کد خبر: ۲۲۲۱۸۸
تاریخ انتشار: ۳۰ مهر ۱۴۰۵ - ۱۰:۳۷

دکترین دست مرده چیست؟

پوتین
سامانه موسوم به «دست مرده» مکانیسم خودکار حمله تلافی‌جویانه هسته‌ای که در دوران جنگ سرد متولد شد و بنا بر گزارش‌ها، هنوز هم فعال است / ارتباط دکترین دست مرده با جنگ بعدی ایران با آمریکا و اسرائیل چیست؟

(بازنشر از مقاله سال 1404) با بالا گرفتن تنش‌های لفظی هسته‌ای میان آمریکا و روسیه، بار دیگر توجه جهانی به یکی از ترسناک‌ترین و مرموزترین سامانه‌های تسلیحاتی تاریخ معطوف شده است: سامانه موسوم به «دست مرده» روسیه‌ــ مکانیسم خودکار حمله تلافی‌جویانه هسته‌ای که در دوران جنگ سرد متولد شد و بنا بر گزارش‌ها، هنوز هم فعال است.

 

به گزارش دیلی‌میل، این سامانه که در روسیه با نام «پریمیتر» (Perimeter) شناخته می‌شود، زمانی دوباره به صدر اخبار بازگشت که دیمیتری مدودف، رئیس‌جمهوری پیشین و معاون فعلی شورای امنیت روسیه، در هشداری در لفافه به دونالد ترامپ، به آن اشاره کرد. مدودف خطاب به رئیس‌جمهوری آمریکا گفت یاد فیلم‌های محبوبش درباره مردگان متحرک بیفتد و به یاد بیاورد که «دست مرده» چقدر می‌تواند خطرناک باشد.

 

ترامپ در واکنش، دستور استقرار دو زیردریایی هسته‌ای آمریکا در نزدیکی روسیه را صادر کرد و گفت: «تهدیدی مطرح شد که مناسب نبود. بنابراین باید خیلی مراقب باشیم [...] باید از مردم محافظت کنیم.»



اما «دست مرده» دقیقا چیست و چرا چنین هراس‌انگیز است؟

ماشه خودکار آخرالزمانی
بلیک استیل‌ول در مقاله‌ای توضیح می‌دهد سامانه پریمیتر در اوایل دهه ۱۹۸۰ و در اوج تنش‌های جنگ سرد طراحی شد. تحلیلگران غربی آن را با نام «دست مرده» می‌شناسند. هدف این سامانه تضمین انجام یک حمله تلافی‌جویانه ویرانگر حتی در صورت نابودی کامل ساختار فرماندهی روسیه در پی حمله هسته‌ای اول است. 

 

این صرفا یک سامانه دفاع موشکی نیست؛ بلکه سلاحی آخرالزمانی است که بدون نیاز به هیچ فرمان انسانی، می‌تواند کل زرادخانه هسته‌ای‌ روسیه را به‌صورت خودکار شلیک کند و جهان را به پایان برساند.

 

در حال حاضر، روسیه حدود ۱۶۰۰ سلاح هسته‌ای تاکتیکی مستقر و ثابت دارد و حدود ۲۴۰۰ سلاح هسته‌ای راهبردی دیگر به موشک‌های بالستیک قاره‌پیما متصل‌اند، که این کشور را به بزرگ‌ترین قدرت هسته‌ای جهان تبدیل کرده است. همه این تسلیحات تحت کنترل سامانه‌ای خودکار به نام پریمیتر قرار دارند.

 

در سناریویی بحرانی، برای مثال حمله آمریکا، مقام‌های عالی‌رتبه دولتی یا فرماندهان نظامی می‌توانند پریمیتر را فعال کنند. این سامانه تضمین می‌کند که اتحاد جماهیر شوروی (روسیه کنونی) حتی در صورت نابودی کامل نیروهای مسلح، قادر به پاسخ تلافی‌جویانه خواهد بود.

 

هنگامی که این سامانه فعال شود، پریمیتر می‌تواند در پاسخ به حمله هسته‌ای، کل زرادخانه هسته‌ای روسیه را شلیک کند. این سامانه بخشی از دکترین جنگ سرد موسوم به «نابودی متقابل تضمین‌شده» بود‌ــ سیاستی بازدارنده که تهدید می‌کند طرف آغازگر حمله خود نیز به‌طور کامل نابود خواهد شد.

