زیباکلام: ترامپ ترجیح می‌دهد گره‌ها با ایران را با دست باز کند نه با دندان

وضعیت میان ایران و آمریکا همچنان مبهم است؛ از یک سو آمریکا ناو‌های خود را به منطقه آورده است و از سوی دیگر میان دو کشور مذاکره در گرفته است. با این که دو طرف از روند مثبت مذاکرات صحبت می‌کنند اما شروط دوطرف برای توافق همچنان مبهم است.

برای بررسی همه این موضوعات «انتخاب» ساعتی را با صادق زیباکلام، استاد علوم سیاسی، به گفت‌وگو نشست که مشروح آن را در ادامه می‌خوانید.

مذاکرات میان ایران و آمریکا از سوی ناظران سیاسی با دو برداشت متفاوت تحلیل می‌شود؛ گروهی معتقدند این مذاکرات می‌تواند به توافق و کاهش تنش‌ها منجر شود، اما گروهی دیگر باور دارند این گفت‌وگوها بی‌نتیجه است و آمریکا تصمیم خود را برای حمله گرفته است. کدام‌یک از این دو نگاه را محتمل‌تر می‌دانید؟

به نظر من، دو طرف، یعنی دونالد ترامپ و حاکمیت ایران، تمایلی به کشیده‌شدن اوضاع به جنگ ندارند. ترامپ نمی‌خواهد وارد جنگ شود، زیرا تلاش دارد خود را به‌عنوان رئیس‌جمهوری معرفی کند که صلح به همراه آورده است.

او علاقه‌مند است به‌عنوان یک چهره صلح‌طلب شناخته شود و حتی در پی کسب جایزه صلح نوبل است. ترامپ بارها تأکید کرده که برخلاف برخی رؤسای‌جمهور پیشین آمریکا، کشورش را وارد جنگ نکرده و کوشیده بسیاری از منازعات را از مسیر میانجی‌گری حل‌وفصل کند؛ از غزه گرفته تا اوکراین. دلیل دوم این است که ترامپ اساسا فردی اقتصادی و تاجرمنش است.

* آیا آمریکا به‌دنبال تغییر نظام در ایران است؟

من چنین تصوری ندارم. برخلاف دیدگاه رضا پهلوی، سلطنت‌طلبان و اپوزیسیون حمله نظامی به ایران به سقوط نظام منجر نخواهد شد. این تصور که مردم ایران پس از حمله نظامی به خیابان می‌آیند و نظام فرو می‌پاشد، به نظر من نادرست است. حتی اگر سران کشور هدف قرار گیرند، باز هم نظام سقوط نمی‌کند.

 برخی می‌گویند تحلیل شما نادرست بود که گفتی جنگی نمی‌شود چون جنگ ۱۲روزه رخ داد اما واقعیت این است که آن اتفاق، جنگ واقعی نبود. جنگ واقعی را امروز در اوکراین می‌بینیم؛ جایی که مردم بدون برق، گاز و نفت و در سرمای شدید زندگی می‌کنند. در آن ۱۲ روز، مردم در ایران دنبال خرید یک شانه تخم مرغ بیشتر بودند و شش میلیون نفر به مازندران رفتند و دغدغه‌شان این بود که بنزین داشته باشند که به شمال برسند. این وضعیت را نمی‌توان با جنگ واقعی مقایسه کرد.

آیا جمهوری اسلامی حاضر به مصالحه خواهد شد تا امید دستیابی به توافق وجود داشته باشد؟

به نظر من، در درون حاکمیت افرادی هستند که معتقدند چاره‌ای جز پذیرش برخی شروط آمریکا وجود ندارد؛ افرادی مانند ناطق نوری، پزشکیان، باهنر، اصولگرایان میانه‌رو و واقع‌گرا، و همچنین تمامی اصلاح‌طلبان. در مقابل، جریان‌های تندرو و فردی مثل سعید جلیلی نیز حضور دارند و می‌دانیم جلیلی فقط یک فرد نیست بلکه یک نگاه است و پشتوانه رأی ۱۳ میلیونی دارد. آنها نگاه تقابلی و جنگ‌طلبانه دارند. برخی می‌گویند اگر در موضوع هسته‌ای امتیاز بدهیم، باید در حوزه موشکی و سپس در مسائل دیگر نیز عقب‌نشینی کنیم و در نهایت کشور به سمت فروپاشی پیش می‌رود؛ بنابراین باید ایستادگی کرد.