:::Noandish.com::: رقابت سعودی با ایران در منطقه ساحل
کد خبر: ۶۹۱۶۰
تاریخ انتشار: ۰۶ بهمن ۱۳۹۶ - ۱۲:۴۶
جواد حیران نيا. سمیه خمارباقی
رقابت بر سر نفوذ در منطقه ساحل (جنوب منطقه صحرا در آفریقا) و غرب آفریقا طی سال های گذشته بین كشورها در سطوح منطقه ای و بین المللی افزایش یافته است. در این میان رقابت عربستان سعودی با ایران از همه بیشتر بوده است. ایران طی ۳ دهه گذشته موفق شده است. نزدیك به هفت میلیون مسلمان در منطقه ساحل و غرب آفریقا را از مذهب مالکی به مذهب شیعه اثنی عشری متمایل كند. این امر زنگ خطر جدی برای سعودی ها به حساب می آید. اكنون جلوگیری از دستیابی ایران به بازارهای منطقه و ممانعت از گسترش تشیع و حمایت از مذاهبی که قرابت زیادی با تشیع در آفریقا دارند از جمله دلایل عربستان برای مقابله با نفوذ ایران در آفریقاست.
 
حمایت مالی اخیر عربستان و امارات متحده عربی از "نیروی مشترک نظامی سازمان ساحل" هم نشان از رقابت این كشورها با ایران در منطقه ساحل و غرب آفریقا دارد. سازمان همکاری منطقه ای ساحل(G۵ Sahel) متشکل از کشورهای موریتانی، مالی، نیجر، بورکینافاسو و چاد یک چارچوب نهادی و سازمانی برای همکاری های منطقه ای در زمینه سیاسی و امنیتی در آفریقای مرکزی و در منطقه ساحل است. این سازمان در فوریه در « نواکشوط» پایتخت موریتانی تأسیس شد.
 
این نیروی مشترک برای عملیاتی شدن با مشکلات مالی مواجه هستند که زمینه ساز موفقیت تروریست ها شده است. برای رفع این مشکلات فرانسه از امارات و عربستان و آلمان و ایتالیا خواسته که با این سازمان همکاری کنند. بر این اساس این کشورها در نشست اخیر این سازمان در پاریس شرکت کردند. در این نشست عربستان متعهد به پرداخت ۱۱۸ میلیون دلار و امارات هم متعهد به پرداخت ۳۵ میلیون دلار به این نیروی مشترک شدند. علاوه بر این امارات وعده داده که «مدرسه جنگ» در موریتانی احداث کند.
 
عربستان سالیان متمادی متهم به حمایت از تروریسم و گروههای افراطی بوده است. حادثه ۱۱ سپتامبر، حمایت این کشور از شکل گیری گروههای جهادی در افغانستان، حمایت از گروههای تندروی اسلامی در پاکستان و تحولات سوریه و عراق انگشت اتهام را بیش از پیش متوجه وهابیسم عربستان سعودی کرده است. در این راستا، حمایت از این نیروی مشترک که داعیه مقابله با تروریسم در منطقه ساحل را دارد می تواند این اعتبار را به عربستان بدهد که مخالف تروریسم با هر شکل و در هر جا و مکانی است. در واقع عربستان از این رهگذر، در مبارزه با تروریسم خیلی جدی تلقی خواهد شد.
 
نکته دیگر در خصوص حمایت عربستان و امارات از این نیروی مشترک به برنامه ریزی این دو کشور برای حضور بلندمدت در این منطقه باز می گردد. عربستان و امارات نگران حضور روز افزون ایران در منطقه ساحل و تلاش برای مهار این کشور هستند. از زمانی که ایران با دستیابی به توافق هسته ای با غرب از محاصره بین المللی خارج شد، سعودی ها بیش از پیش به فکر فشار همه جانبه با ایران افتادند.
 
نفوذ عربستان در آفریقا در ابتدا بیش از اینکه دارای وجهه سیاسی باشد با انگیزه های دینی ایجاد شد. اهتمام سعودی ها در آغاز بر جنبه های آموزشی، تربیتی و تبلیغاتی در محافل مسلمانان آفریقا متمرکز بود که اکثریت را در منطقه ساحل و غرب آفریقا تشکیل می دادند و دارای مذهب مالکی بودند. وجود صبغه صوفی گری در مسلمانان آفریقا به میزان ۷۸ درصد مریدان صوفی گری با فرهنگ سعودی ها که آمیخته با سلفی گری است در تضاد می باشد. ایران در تعامل با مسلمانان آفریقا به این موضوع توجه دارد و از آن بهره برداری می کند.
 
ایران در تعامل با مسلمانان آفریقا با توجه به این موضوع با تصوف آفریقایی نه تنها عناد نورزیده بلکه با آن همکاری داشته و این امر باعث شده است ایران در برخی طیف های مسلمان در غرب آفریقا نفوذ پیدا کند. ایران همواره تلاش داشته است با توجه به اهمیت قاره آفریقا به خاطر نزدیکی به جهان عرب از یک سو و از سوی دیگر نقش مهمی که در زمینه انرژی در آینده می تواند ایفا کند در قاره آفریقا نفوذ کند. ایران همچنین با نزدیک شدن به قاره آفریقا می تواند فرهنگ تشیع را در مناطق عدیده ای از آفریقا گسترش دهد. این كشور طی ۳ دهه گذشته موفق شده است ۷ میلیون مسلمان در منطقه ساحل و غرب آفریقا را از مذهب مالکی به مذهب شیعه اثنی عشری گرایش دهد.
 