 

در غرب، این سامانه با نام «دست مرده» شناخته می‌شود. طبق این نظریه، سامانه فرماندهی و کنترل اطلاعاتی از فرکانس‌های نظامی، سطح تشعشع، فشار هوا، گرما و لرزش‌های زلزله‌ای کوتاه‌مدت را پایش می‌کند. اگر این داده‌ها وقوع حمله هسته‌ای را نشان دهند، پریمیتر فرایندی را آغاز می‌کند که به پرتاب همه موشک‌های قاره‌پیمای اتحاد شوروی (روسیه کنونی) ختم می‌شود.

 

پریمیتر یک راکت فرماندهی پرتاب می‌کند که به‌جای کلاهک، به فرستنده رادیویی مجهز است. این راکت، حتی در صورت وجود پارازیت‌های رادیویی، دستور پرتاب را به سیلوهای موشکی روسیه منتقل می‌کند. سامانه پریمیتر پس از چندین پرتاب آزمایشی برای اثبات کارایی راکت فرماندهی، در سال ۱۹۸۵ عملیاتی شد.

 

اتحاد جماهیر شوروی هرگز به‌طور رسمی وجود چنین سامانه‌ای را تایید نکرد، اما ژنرال سرگئی کاراکایف، فرمانده نیروهای موشکی راهبردی روسیه، در سال ۲۰۱۱ در گفت‌وگو با یک روزنامه روسی، وجودش را تایید کرد و گفت آمریکا ممکن است در عرض ۳۰ دقیقه نابود شود. رسانه‌های دولتی روسیه نیز گزارش داده‌اند که این سامانه به‌روزرسانی شده است تا با سامانه‌های هشدار اولیه راداری و موشک‌های هایپرسونیک جدید روسیه ادغام شود.

 

در آمریکا نیز فناوری‌های مشابهی توسعه پیدا کرده‌اند. حسگرهای لرزه‌ای و تشعشعی برای پایش انفجارهای هسته‌ای در داخل و خارج کشور به‌ کار می‌روند، اما ارتش آمریکا هرگز ماشه‌ای خودکار برای زرادخانه‌اش طراحی نکرده است.

 

در عوض، سیاست هسته‌ای آمریکا بر این اساس شکل گرفته است افرادی که صلاحیت اجرای حمله دوم را دارند، از حمله اول جان سالم به در ببرند.

 

از آن‌جا که، بنا بر گزارش‌ها، سامانه پریمیتر همچنان فعال است، خطر پرتاب هسته‌ای خودکار هنوز وجود دارد. اکنون که ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهوری روسیه، تسلیحات هسته‌ای کشورش را در حالت هشدار بالا قرار داده، ممکن است این سامانه آخرالزمانی نیز در وضعیت آماده‌باش قرار گرفته باشد.

 

اگر «دست مرده» هنوز فعال باشد، بدین معنا است که فقط یک خطا، سوءتفاهم یا تشدید تنش کنترل‌نشده می‌تواند پیامدی فاجعه‌بار و خارج از کنترل انسان داشته باشد. در جهانی مملو از رقابت‌های ژئوپلیتیک و بی‌ثباتی‌های داخلی، «دست مرده» نه یادگاری از گذشته، بلکه سایه‌ای شوم بر آینده است.

 

ارتباط دکترین دست مرده با جنگ بعدی ایران با آمریکا و اسرائیل چیست؟

منظور اعطای اختیارات به نیروهای نظامی در مناطق مختلف کشور برای پاسخ قاطع به دشمن بدون کسب دستور از جانب مرکز فرماندهی است.

نظر شما
قابل توجه کاربران و همراهان عزیز: لطفا برای سرعت در انتشار نظرات، از به کار بردن کلمات و تعابیر توهین آمیز پرهیز کنید.
captcha

کمک بزرگی که یاسر آسانی به سرمربی پرسپولیس کرد!

