اشتباهی که می‌تواند انتخاب رشته کنکور را به بن‌بست برساند

مشاور و کارشناس آموزشی حوزه تعلیم و تربیت گفت: انتخاب رشته شاید یک تصمیم چندروزه باشد، اما می‌تواند سال‌ها از زندگی یک انسان را تحت تأثیر قرار دهد، پس بهتر است این تصمیم با مطالعه، گفت‌وگو، شناخت واقعی توانایی‌های دانش‌آموز و نگاه به آینده گرفته شود؛ نه صرفاً بر اساس رتبه.

به گزارش فارس: کارشناس آموزشی و فعال رسانه رضا فرج تبار  با اشاره به آغاز انتخاب رشته داوطلبان مجاز آزمون سراسری از فردا دوشنبه 13 مهرماه، گفت: این روزها برای دانش‌آموزانی که سال‌ها درس خوانده‌اند تا نتیجه تلاش خود را در انتخاب رشته دانشگاهی و ساختن آینده شغلی‌شان ببینند، روزهای بسیار حساسی است. پدران و مادران نیز در انتظارند تا ثمره سال‌ها تلاش و زحمت خود و فرزندشان را در این انتخاب ببینند،

اما انتخاب رشته فقط انتخاب چند کد رشته یا ورود به یک دانشگاه نیست.

وی افزود: در واقع انتخاب بخشی از مسیر آینده شغلی و زندگی دانش‌آموز است. به همین دلیل، هرگونه تصمیم‌گیری عجولانه یا صرفاً بر اساس رتبه و داده‌های سال‌های گذشته می‌تواند در سال‌های بعد پیامدهایی به همراه داشته باشد.

به گفته فرج‌تبار، متأسفانه گاهی برخی مشاوره‌های انتخاب رشته بیشتر بر اساس آمار و داده‌های سال‌های گذشته انجام می‌شود؛ در حالی که آینده بازار کار الزاماً شبیه گذشته نیست. 

مشاور آموزشی حوزه تعلیم و تربیت اظهار داشت: خانواده‌ها و دانش‌آموزان باید پیش از انتخاب رشته، مجموعه‌ای از عوامل را در کنار یکدیگر ببینند؛ علاقه واقعی دانش‌آموز، توانایی و مهارت او، میزان لذت و انگیزه‌اش برای یادگیری، ظرفیت رشد رشته و البته آینده بازار کار و امکان کارآفرینی.

وی ادامه داد: یکی از مهم‌ترین نکات این است که علاقه والدین نباید جای علاقه فرزند را بگیرد، گاهی خانواده‌ها به دلایل مختلف، رشته‌ای را برای فرزندشان مناسب می‌دانند و او نیز صرفاً به دلیل خواسته والدین وارد آن رشته می‌شود؛ حتی اگر علاقه‌ای به آن نداشته باشد؛ ممکن است دانش‌آموزی رتبه بسیار خوبی داشته باشد و امکان ورود به رشته‌ای معتبر را پیدا کند، اما اگر علاقه و انگیزه لازم را نداشته باشد، احتمال موفقیت او در دانشگاه و ادامه مسیر شغلی کاهش پیدا می‌کند.

رتبه خوب، به‌تنهایی تضمین‌کننده آینده خوب نیست

به گفته فرج‌تبار، در کنار علاقه و مهارت، یک موضوع مهم دیگر نیز باید از همین امروز مورد توجه قرار گیرد: هوش مصنوعی. هوش مصنوعی در سال‌های آینده بسیاری از مشاغل و کسب‌وکارها را تغییر خواهد داد و برخی وظایف را خودکار یا دگرگون خواهد کرد. بنابراین دانش‌آموزان باید هنگام انتخاب رشته از خود بپرسند: این رشته در آینده چه تغییری خواهد کرد؟ چه بخش‌هایی از آن تحت تأثیر هوش مصنوعی قرار می‌گیرد؟ و چگونه می‌توان با یادگیری مهارت‌های جدید، در کنار هوش مصنوعی قرار گرفت و نه در مقابل آن؟

وی افزود: موضوع مهم دیگر، محل تحصیل و انتخاب دانشگاه است؛ دانشگاه مهم است، اما امروز نمی‌توان آینده دانشجو را فقط با نام دانشگاه تعریف کرد. باید شرایط علمی دانشگاه، ظرفیت‌های اقتصادی و صنعتی شهر، محیط فرهنگی، ارتباط دانشگاه با صنعت، فرصت‌های کارآموزی، شرکت‌های دانش‌بنیان و امکان کسب تجربه عملی نیز مورد توجه قرار گیرد.

کارشناس آموزشی عنوان کرد: حتی تحصیل در یک دانشگاه شهرستانی، اگر در شهری با ظرفیت‌های صنعتی، اقتصادی، علمی یا فناوری مناسب باشد و دانشجو بتواند در کنار تحصیل تجربه عملی و مهارت کسب کند، می‌تواند فرصت ارزشمندی برای آینده او ایجاد کند.

وی افزود: امروز دوره‌هایی که خارج از دانشگاه برگزار می‌شوند، کارآموزی، فعالیت در شرکت‌ها، یادگیری مهارت‌های تخصصی، زبان، فناوری‌های جدید و تجربه حضور در محیط واقعی کسب‌وکار، گاهی به اندازه بخشی از آموزش دانشگاهی اهمیت پیدا کرده‌اند.

فرج‌تبار تأکید کرد: توصیه به خانواده‌ها و دانش‌آموزان این است که انتخاب رشته را فقط انتخاب یک دانشگاه یا یک عنوان تحصیلی نبینند؛ بلکه آن را انتخاب یک مسیر بدانند؛ در واقع انتخاب رشته زمانی می‌تواند انتخابی آگاهانه باشد که دانش‌آموز ابتدا خودش را بشناسد؛ بداند به چه موضوعاتی علاقه‌مند است، در چه زمینه‌هایی توانایی و استعداد بیشتری دارد و از یادگیری چه مهارت‌هایی لذت می‌برد. در مرحله بعد باید بررسی شود که این توانایی‌ها و مهارت‌ها در کدام رشته‌ها و حوزه‌های کاری امکان رشد بیشتری دارند و بازار کار آینده چه چشم‌اندازی برای آنها دارد.

وی گفت: به بیان دیگر، علاقه به تنهایی کافی نیست و رتبه و توانایی علمی نیز به تنهایی نمی‌تواند تضمین‌کننده موفقیت باشد. آنچه اهمیت دارد، پیدا کردن نقطه‌ای است که علاقه دانش‌آموز با توانایی‌های واقعی او، مهارت‌هایی که می‌تواند در طول تحصیل کسب کند و فرصت‌های شغلی آینده به یکدیگر نزدیک شوند. هرچه این شناخت دقیق‌تر باشد، احتمال اینکه انتخاب رشته به یک مسیر واقعی برای رشد، اشتغال و موفقیت تبدیل شود، بیشتر خواهد بود.

مشاور آموزشی عنوان کرد که در کنار همه اینها، تأثیر روزافزون هوش مصنوعی و تحولات بازار کار نیز از همین امروز مورد توجه قرار گیرد، شاید مهم‌ترین سؤال در انتخاب رشته این نباشد که «با این رتبه کجا می‌توانم قبول شوم؟»؛ بلکه این باشد:

«با توجه به علاقه، توانایی و تغییرات آینده، کدام مسیر می‌تواند مرا برای ساختن یک زندگی حرفه‌ای موفق آماده‌تر کند؟»