه است: پادشاهی عربستان سعودی. برخلاف روایت‌های سطحی که عربستان را ذینفع تضعیف ایران تصویر می‌کنند، تحلیل عمیق‌تر منافع ملی ریاض نشان می‌دهد که یک جنگ تمام‌عیار بین ایران و ایالات متحده، می‌تواند به بهای سقوط امنیتی و اقتصادی خود عربستان تمام شود.

خبرآنلاین: اقتصاد عربستان سعودی بر پایه نفت بنا شده است. نزدیک به نیمی از تولید ناخالص داخلی و بیش از ۸۰ درصد درآمدهای ارزی این کشور مستقیماً به فروش نفت وابسته است. طرحموضع خبرساز بن‌سلمان درباره سرنوشت ایران بلندپروازانه «چشم‌انداز ۲۰۳۰» محمد بن سلمان نیز با اتکا به سرمایه‌های حاصل از فروش نفت پیش می‌رود. در چنین شرایطی، هر عاملی که جریان نفت را با اختلال مواجه کند، مستقیماً به شریان حیاتی اقتصاد این کشور حمله کرده است.

 

بر اساس گزارش‌های مؤسسات مالی بین‌المللی، وقوع یک درگیری نظامی بزرگ بین ایران و آمریکا در خلیج فارس، حتی در خوش‌بینانه‌ترین سناریو می‌تواند حداقل ۳۰ تا ۴۰ درصد از صادرات نفت عربستان را به مدت نامعلومی متوقف کند. مهم‌ترین دلیل این امر، آسیب‌پذیری خطوط لوله، پایانه‌های صادراتی و میدان‌های نفتی در برابر حملات موشکی و پهپادی است. حادثه حمله به تاسیسات «ابقیق» و «خریص» در شهریور ۱۳۹۸، که نزدیک به ۵۰ درصد از تولید نفت عربستان را به مدت کوتاهی متوقف کرد، تنها یک نمونه کوچک از این آسیب‌پذیری است. در صورت جنگ، این حملات می‌تواند متمرکز، گسترده و ادامه‌دار باشد.

 


از سوی دیگر، اگرچه افزایش قیمت نفت در کوتاه‌مدت ممکن است به نفع صادرکنندگان باشد، اما اختلال فیزیکی در صادرات، این سود فرضی را بی‌معنا می‌کند. عربستان نمی‌تواند نفت خود را بفروشد. از نظر اقتصاد کلان، این وضعیت به معنای کسری بودجه فاجعه‌بار، توقف پروژه‌های کلان ملی و احتمالاً ناآرامی اجتماعی در داخل است. همچنین، این جنگ می‌تواند ائتلاف شکننده «اوپک پلاس» را که مبتنی بر هماهنگی بین ریاض و مسکو است، از هم بپاشد و کنترل عربستان بر بازار نفت را تضعیف کند. بنابراین، منفعت اصلی ریاض نه در افزایش مقطعی قیمت، بلکه در ثبات و پیش‌بینی‌پذیری بازار نفت است تا درآمدهای مطمئن برای سرمایه‌گذاری در طرح‌های پسا-نفتی فراهم شود. جنگ بزرگترین دشمن این ثبات است.

 

این در شرایطی است که منافع امنیتی عربستان در جلوگیری از جنگ، حتی از منظر اقتصادی نیز حیاتی‌تر است. جغرافیای سیاسی عربستان، آن را در برابر تهدیدهای مستقیم و نیابتی بسیار آسیب‌پذیر کرده است. تهدید مستقیم در معنای تاسیسات حیاتی انرژی، زیرساخت‌های آب شیرین‌کن، مراکز اقتصادی و حتی شهرهای بزرگ سعودی در برد موشکی و پهپادی ایران قرار دارند. ارتش و نیروی هوایی عربستان، علیرغم خریدهای تسلیحاتی گسترده، توان بازدارندگی در برابر یک درگیری تمام‌عیار را ندارد. تجربه جنگ یمن نشان داد که حتی گروه‌های نیابتی نیز می‌توانند ضربات مهلکی به عمق خاک عربستان وارد کنند. به همین دلیل، یک جنگ با ایران می‌تواند این حملات را به سطحی بی‌سابقه تشدید کند و ثبات داخلی پادشاهی را با چالش مواجه سازد.

