کد خبر: ۲۱۲۲۰۱

تاریخ انتشار: ۲۰ اسفند ۱۴۰۴ - ۱۳:۴۹

سیاسی » سیاسی

چگونه ترامپ و مشاوران او در محاسبه واکنش ایران به جنگ اشتباه کردند؟

در آستانه حمله آمریکا و اسرائیل، ترامپ خطرات نفتی را یک نگرانی کوتاه مدت تلقی کرده بود

نیویورک‌تایمز نوشت: در ۱۸ فوریه، زمانی که رئیس‌جمهور ترامپ در حال بررسی تصمیم برای آغاز حملات نظامی علیه ایران بود، کریس رایت وزیر انرژی در مصاحبه‌ای گفت که نگران نیست جنگ احتمالی باعث اختلال در عرضه نفت خاورمیانه و ایجاد آشفتگی در بازارهای انرژی شود.

به گزارش «انتخاب»، در ادامه این مطلب آمده: او گفت حتی در جریان حملات اسرائیل و آمریکا به ایران در ماه ژوئن گذشته نیز اختلال چندانی در بازارها ایجاد نشده بود. به گفتهٔ او: «قیمت نفت کمی بالا رفت و بعد دوباره پایین آمد.»

برخی دیگر از مشاوران ترامپ نیز در جلسات خصوصی دیدگاهی مشابه داشتند و هشدارها درباره این احتمال را که ایران ممکن است این بار با بستن مسیرهای کشتیرانی — که حدود ۲۰ درصد نفت جهان از آن عبور می‌کند — جنگ اقتصادی به راه اندازد، کم‌اهمیت دانستند.

اما میزان این اشتباه محاسبه در روزهای اخیر آشکار شد؛ زمانی که ایران تهدید کرد به نفتکش‌های تجاری عبوری از تنگه هرمز شلیک خواهد کرد؛ گذرگاه راهبردی‌ای که همه کشتی‌ها برای خروج از خلیج فارس باید از آن عبور کنند.

در واکنش به این تهدیدها:

کشتیرانی تجاری در خلیج فارس تقریباً متوقف شده،

قیمت نفت افزایش یافته،

و دولت ترامپ با عجله به دنبال راه‌هایی برای مهار یک بحران اقتصادی است که باعث افزایش قیمت بنزین برای آمریکایی‌ها شده است.

این رویداد نشان‌دهنده این است که ترامپ و مشاورانش تا چه اندازه واکنش ایران را در قبال درگیری‌ای که تهران آن را تهدیدی وجودی می‌داند، اشتباه ارزیابی کرده بودند.

ایران این بار بسیار تهاجمی‌تر از جنگ ۱۲ روزهٔ ژوئن گذشته واکنش نشان داده است و:

موشک‌ها و پهپادهایی به پایگاه‌های نظامی آمریکا، شهرهایی در کشورهای عربی منطقه و مراکز جمعیتی اسرائیل شلیک کرده است.

مقامات آمریکایی مجبور شده‌اند برنامه‌ها را در حین اجرا تغییر دهند؛ از جمله:

دستور فوری برای تخلیه برخی سفارتخانه‌ها

و تدوین سیاست‌هایی برای کاهش قیمت بنزین.

پس از آنکه مقامات دولت ترامپ در جلسه‌ای محرمانه به قانون‌گذاران گزارش دادند، سناتور کریستوفر اس. مورفی، دموکرات از ایالت کنتیکت، در شبکه‌های اجتماعی گفت که دولت هیچ برنامه‌ای برای تنگه هرمز ندارد و «نمی‌داند چگونه آن را دوباره به‌طور امن باز کند».

در داخل دولت نیز برخی مقامات نسبت به نبود راهبرد روشن برای پایان دادن به جنگ بدبین شده‌اند. با این حال آن‌ها مراقب هستند این نگرانی‌ها را مستقیماً به رئیس‌جمهور منتقل نکنند؛ زیرا ترامپ بارها اعلام کرده است که عملیات نظامی «یک موفقیت کامل» بوده است.

ترامپ اهداف حداکثری مطرح کرده، از جمله اینکه ایران باید رهبری را منصوب کند که از او تبعیت کند. اما مارکو روبیو وزیر خارجه و پیت هگست وزیر دفاع اهداف محدودتر و تاکتیکی‌تری را توصیف کرده‌اند که می‌تواند راهی برای پایان دادن به جنگ در آیندهٔ نزدیک فراهم کند.

