رابطه بازار رمزارزها و افت نرخ ارز در ماه‌های اخیر چیست؟

در ماه‌های اخیر، هم‌زمان با انتشار خبرهای مثبت سیاسی و کاهش نسبی تنش‌ها در منطقه، نرخ دلار در بازار ایران بخشی از رشد قبلی خود را پس داد و وارد کانال‌های پایین‌تری شد. این بازگشت قیمتی باعث شد بسیاری از سرمایه‌گذاران داخلی هنگام بررسی روزانه بازار با یک پرسش کلیدی مواجه شوند که کاهش نرخ ارز چه تأثیری بر بازدهی دارایی‌های آن‌ها دارد؟

برای پاسخ به این سؤال ابتدا باید بدانیم قیمت ارزهای دیجیتال در پلتفرم‌های معاملاتی معمولاً بر چه مبنایی نمایش داده می‌شود. دارایی‌های این بازار در سطح جهانی بر اساس دلار ایالات متحده قیمت‌گذاری می‌شوند؛ به همین دلیل شاخص‌هایی مانند قیمت بیت کوین، اتریوم یا سایر دارایی‌های بزرگ در رسانه‌ها و مراجع معتبری نظیر کوین‌مارکت‌کپ (CoinMarketCap) بر حسب دلار ثبت می‌شود.

از سوی دیگر، معامله‌گران ایرانی به دلیل محدودیت‌های بانکی ناشی از تحریم‌ها، امکان واریز مستقیم دلار سنتی به صرافی‌های بین‌المللی را ندارند. در این میان، تتر (USDT) که یک پایدارکوب (Stablecoin) با ارزش ثابت و همگام با دلار است، نقش دلار دیجیتال را در اکوسیستم ارزهای دیجیتال ایفا می‌کند و بخش بزرگی از حجم مبادلات ریالی را به خود اختصاص می‌دهد.

افت نرخ ارز چگونه روی قیمت ارزهای دیجیتال اثر می‌گذارد؟

مهم‌ترین اثر افت نرخ ارز، تأثیر مستقیم و آنی آن بر ارزش ریالی دارایی‌های دیجیتال موجود در سبد سرمایه‌گذاران است. فرض کنید قیمت بیت کوین در بازار جهانی بدون هیچ تغییری در محدوده ۶۴,۰۰۰ دلار باقی بماند؛ در این حالت اگر نرخ دلار در بازار آزاد ایران کاهش یابد، ارزش ریالی دارایی شما افت خواهد کرد.

این کاهش ارزش به این دلیل رخ می‌دهد که معامله‌گر داخلی برای خرید یک تتر، ریال کمتری پرداخت می‌کند. این موضوع تفاوت تفکیک‌ناپذیری میان ارزش ذاتی دارایی و ارزش ریالی آن ایجاد می‌کند و نشان می‌دهد که تمام توکن‌ها و کوین‌ها در بازار داخلی، به شکل مستقیم تحت تأثیر نوسانات قیمت دلار قرار دارند.

چرا اثر افت قیمت دلار در بازار ایران پررنگ است؟

سرمایه‌گذار داخلی در بازار ارزهای دیجیتال هم‌زمان با دو متغیر مستقل یعنی قیمت دلاری دارایی در بازار جهانی و نرخ تبدیل دلار به تومان در بازار داخل سروکار دارد. برای درک بهتر این هم‌بستگی، فرض کنید یک واحد اتریوم را در قیمت ۱,۰۰۰ دلار و زمانی که نرخ دلار در بازار داخلی ۱۷۰,۰۰۰ تومان بوده، خریداری کرده‌اید؛ یعنی بهای تمام‌شده دارایی شما ۱۷۰ میلیون تومان است.

حال اگر قیمت اتریوم در بازار جهانی با ۷۰ درصد رشد به ۱,۷۰۰ دلار برسد و نرخ دلار داخلی ثابت بماند، ارزش دارایی شما ۲۸۹ میلیون تومان خواهد شد. اما اگر در همین بازه زمانی، نرخ دلار در بازار تهران با کاهش مواجه شده و به ۱۵۰,۰۰۰ تومان برسد، ارزش ریالی اتریوم شما حدود ۲۵۵ میلیون تومان محاسبه می‌شود که معادل ۵۰ درصد سود ریالی است و بخشی از بازدهی جهانی دارایی را تعدیل می‌کند.

آیا افت نرخ ارز به معنای کاهش جذابیت بازار ارزهای دیجیتال است؟

پاسخ به این سؤال منفی است؛ چرا که کاهش نرخ ارز داخلی صرفاً ارزش ریالی سبد شما را در کوتاه‌مدت تغییر می‌دهد و ارتباطی با پتانسیل رشد یا ارزش ذاتی پروژه‌ها در بازار جهانی ندارد. نوسانات نزولی دلار در ایران می‌تواند بازدهی ریالی حاصل از صعودهای جهانی را کوچکتر نشان دهد، اما جذابیت‌های بنیادی بازار ارزهای دیجیتال را از بین نمی‌برد.

در واقع، تحلیل دقیق موقعیت‌های معاملاتی بدون در نظر گرفتن هم‌زمان قیمت‌های جهانی و نرخ ارز داخلی، تصویر ناقصی به همراه دارد. نرخ ارز همچنان به عنوان یکی از اصلی‌ترین ارکان مدیریت ریسک و تعیین استراتژی خروج برای معامله‌گران ایرانی در صنعت ارزهای دیجیتال شناخته می‌شود و توجه به روند آن برای حفظ ارزش سرمایه الزامی است.