 

تهدیدهای نیابتی نیز عربستان را در محاصره حلقه‌ای از نیروهای وابسته یا نزدیک به ایران قرار داده است. «انصارالله یمن» در جنوب، گروه‌های مقاومت در عراق در شمال، و حزب‌الله لبنان در غرب، همگی می‌توانند در صورت وقوع جنگ، به ابزارهای فشار علیه ریاض تبدیل شوند. افزایش حملات به کشتی‌ها در دریای سرخ و خلیج عدن تنها یک نمونه کوچک از این ظرفیت است. عربستان نمی‌تواند به‌طور همزمان در چندین جبهه بیرونی بجنگد و امنیت داخلی خود را حفظ کند.

 

و در نهایت، وابستگی به آمریکا به مثابه یک ریسک استراتژیک، سیاست امنیتی عربستان را به شدت به پشتیبانی نظامی و اطلاعاتی آمریکا وابسته کرده است. اما در سناریوی جنگ، این وابستگی تبدیل به یک نقطه ضعف می‌شود. اولاً، آمریکا تمام توان خود را معطوف درگیری با ایران خواهد کرد و ممکن است ظرفیت کافی برای محافظت از عربستان را نداشته باشد. ثانیاً، خاک عربستان به احتمال زیاد به پایگاه عملیاتی اصلی آمریکا تبدیل می‌شود و همین، آن را به هدف اصلی ضربه‌های ایران بدل می‌کند. ریاض عملاً تبدیل به خط مقدم جنگی می‌شود که آغازگر آن نبوده است. این دقیقاً سناریویی است که دیپلمات‌های سعودی به‌طور محرمانه از آن به عنوان «کابوس استراتژیک» یاد می‌کنند.

 

این در شرایطی است که عربستان در دهه گذشته سرمایه سیاسی و اقتصادی فراوانی برای بازتعریف نقش رهبری خود در جهان عرب و خلیج فارس هزینه کرده است. جنگ بزرگ، می‌تواند تمام این دستاوردها را بر باد دهد. برای نمونه، تخریب روابط با همسایگان است که جنگ می‌تواند شکاف‌های پنهان در شورای همکاری خلیج فارس را عمیق‌تر کند. کشورهایی مانند قطر، عمان و حتی کویت ترجیح می‌دهند خود را درگیر یک جنگ خانمان‌سوز نکنند. اتحاد امارات با عربستان نیز در فشار جنگ می‌تواند دچار ترک‌خوردگی شود، زیرا ابوظبی منافع اقتصادی گسترده‌ای در ایران دارد و تمایلی به تخریب آن ندارد. نتیجه، انزوای دیپلماتیک عربستان در میان همسایگان عربی خود خواهد بود.

 

یا با تقویت بازیگران غیردولتی، جنگ می تواند به گروه‌های مقاومت در منطقه این فرصت و مشروعیت دهد که نقش خود را پررنگ‌تر کنند. این به معنای تضعیف حکومت‌های مرکزی عربی و بی‌ثباتی ماندگار در منطقه است. عربستان که همواره حامی دولت‌های قوی متمرکز بوده، در چنین محیطی نمی‌تواند اهداف بلندمدت خود را پیش ببرد. همچنین تضعیف پروژه نرمالیزاسیون، یکی از اهداف مهم محمد بن سلمان، عادی‌سازی روابط با اسرائیل و جلب سرمایه‌گذاری غرب برای مدرنیزه کردن کشور است. یک جنگ بزرگ تمام‌وجهه، این پروژه را به کلی متوقف می‌کند. سرمایه‌گذاران فرار می‌کنند، روابط با اسرائیل تحت فشار افکار عمومی عربی قرار می‌گیرد و تصویر عربستان به عنوان «قطب ثبات» جای خود را به «مرکز بحران» می‌دهد.

 

اما فراتر از نفت، جنگ تأثیر مستقیم و فاجعه‌باری بر کلیت اقتصاد در حال گذار عربستان خواهد گذاشت. فرار سرمایه و سرمایه‌گذار، مهم‌ترین ضربه، خروج سریع سرمایه‌های خارجی و داخلی از بازار سعودی خواهد بود. هیچ سرمایه‌گذاری در شرایط جنگ در منطقه باقی نمی‌ماند. پروژه‌های عظیم مانند «نئوم»، «دریای سرخ» و «قدیما» که ده‌ها میلیارد دلار برای آن‌ها هزینه شده یا برنامه‌ریزی شده است، بلافاصله متوقف یا لغو می‌شوند. این به معنای از دست دادن صدها هزار شغل و ناامیدی نسل جوانی است که قرار بود ثمرات چشم‌انداز ۲۰۳۰ را بچشد.

