:::Noandish.com::: جای خالی هاشمی
کد خبر: ۸۶۶۴۰
تاریخ انتشار: ۱۹ دی ۱۳۹۷ - ۲۱:۵۰
ايران- مسعود پزشکیان: مجلس ترحیم به مناسبت درگذشت آیت الله هاشمی رفسنجانی در تبریز
خلأ حضور و بازیگری آیت‌الله هاشمی رفسنجانی نه تنها در جریان میانه‌رو کاملاً احساس می‌شود که حتی با نبود ایشان می‌توان رگه‌هایی جدی از بروز رقابت‌های غیرسازنده در میان اجزای مختلف این جریان را هم دید.

این سؤال اساسی که میانه روی و اعتدالگرایی در سپهر سیاسی ایران بعد از فقدان آیت‌الله هاشمی رفسنجانی چه سرنوشت و مسیری پیدا می‌کند شاید اولین سؤالی بود که بلافاصله بعد از درگذشت ایشان مطرح شد و تا امروز هم مطرح است. آیت‌الله هاشمی رفسنجانی قریب به چهار دهه به‌عنوان نقطه ثقل نیروهای میانه‌رو دو جریان سیاسی اصلی کشور مطرح بود و علاوه بر آن در تمام این سال‌ها می‌شد او را نماد عقل‌گرایی و محاسبه‌گری در فضای سیاسی پس از انقلاب دید. به‌عبارتی اگر شاخصه دو سر طیف‌های سیاسی اصلاح‌طلب و اصولگرا را تکیه بر برخی شعارهای رادیکال بدانیم آقای هاشمی مهم‌ترین نماد پرهیز از تکیه بر شعار و آرمان‌گرایی صرف در سیاست پس از انقلاب بود. او به شکل مشهودی بر برآیند امکانات و واقعیت‌های مادی و اجتماعی برای پیشبرد سیاست‌ها تأکید داشت و بیش از آنکه نگاه خود را معطوف مفاهیمی چون «آرمان‌های سیاسی» کند در پی «اهداف سیاسی» بود که وجوهی عینی‌تر و قابل‌وصول‌تر داشتند.

آقای هاشمی در حالی با فوت خود از صحنه سیاسی ایران حذف شد که از یک منظر، ما دچار یکی از عمیق‌ترین شکاف‌های سال‌های پس از انقلاب میان دو رویکرد سیاست آرمانگرایانه و واقع‌بینانه هستیم. دو رویکردی که یکی تقریباً بی‌توجه به موقعیت واقعی کشور و جامعه ایران و همین‌طور امکانات موجود و در پی نفی مشکلات اساسی که با آن درگیر هستیم ادعای مدیریت جهانی نیز دارد و دیگری معتقد به بازگشت عقل‌گرایی و محاسبه‌گری به حوزه سیاست‌ورزی داخلی و خارجی است و الزاماً این محاسبه‌گری را در تعارض و تناقض با اساس اهداف و ماهیت انقلاب اسلامی نمی‌داند. شکاف این دو رویکرد از همان سال‌های میانه جنگ تحمیلی آشکار شد اما بعد از روی کار آمدن دولت آقای احمدی‌نژاد در سال ۸۴ جان تازه‌ای گرفت و از سال ۹۲ و با شروع مذاکرات هسته‌ای نیز وارد فاز تشدید شکاف و تعمیق اختلافات شد.

نقش مرحوم هاشمی در این شکاف واقعی نه قرار گرفتن به‌عنوان عاملی مرضی‌الطرفین بلکه به‌عنوان وزنه‌ای برای تقویت جریانی بود که اعتقاد به محاسبه‌گری در حوزه سیاست‌ورزی دارد. در واقع اگر به مناسبات سال‌های دولت اصلاحات برگردیم آقای هاشمی را نیرویی در میانه درگیری‌ها و دعواهای سیاسی دو جناح با نقشی کم و بیش مرضی‌الطرفین می‌بینیم. ایشان از همان دوران حیات حضرت امام و خصوصاً در زمان ریاست جمهوری سعی بر این داشتند که قوای عاقله دو جریان را در کنار خویش داشته باشند و این نقشی بود که تا پایان دولت اصلاحات هم کم و بیش ادامه داشت. اما در وضعیت دو قطبی فعلی که ریشه آن به سال ۸۴ برمی‌گردد، تمام عقلای دو جریان که به ترتیبی برای آقای هاشمی نقشی مؤثر قائل بودند به یک سمت بازی یعنی همان سمت مدافعان عقل‌گرایی و محاسبه‌گری در سیاست کوچ کردند و با تغییراتی که در مناسبات سیاسی ایران شکل گرفته بود، گروه‌های تندروتر اصلاح‌طلب نیز رجعتی دوباره به نقش آقای هاشمی داشتند. در این بین البته نباید ناگفته گذاشت که برخی مبانی و منش‌های سیاسی خود ایشان هم تغییراتی در طول زمان پیدا کرده بود.

در این جایگاه است که آقای هاشمی هر چند دارای یک نقش رهبری است اما همه نقش او به این مفهوم ختم نمی‌شود. او ضمن رهبری یک جریان در قامت اکتیویستی فعال و کنشگری با بیشترین حد تأثیر ظاهر می‌شود و از انتخابات سال ۹۲ به بعد در اکثر مقاطع، اختلاط این دو نقش کاملاً هویدا است. به عبارتی او هم در قامت یک رهبر سیاسی توان ایجاد اجماع و اقناع بین نیروهای یک جریان دارد و هم در قامت یک کنشگر فعال مستقیماً در معادلات و تحولات ایفای نقش می‌کند و اثر خود را بر جای می‌گذارد. او هم دارای یک ریشه اصیل و عمیق در انقلاب و تمام تحولات بعد از آن است و هم جایگاهی دارد که اساس حیات سیاسی-اجتماعی بسیاری از نیروهای سیاسی کشور در نوعی به جایگاه او در طول این چهار دهه وابسته است.