رسوایی انتخاباتی در اسرائیل؛ حساب‌های توییتری جعلی ایرانی، از نتانیاهو حمایت کردند

فرمانده سپاه تهران: به چند فناوری جدید دست پیدا کردیم و شگفتانه‌هایی داریم که باید در میدان به نمایش گذاشته شوند

عراقچی: همین توهمات واهی روبیو آمریکا را به شکست کشانده است

خبر تازه میثاقی از پرونده یاسر آسانی در کمیته انضباطی و فایل صوتی ایلدروم

برادر شهید طهرانی مقدم: ایران موشک فوق هسته‌ای و پلاسما دارد +کارکرد

به زودی لوله تانک‌های سوپرانقلابی به سمت آقامحسن نشانه خواهد رفت

قتل هولناک همسر ۱۴ ساله؛ فقط ۱۰ روز بعد از زایمان!

چرا مطالبات بازنشستگان مخابرات پرداخت نشد!؟

شکایت باشگاه استقلال از ایلدروم؛ فایل صوتی ار کمیته داوران درز کرده

شاه‌ماهی در تور استقلالی‌ها قرار گرفت

قیمت محصولات ایران خودرو و سایپا امروز ۲۰ آبان ۱۴۰۵: کوییک، تارا، اطلس، دنا، سورن پلاس، ساینا و... چند؟ +جدول

ایران در ماه چند موشک بالستیک تولید می‌کند؟

«گفت‌وگوی جهنمی» ترامپ و نتانیاهو درباره ایران؛ اختلاف بر سر ازسرگیری جنگ

قیمت نقره امروز ۲۰ آبان ۱۴۰۵ (مثقال، اونس و گرمی)

ادعای نیویورک تایمز درباره تهدید شدن وزیر خزانه‌داری آمریکا توسط ایران: از خانه‌اش رفت!

زمان‌بندی ثبت درخواست افزایش مبلغ کالابرگ اعلام شد

واکنش تند مقام باشگاه پرسپولیس به ادعای آسانی، ستاره استقلال

نتیجه رای‌گیری استیضاح «پیت هگست» وزیر جنگ آمریکا

علت ریزش ناگهانی قیمت تتر؛ آیا دلار هم می‌ریزد؟

قیمت سکه پارسیان امروز ۲۰ آبان ۱۴۰۵ +جدول

قیمت طلا امروز ۲۰ آبان ۱۴۰۵: طلای ۱۸ عیار گرمی و سکه امامی چند؟ +جدول (نرخ‌های لحظه‌ای)

کنترل نرخ ارز بعد از رجزخوانی های اسکات بسنت!

استاد راهنمای رساله دکتری سعید جلیلی چه کسی بود!؟

تقویت نقل‌وانتقالاتی استقلال کلید خورد: حضور قطعی این دو بازیکن و رفع خلاء در این پست‌ها

انفجار پیاپی نفتکش ها بعد از انهدام سامانه های راداری و کمک ناوبری آمریکا/ بیانیه سپاه در خصوص انفجار سومین نفتکش

ریزش شبانه طلا، سکه، دلار و تتر امشب ۱۹ آبان ۱۴۰۵

رضایی از اساس تکذیب کرد: تمام ادعاها در مورد مذاکره با آمریکا دروغ است!

نماینده تهران خطاب به سعید جلیلی: نشنیدم رهبر انقلاب تفاهم نامه اسلام آباد را مثل شما «سوتفاهم نامه» یاد کنند

پیام قالیباف در پی رونمایی از شهر موشکی جدید ایران

همسر عثمان دمبله اینگونه برای او در جام جهانی خوشحالی کرد (عکس)

خلاصه بازی فرانسه 3 - 0 سوئد؛ امباپه هم 6 گله شد (ویدئو)

استایل فاطمه مسعودی‌فر در اکران گل سنگ خبرساز شد (عکس)

قاب صمیمی علی اوجی، نرگس محمدی و فریبا نادری در جشنواره فیلم شهر (ویدئو)

استایل و چهره بهنوش طباطبایی در یک رویداد هنری (عکس)

با چند منطقه فرازمینی در کشور آشنا شوید (+تصاویر)

آهنگ جدید محسن چاوشی به نام ساعت دیواری (ویدئو)