 

همچنین تورم و رکود موجب اختلال در زنجیره تأمین، افزایش هزینه‌های بیمه و حمل‌ونقل، و کاهش ارزش پول ملی، تورمی افسارگسیخته را به همراه خواهد آورد. افزایش هزینه‌های نظامی و امنیتی نیز بودجه دولت را تحت فشار بی‌سابقه قرار می‌دهد و احتمالاً منجر به کاهش یا حذف یارانه‌ها و خدمات اجتماعی می‌شود. ترکیب تورم بالا، بیکاری گسترده و کاهش خدمات دولتی، ترکیب انفجاری برای ناآرامی‌های داخلی است. در چنین شرایطی، عربستان ناگزیر است برای بقای اقتصادی خود، وابستگی بیشتری به چین و روسیه پیدا کند. اگرچه ریاض در سال‌های اخیر سیاست «تنوع‌بخشی در روابط» را پیش برده، اما اجبار در این زمینه به معنای از دست دادن اهرم‌های چانه‌زنی با غرب و افتادن در دامن وابستگی جدید است.

 

چرا روایت «دشمنی سنتی» کافی نیست؟


در مجموع، دلیل مخالفت عربستان با جنگ، یک محاسبه سرد ریسک-فایده بر اساس منافع ملی است. این رویکرد، نقص بزرگ روایت‌های غربی و برخی تحلیل‌های سطحی منطقه‌ای را آشکار می‌سازد: نادیده گرفتن عمق وابستگی متقابل امنیتی و اقتصادی بازیگران منطقه. برخلاف تصویر یک خاورمیانه دو قطبیِ همیشه در حال جنگ، واقعیت منطقه پیچیده‌تر است. ایران و عربستان، ضمن رقابت، منافع مشترک حیاتی در جلوگیری از فروپاشی کامل نظام منطقه‌ای دارند.

 

توافق بازگشایی روابط بین تهران و ریاض در سال ۱۴۰۲، که با میانجی‌گری چین به دست آمد، نشانه‌ای از همین درک استراتژیک بود. این توافق تلاشی برای ایجاد یک «خط قرمز ارتباطی» و کاهش احتمال درگیری‌های نیابتی و تصادفی بود. عربستان می‌داند که تضعیف بیش از حد ایران می‌تواند منجر به فروپاشی کنترل بر اوضاع و برآمدن بی‌ثباتی‌های غیرقابل مدیریت شود. از سوی دیگر، ایران نیز با درک آسیب‌پذیری‌های اقتصادی عربستان، از آن به عنوان یک اهرم غیرمستقیم برای مهار رفتارهای تهاجمی احتمالی آمریکا استفاده می‌کند.

 

در نهایت، سیاست فعلی عربستان را می‌توان «امنیتی-اقتصادی» دانست: حفظ اتحاد سنتی با آمریکا،تلاش برای تنش‌زدایی با ایران، و تنوع‌بخشی به روابط با چین و روسیه. هدف نهایی این استراتژی، قرار نگرفتن در تیررس مستقیم آتش، حفظ جریان نفت و تضمین بقای رژیم در یک منطقه پرتلاطم است. در این معادله، یک جنگ تمام‌عیار بین ایران و آمریکا، به معنای شکست کامل تمام این تدابیر پیچیده است. بنابراین، هنگامی که مقامات سعودی بر لزوم «عقلانیت» و «خویشتن‌داری» تأکید می‌کنند، تنها یک موضع دیپلماتیک خنثی اتخاذ نکرده‌اند، بلکه از منافع حیاتی ملی خود دفاع می‌کنند. جنگی که ممکن است به ظاهر برای حذف رقیب طراحی شده باشد، در واقعیت می‌تواند پایه‌های قدرت اقتصادی و امنیتی خود عربستان سعودی را فرو بریزد.

نظر شما
قابل توجه کاربران و همراهان عزیز: لطفا برای سرعت در انتشار نظرات، از به کار بردن کلمات و تعابیر توهین آمیز پرهیز کنید.
* کد کپچا:
captcha

جدیدترین قیمت سکه، طلای ۱۸ عیار، انس طلا، دلار و لیر ترکیه امروز ۲۰ بهمن ۱۴۰۴

قلعه‌نویی، مهاجم پرسپولیس را تهدید کرد

قاتل ملیکا دستگیر شد

افشاگری از ماجرای درگیری عجیب در تمرین پرسپولیس روی آنتن زنده!