حضور ایران در قاره آفریقا به اوایل دهه ۶۰ بازمی گردد. در آن زمان رژیم های نوظهور و نوپایی در قاره آفریقا روی کار آمده بودند که با رژیم شاهنشاهی ایران دارای روابط دیپلماتیک بودند. ایران در آن زمان و در دوران جنگ سرد در اردوگاه کشورهای غربی به رهبری آمریکا قرار داشت. انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۹۷۹ و موضوع صدور انقلاب، توجه ایرانی ها را به سوی آفریقا جلب کرد و ایرانی ها زمینه را برای نشر افکار تشیع مساعد یافتند. ایران طی ۳۰ سال گذشته توانست از طریق اقدامات سازمان یافته، نهادهای داخلی، مراکز فرهنگی، پروژه های اقتصادی، اقدامات دیپلماتیک و رسانه ای بستر مناسبی برای پذیرش اندیشه های تشیع اثنی عشری در غرب آفریقا را فراهم کند.
 
اغلب کشورهای آفریقایی دارای ثروت و منابع طبیعی همچون گاز، نفت، طلا، کبالت، آهن، مس، الماس، پلاتین، اورانیوم، فسفات و منگنز هستند. ناتوانی کشورهای منطقه ساحل و غرب آفریقا در بهره برداری از مواد خام و افزایش میانگین فقر، درهای این منطقه را به روی ایران گشوده است. ایران صدها پروژه اقتصادی بزرگ در کشورهای سنگال، گامبیا، مالی، سیرالئون، بنین، نیجریه، غنا و ... انجام داده است. همچنین ایران هزاران پروژه کوچک و متوسط در کشورهایی همچون نیجر، چاد، بورکینافاسو، لیبریا، گینه و تا حدودی در موریتانی به ثمر رسانده است.
 
طی دو دهه گذشته رؤسای جمهوری ایران همچون هاشمی رفسنجانی، خاتمی و احمدی نژاد در راس هیئتهای بلندپایه به کشورهای مذکور سفر کرده اند و چندین توافقنامه دوجانبه مشترک میان ایران و کشورهای مذکور امضا شده است. ایران از این طریق دستاوردهای بسیاری از جمله ایجاد بازارهای جدید به روی تولیدات ایرانی، کسب دهها میلیارد دلار از طریق فروش نفت و انجام پروژه های مشترک پالایشگاهی، فعالیت های فرهنگی در قالب توسعه تشیع و دستیابی به مواد خام با قیمتهای مناسب به ویژه اورانیوم خام داشته است.
 
در سال های اخیر جلوگیری از نفوذ هر چه بیشتر ایران در منطقه ساحل و آفریقا به یکی از مهمترین محورهای سیاست خارجی کنونی عربستان تبدیل شده است. ائتلاف سازی های اخیر عربستان و مشارکت در ائتلافهای نظامی نظیر نیروی مشترک ساحل برای جلوگیری از نفوذ ایران در مناطق مختلف جغرافایی از جمله قاره آفریقاست. باید توجه داشت که کمک به نیروی مشترک نظامی سازمان ساحل از سوی عربستان و امارات متحده عربی اگر چه برای کسب مشروعیت بین المللی در خصوص مبارزه با تروریسم و نفوذ برای کسب منافع اقتصادی و سیاسی در غرب آفریقا است، ولی مقابله با نفوذ ایران در این منطقه نیز از دلایل مهم برای اتخاذ چنین تصمیمی از سوی ریاض و ابوظبی بوده است.
منبع:مرکز مطالعات خاورمیانه
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
* captcha:

ابتكار جدید احمدی‌نژاد برای نامزدی در انتخابات (تصاوير)

سحر دولتشاهی با ماسک در جشنواره فیلم فجر

اخراج به خاطر عکس گرفتن با پیکر مارادونا (تصوير)

ازدواج شهرزاد شريعت زاده و جان سينا

جذاب ترین عکس ها از گوشه و کنار جهان را در دریچه روز تماشا کنید

جديدترين تصوير از مهدى كروبى

مراسم خاکسپاری آیت الله خویی با حضور آیت الله سیستانی (عكس)

ماهی 2.5 تنی در سواحل استرالیا (عكس)

مصادره عدد 4 توسط پرسپوليسى ها بدون فاصله گذارى اجتماعى ! (عكس)

عکسی از درون ضریح پیامبر اسلام (ص)

تیپ استوایی مجری ممنوع التصویر درکنار فرهاد اصلانی (عکس)

اسکورت عجیب بهنوش بختیاری در روزهای کرونایی! (فيلم)

آخرين حضور رحمانى وزير معزول صمت در دولت يازدهم (عكس)

جهان در متفاوت ترین 100 روزی که پشت سر گذاشت

تصويرى از 'سيدحسين حسينى و همسرش' در قرنطينه

تصوير جديد از كريم انصارى فرد و همسر يونانى اش

هرويه ميليچ بازيكن استقلال و همسرش (عكس)

تازه ترین تصویر کریم انصاری فرد در کنار 'همسر یونانی اش'

عکس‌ های مهدى طارمی با سحر قريشى چگونه لو رفت؟

ايوانكا ترامپ محجبه شد!

مراسم اختتامیه سی و هشتمین جشنواره فیلم فجر

پژمان جمشيدى و ريحانه پارسا در جشنواره فجر (عكس)

تصوير جديد از مهدى قائدى و همسرش (عكس)

مهدى قائدى مهاجم استقلال و همسرش (عكس)

سلفى همسر سرمربى استقلال با ارگ شيراز

'همسر سرمربى استقلال' در تهران مدل شد (عكس)

حضور بهنوش طباطبایی با ظاهری جدید در جشن عکاسان

پريناز ايزديار در اكران سرخپوست (عكس)

داليلا همسر استراماچونی سرمربی استقلال در تهران (عكس)

تصويرى جديد از بهاره كيان افشار

همسر سرمربی استقلال به ايران نيامده، قليانى شد! (عكس)