ساخت ساختمان ۱۰ طبقه در ۲۸ ساعت در چین (ویدئو)

حضور چکامه چمن ماه در اکران «عزیز» پس از بازگشت از ترکیه و شبکه جم (ویدئو)

فراخوان گادپوری تهرانپارس را قفل کرد ! (ویدئو)

خلاصه بازی دورتموند 2 - 3 بارسلونا: با گزارش عادل فردوسی پور (ویدئو)

خلاصه بازی آتالانتا 2 - 3 رئال مادرید (ویدئو)

خلاصه بازی پرسپولیس 2 - ملوان 1 : جذاب و سرنوشت ساز! (ویدئو)

خلاصه بازی فولاد 0 - استقلال 2 ؛ سوپرگل جدید از آبی پوشان! (ویدئو)

خلاصه بازی پرسپولیس 0 - 1 نساجی؛ شکست در نزدیکی صدر! (ویدئو)

تغییر چهره شگفت انگیز آزاده مهدی زاده ، ژوزفین قهوه تلخ در کنار جواد عزتی (عکس)

خلاصه بازی آرسنال 2 - 0 منچستر یونایتد (ویدئو)

خلاصه بازی نیوکاسل 3 - 3 لیورپول؛ پرگل و دیدنی! (ویدئو)

نوحه دشنه بر لب تشنه - مداحی ماندگار حسین فخری ؛ خنجر بر تار حنجر (ویدئو)

خلاصه بازی دورتموند 1-1 بایرن مونیخ با گزارش عادل فردوسی پور (فیلم)

خلاصه بازی لاس پالماس 2 - 1 بارسلونا (ویدئو)

خلاصه بازی منچستر یونایتد 3 - 2 بودا (فیلم)

نماهنگ نحن حزب الله (فیلم)

کنایه احسان علیخانی به نعیمه نظام دوست سوژه شد (ویدئو)

هنرنمایی گلوریا هاردی با ترومپت‌ در «جوکر ۲»! (فیلم)

خلاصه بازی الریان 1 - پرسپولیس 1 (فیلم)

خلاصه بازی النصر 3 - 1 الغرافه: رونالدو دبل کرد (فیلم)

خلاصه بازی ساوتهمپتون ۲ - ۳ لیورپول ؛ یکه و تنها در صدر جدول! (ویدئو)

خلاصه بازی زیبای سلتاویگو 2 - 2 بارسلونا (فیلم)

خلاصه بازی منچستر سیتی 0 - 4 تاتنهام؛ جذاب! (فیلم)

خلاصه بازی اینتر میلان 5 - هلاس ورونا 0 ؛ تورام دبل کرد (فیلم)

تغییر چهره برن سات، بازیگر «عشق ممنوع» و «فاطماگل» در 40 سالگی (عکس)

فیلمی عجیب از گربه ماهیِ رزه دار درحالِ صحرانوردی در جستجوی آب! (ویدئو)

خلاصه بازی پرسپولیس 3 - مس سونگون 0 (فیلم) - 1 آذر

آهنگ نگرانتم ، میثم ابراهیمی (موزیک ویدئو) + متن شعر ترانه

خلاصه بازی ایران 3 - قرقیزستان 2 ؛ گل های طارمی، حردانی و آزمون (فیلم)

گوسفند عاشق نوشیدن چای را ببینید! (ویدئو)

ماهی روز قیامت برای دومین بار دیده شد (عکس)

آهنگ ای دریغا - محسن چاوشی (موزیک ویدئو)

خاطره خنده دار مونا کرمی در شام ایرانی از تبلیغات ماهواره‌ای (ویدئو)

حمله یک قلاده خرس به خودروها در جاده چالوس (ویدئو)

مداحی دهه فاطمیه عبدالرضا هلالی؛ ناحلة الجسم یعنی؟! (ویدئو)

خلاصه بازی رئال سوسیداد ۱-۰ بارسلونا (ویدئو)

خلاصه بازی چلسی 1- 1 آرسنال (ویدئو)

خلاصه بازی و گلهای رئال مادرید 4 - 0 اوساسونا (ویدئو)

پرطرفدارترین