پیام تلویزیونی رهبر انقلاب: در ۲۲ بهمن دشمن را مأیوس کنید

نماینده مجلس: ناوهای آمریکایی لقمه آماده‌ای هستند که غرقشان کنیم

محسنی اژه‌ای: از دست بعضی خون دل می‌خوریم اما متنبه‎شان می‌کنیم

ساعت بازی استقلال مقابل الحسین اردن + وضعیت ترکیب احتمالی

این مقام عالی‌رتبه فردا به عمان می‌رود

رقم عیدی بازنشستگان لشکری، کشوری و فرهنگیان بازنشسته هم افزایش یافت + وضعیت تامین اجتماعی و زمان واریز

موضع خبرساز بن‌سلمان درباره سرنوشت ایران

حمله عجیب در خبرگزاری فارس به کاپیتان پرسپولیس: به جای مصاحبه غیرفوتبالی، پنالتی آماتور نده!

کوچک‌زاده در صحن مجلس: عراقچی گفت این اصلاح طلب‌ها بیش از همه به من صدمه می‌زنند!

چهار بازی آینده مدعیان لیگ مشخص شد: کار استقلال و پرسپولیس راحت‌تر است یا سپاهان و تراکتور؟

الحشد الشعبی: در درگیری میان ایران و آمریکا مداخله نمی‌کنیم

قاب صمیمی علی اوجی، نرگس محمدی و فریبا نادری در جشنواره فیلم شهر (ویدئو)

استایل و چهره بهنوش طباطبایی در یک رویداد هنری (عکس)

با چند منطقه فرازمینی در کشور آشنا شوید (+تصاویر)

آهنگ جدید محسن چاوشی به نام ساعت دیواری (ویدئو)

ساخت ساختمان ۱۰ طبقه در ۲۸ ساعت در چین (ویدئو)

حضور چکامه چمن ماه در اکران «عزیز» پس از بازگشت از ترکیه و شبکه جم (ویدئو)

فراخوان گادپوری تهرانپارس را قفل کرد ! (ویدئو)

خلاصه بازی دورتموند 2 - 3 بارسلونا: با گزارش عادل فردوسی پور (ویدئو)

خلاصه بازی آتالانتا 2 - 3 رئال مادرید (ویدئو)

خلاصه بازی پرسپولیس 2 - ملوان 1 : جذاب و سرنوشت ساز! (ویدئو)

خلاصه بازی فولاد 0 - استقلال 2 ؛ سوپرگل جدید از آبی پوشان! (ویدئو)

خلاصه بازی پرسپولیس 0 - 1 نساجی؛ شکست در نزدیکی صدر! (ویدئو)

تغییر چهره شگفت انگیز آزاده مهدی زاده ، ژوزفین قهوه تلخ در کنار جواد عزتی (عکس)

خلاصه بازی آرسنال 2 - 0 منچستر یونایتد (ویدئو)

خلاصه بازی نیوکاسل 3 - 3 لیورپول؛ پرگل و دیدنی! (ویدئو)

نوحه دشنه بر لب تشنه - حسین فخری ؛ خنجر بر تار حنجر / مداحی ماندگار (ویدئو)

خلاصه بازی دورتموند 1-1 بایرن مونیخ با گزارش عادل فردوسی پور (فیلم)

خلاصه بازی لاس پالماس 2 - 1 بارسلونا (ویدئو)

خلاصه بازی منچستر یونایتد 3 - 2 بودا (فیلم)

نماهنگ نحن حزب الله (فیلم)

کنایه احسان علیخانی به نعیمه نظام دوست سوژه شد (ویدئو)

هنرنمایی گلوریا هاردی با ترومپت‌ در «جوکر ۲»! (فیلم)

خلاصه بازی الریان 1 - پرسپولیس 1 (فیلم)

خلاصه بازی النصر 3 - 1 الغرافه: رونالدو دبل کرد (فیلم)

خلاصه بازی ساوتهمپتون ۲ - ۳ لیورپول ؛ یکه و تنها در صدر جدول! (ویدئو)

خلاصه بازی زیبای سلتاویگو 2 - 2 بارسلونا (فیلم)

خلاصه بازی منچستر سیتی 0 - 4 تاتنهام؛ جذاب! (فیلم)

خلاصه بازی اینتر میلان 5 - هلاس ورونا 0 ؛ تورام دبل کرد (فیلم)

تغییر چهره بازیگر «عشق ممنوع» و «فاطماگل» 14 سال بعد 14 سال در 40 سالگی (عکس)

فیلمی عجیب از گربه ماهیِ رزه دار درحالِ صحرانوردی در جستجوی آب! (ویدئو)