کارولین لیویت سخنگوی کاخ سفید گفت دولت پیش از آغاز جنگ «برنامهٔ قوی» داشته و وعده داد قیمت نفت پس از پایان جنگ کاهش خواهد یافت.

او در بیانیه‌ای گفت: «اختلال عمدی ایران در بازار نفت کوتاه‌مدت است.»

این گزارش بر اساس مصاحبه با دوازده مقام آمریکایی تهیه شده که برای صحبت درباره گفتگوهای خصوصی، خواستار ناشناس ماندن شدند.

«کمی شجاعت نشان دهید»

پیت هگست روز سه‌شنبه اذعان کرد که واکنش شدید ایران علیه همسایگانش تا حدی پنتاگون را غافلگیر کرده است. اما او گفت اقدامات ایران نتیجه معکوس خواهد داشت.

او در کنفرانس خبری پنتاگون گفت: «نمی‌توانم بگویم دقیقاً چنین واکنشی را پیش‌بینی کرده بودیم، اما می‌دانستیم که چنین احتمالی وجود دارد.»

ترامپ از اختلال جنگ در عرضه نفت ناراضی به نظر می‌رسد و به شبکه فاکس نیوز گفت خدمه نفتکش‌ها باید «کمی شجاعت نشان دهند» و از تنگه هرمز عبور کنند.

برخی مشاوران نظامی پیش از جنگ هشدار داده بودند که ایران ممکن است واکنشی بسیار تهاجمی نشان دهد و حمله آمریکا و اسرائیل را تهدیدی برای بقای خود بداند.

اما برخی دیگر از مشاوران معتقد بودند که اگر رهبران ارشد ایران کشته [شهید] شوند، رهبران عملگراتری قدرت را به دست خواهند گرفت که ممکن است به پایان جنگ کمک کنند.

زمانی که ترامپ درباره احتمال افزایش قیمت نفت در صورت وقوع جنگ توجیه شد، او این احتمال را پذیرفت اما آن را نگرانی کوتاه‌مدت دانست که نباید مأموریت سرنگونی رهبری ایران را تحت‌الشعاع قرار دهد.

او به وزیر انرژی و اسکات بسنت وزیر خزانه‌داری دستور داد گزینه‌هایی برای مقابله با افزایش احتمالی قیمت‌ها تهیه کنند.

با این حال، رئیس‌جمهور تا بیش از ۴۸ ساعت پس از آغاز درگیری درباره این گزینه‌ها — از جمله بیمه ریسک سیاسی با پشتوانه دولت آمریکا و احتمال اسکورت نفتکش‌ها توسط نیروی دریایی — به‌طور علنی صحبت نکرد. این اسکورت‌ها هنوز آغاز نشده‌اند.

کریس رایت روز سه‌شنبه زمانی باعث آشفتگی بازار شد که در شبکه‌های اجتماعی نوشت نیروی دریایی آمریکا با موفقیت یک نفتکش را از تنگه هرمز اسکورت کرده است. این پیام باعث افزایش سهام و آرامش بازار نفت شد.

اما وقتی او پست خود را حذف کرد — پس از آنکه مقامات دولت گفتند چنین اسکورت‌هایی انجام نشده است — بازارها دوباره دچار آشفتگی شدند.

از سرگیری حمل‌ونقل نفت با اطلاعاتی که نشان می‌داد ایران در حال آماده‌سازی برای مین‌گذاری در تنگه است پیچیده‌تر شد.

به گفته یکی از مقامات آمریکایی، این عملیات هنوز در مراحل اولیه بود اما همین آماده‌سازی دولت ترامپ را نگران کرد. ارتش آمریکا سه‌شنبه شب اعلام کرد نیروهایش ۱۶ شناور ایرانی مین‌گذار را در نزدیکی تنگه هدف قرار داده‌اند.

نگرانی‌های سیاسی و اقتصادی

با آشفتگی بازارهای جهانی، جمهوری‌خواهان در واشینگتن نگران شده‌اند که افزایش قیمت نفت تلاش‌های آنان برای فروش برنامه اقتصادی‌شان به رأی‌دهندگان پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای را تضعیف کند.