خلاصه بازی پرسپولیس 3 - مس سونگون 0 (فیلم) - 1 آذر

آهنگ نگرانتم ، میثم ابراهیمی (موزیک ویدئو) + متن شعر ترانه

خلاصه بازی ایران 3 - قرقیزستان 2 ؛ گل های طارمی، حردانی و آزمون (فیلم)

گوسفند عاشق نوشیدن چای را ببینید! (ویدئو)

ماهی روز قیامت برای دومین بار دیده شد (عکس)

آهنگ ای دریغا - محسن چاوشی (موزیک ویدئو)

خاطره خنده دار مونا کرمی در شام ایرانی از تبلیغات ماهواره‌ای (ویدئو)

حمله یک قلاده خرس به خودروها در جاده چالوس (ویدئو)

مداحی دهه فاطمیه عبدالرضا هلالی؛ ناحلة الجسم یعنی؟! (ویدئو)

خلاصه بازی رئال سوسیداد ۱-۰ بارسلونا (ویدئو)

خلاصه بازی چلسی 1- 1 آرسنال (ویدئو)

خلاصه بازی و گلهای رئال مادرید 4 - 0 اوساسونا (ویدئو)

مسابقه امیر علی اکبری، فایتر ایرانی مقابل مارکوس آلمِیدا، اسطوره برزیلی در MMA (ویدئو)

خلاصه بازی منچستر یونایتد 2 - 0 پائوک (ویدئو)

خلاصه بازی و گل های بارسلونا ۵ - ستاره سرخ بلگراد ۲ (ویدئو)

تصویری از شیخ نعیم قاسم، دبیرکل جدید حزب الله لبنان در حرم امام رضا (عکس)

خلاصه بازی رئال مادرید ۰ - بارسلونا ۴ (ویدئو) / طوفان در لالیگا

تیپ پائیزی و چهره شاد شبنم قربانی در 35 سالگی (عکس)

تصاویر پربازدید از بازیگر زن ترک و حجابش در ایران (عکس)

استقبال دختران روس از پزشکیان (عکس)

تصویر شگفت انگیز از فرود هواپیما در بیروت در میانه آتش حملات اسرائیل (عکس)

تغییر چهره آناهیتا درگاهی پس از جدایی (عکس)

حزب الله با پهپاد خانه نتانیاهو را هدف قرار داد (+عکس و ویدئو)

دوقلوهای جدید جایگزین سارا و نیکا در پایتخت شدند (عکس)

بنر اعتراضی جالب هواداران استقلال جلوی درب دفتر هلدینگ (عکس)

قاب بامزه و خوش آب و رنگ از بهنوش طباطبایی (عکس)

تغییر چهره قابل توجه پریناز ایزدیار در 38 سالگی (عکس)

تصویر پربیننده از زنان آتش نشان در تهران (عکس)

تیپ جالب المیرا دهقانی در پشت صحنه یک نمایش (عکس)

استایل و آرایش متفاوت هدی زین العابدین وایرال شد (عکس)

چهره جذاب بهنوش طباطبایی در ۴۳ سالگی (عکس)

واکنش پسر ناصرملک مطیعی به حمله کیهان؛ «دل تاریکتان پر از کینه است» (عکس)

فیگورهای زیبای انفرادی هادی چوپان در فینال مسترالمپیا ۲۰۲۴ (گزارش تصویری)

عینک عجیب و ۲۱۰ میلیون تومانی علی صادقی در جوکر سوژه شد (عکس)

لوگوی عجیب روی لباس پیشکسوت جنجالی؛ هم استقلال هم پرسپولیس ! (عکس)

تصاویر مسابقه مقدماتی هادی چوپان در مستر المپیا ۲۰۲۴ و نتیجه آن (عکس)

تصویر جذاب سحر دولتشاهی در روز تولدش (عکس)

رونمایی شهرزاد کمال‌زاده از استایل جذاب و جدیدش (عکس)

شوک به استقلال: ستاره با هواداران خداحافظی کرد (تصویر)

حذف تصویر رئیسی از اتاق وزیر خبرساز شد (عکس)

عاشقانه حدیثه تهرانی برای همسرش (عکس)

استایل متفاوت لیلا بلوکات در پشت صحنه تئاتر (عکس)

تیپ و چهره تازه ندا قاسمی، «شیرین سریال نون خ» (عکس)

سلفی بدون آرایش نجمه جودکی، مجری سابق صداوسیما (عکس)

تیپ و چهره متفاوت المیرا دهقانی روی صحنه تئاتر (تصاویر)