ترامپ گفته است نفت ونزوئلا می‌تواند بخشی از کمبود ناشی از جنگ با ایران را جبران کند. دولت همچنین روز سه‌شنبه از ساخت یک پالایشگاه جدید در تگزاس خبر داد که می‌تواند عرضه نفت را افزایش دهد.

یک راه احتمالی برای خروج از جنگ

اعتماد مقامات کاخ سفید به اینکه مسیرهای کشتیرانی باز خواهند ماند تا حدی شگفت‌آور است؛ زیرا ترامپ سال گذشته عملیات نظامی علیه حوثی‌ها در یمن را آغاز کرده بود.

در پستی در شبکه‌های اجتماعی در ماه مارس گذشته، ترامپ گفته بود حملات حوثی‌ها میلیاردها دلار به اقتصاد جهانی خسارت زده و «هیچ نیروی تروریستی مانع عبور آزاد کشتی‌های تجاری و نظامی آمریکا از آبراه‌های جهان نخواهد شد.»

اما از زمان آغاز جنگ با ایران، پیام‌های ترامپ یکدست نبوده است.

به‌طور خصوصی، برخی دستیاران او از نبود انضباط در نحوه توضیح اهداف جنگ به افکار عمومی ابراز ناامیدی کرده‌اند.

ترامپ گفته است جنگ ممکن است بیش از یک ماه طول بکشد، اما همچنین آن را «تقریباً کاملاً تمام‌شده» توصیف کرده است. او همچنین گفته آمریکا «با عزم بیشتری به پیش خواهد رفت».

در مقابل، روبیو و هگست در سخنان عمومی خود بر سه هدف مشخص تمرکز کرده‌اند:

نابود کردن توانایی حکومت ایران برای شلیک موشک

نابود کردن کارخانه‌های تولید موشک

نابود کردن نیروی دریایی ایران

وزارت خارجه حتی این سه هدف را به‌صورت فهرست منتشر کرد و ویدیویی از سخنان روبیو را در شبکه‌های اجتماعی رسمی خود برجسته ساخت.

این پیام‌رسانی ممکن است زمینه را برای پایان دادن سریع‌تر به جنگ فراهم کند.

در کنفرانس خبری خود، ترامپ گفت ارتش آمریکا توان موشک‌های بالستیک و نیروی دریایی ایران را نابود کرده است. اما همچنین هشدار داد اگر حاکمان ایران بخواهند عرضه انرژی جهان را قطع کنند، اقدامات بسیار تهاجمی‌تری انجام خواهد شد.

متیو پاتینگر، معاون پیشین مشاور امنیت ملی در دولت اول ترامپ، گفت ترامپ ممکن است تصمیم بگیرد اهداف بلندپروازانه‌تری را دنبال کند که تحقق آن‌ها هفته‌ها طول بکشد.

او گفت: «در کنفرانس خبری می‌شد دید که او در حال توجیه ادامه جنگ برای مدتی طولانی‌تر است، زیرا ایران هنوز نشان می‌دهد که بازدارنده نشده و هنوز تلاش می‌کند تنگه هرمز را کنترل کند.»

او افزود: «او نمی‌خواهد مجبور شود یک جنگ دنباله‌دار دیگر بجنگد.»

هزینه‌های سنگین جنگ

جست‌وجو برای یافتن راهی برای خروج از جنگ از آخر هفته گذشته فوریت بیشتری یافته است؛ زیرا:

قیمت جهانی نفت افزایش یافته و آمریکا در حال مصرف سریع مهمات گران‌قیمت است.

مقامات پنتاگون در جلسات محرمانه به کنگره گفته‌اند ارتش آمریکا تنها در دو روز نخست جنگ ۵٫۶ میلیارد دلار مهمات مصرف کرده است.

این رقم بسیار بیشتر از آن چیزی است که قبلاً به‌طور عمومی اعلام شده بود.

موضع ایران

مقامات ایرانی همچنان موضعی سرسختانه دارند و می‌گویند از نفوذ خود بر عرضه نفت جهان برای وادار کردن آمریکا و اسرائیل به عقب‌نشینی استفاده خواهند کرد.

علی لاریجانی، مقام ارشد امنیت ملی ایران، در شبکه‌های اجتماعی نوشت: «تنگه هرمز یا گذرگاهی برای صلح و رفاه برای همه خواهد بود، یا گذرگاهی برای شکست و رنج جنگ‌طلبان.»

خبرهای مرتبط