با این مقدمه درباره نقش و جایگاه مرحوم هاشمی رفسنجانی به پاسخ سؤال اصلی این نوشتار می‌پردازیم؛ سرنوشت میانه‌ روی و اعتدال بعد از آقای هاشمی چیست؟ به نظر می‌رسد در بین مجموعه نیروهای معتقد به این روش سیاست‌ورزی به لحاظ میزان نفوذ، سابقه تاریخی و اثرگذاری بر بخش‌های مختلف کسی همپای مرحوم هاشمی رفسنجانی وجود نداشته باشد. در واقع به لحاظ شخصی فقدان ایشان را باید خلأیی دانست که به‌صورت فردی قابل پر کردن نیست. تنها راه ممکن برای پر کردن این خلأ ایجاد و تحکیم حلقه‌ای از نیروهای مؤثر در این جریان است که هر کدام می‌توانند واسطه گفت‌وگو با طیف‌های دیگر این جریان و همین‌طور عامل نگهدارنده عقبه طیف خود در جریان میانه‌رو و قائل به عقلگرایی باشند.

به شکل واضح باید اعتراف کرد که این اتفاق هنوز رخ نداده است؛ به عبارتی هنوز میان چهره‌هایی که لیدری بخش‌های مختلف جریان قائل به میانه‌ روی را تشکیل می‌دهند تقریباً ارتباط ارگانیک و مشخصی وجود ندارد. آن حد از ارتباطی هم که در این چارچوب دیده می‌شود تا حدی وابسته به جایگاه بوروکراتیک افراد است که نمی‌توان آن را به حساب دریافت ضرورت این نوع رفتار از جانب آنها گذاشت. به عبارتی این ارتباط چون وابسته با جایگاه بوروکراتیک شخصیت‌ها می‌شود در صورت کنار رفتن هر کدام از افراد از آن جایگاه، شاهد قطع این ارتباط هم خواهیم بود. به همین اعتبار باید گفت خلأ حضور و بازیگری آیت‌الله هاشمی رفسنجانی نه تنها در جریان میانه‌رو کاملاً احساس می‌شود که حتی با نبود ایشان می‌توان رگه‌هایی جدی از بروز رقابت‌های غیرسازنده در میان اجزای مختلف جریان یاد شده را هم ملاحظه نمود.

در چنین وضعیتی به نظر می‌رسد باید نگاهی جدی‌تر به آثار و نتایج خلأ حضور مرحوم هاشمی رفسنجانی در جریان میانه‌رو داشت و حاضران در این اردوگاه سیاسی نیاز دارند تا برای استمرار سیاست‌ورزی و حتی حیات سیاسی خود فکری جدی برای رفع این خلأ به هر نحو ممکن داشته باشند.
برچسب ها: مسعود پزشکیان
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
* captcha:

٢ نگاه متفاوت در تيم جو بایدن در خصوص نحوه بازگشت به "برجام"

ناگفته‌های اژه‌ای از پرونده زم، بازجویی از مهدی هاشمی، دادگاه کرباسچی، ارز ۴۲۰۰ و...

قهرمان بوکس کشور بر اثر ابتلا به کرونا درگذشت

امام جمعه کرج: هرگز مثل نوبت‌های قبل رأی ندهید

رویترز: ایران، آمریکا و آژانس را تهدید کرد!

ظریف تایید شود، موتوری‌ها به خیابان می‌آیند/دلار ۴۲۰۰ را جهانگیری فقط بیان کرد؛ پیشنهادش نبود/روحانی سه معاون اول داشت

اتحادیه اروپا: پنجره فرصت برای ازسرگیری برجام همچنان باز است

علم الهدی: دلار ۲۵ هزار تومانی نتیجه برجام است!

واکنش سمیرا زرگری به بیانیه همسرش: حرف‌های آقای اتفاق سرتاسر دروغ بود!

رقبای پرسپولیس و استقلال در جام حذفی مشخص شدند

آخرین تعداد مبتلایان و فوتی‌های کرونا طی ۲۴ ساعت گذشته (آمار)

استاندار سیستان و بلوچستان: ۳ کشته در حادثه سراوان

رئیس دفتر رئیس جمهور: از نظر اقتصادی نرخ ارز ایران ۲۵ یا ۲۷ هزار تومان نیست/ ما این کار را کردیم تا بتوانیم اقتصاد کشور را اداره کنیم

سکوت همسر سمیرا زرگری شکست/ چرا علت اصلی ممنوع الخروجی را اعلام نکردی؟!

معاون وزیر بهداشت: فعلا برای سفر نوروزی بلیط رزرو نکنید/ همین روند پیش رود، موج چهارم در فروردین رخ می دهد

سحر دولتشاهی با ماسک در جشنواره فیلم فجر

اخراج به خاطر عکس گرفتن با پیکر مارادونا (تصوير)

ازدواج شهرزاد شريعت زاده و جان سينا

جذاب ترین عکس ها از گوشه و کنار جهان را در دریچه روز تماشا کنید

جديدترين تصوير از مهدى كروبى

مراسم خاکسپاری آیت الله خویی با حضور آیت الله سیستانی (عكس)

ماهی 2.5 تنی در سواحل استرالیا (عكس)

مصادره عدد 4 توسط پرسپوليسى ها بدون فاصله گذارى اجتماعى ! (عكس)

عکسی از درون ضریح پیامبر اسلام (ص)

تیپ استوایی مجری ممنوع التصویر درکنار فرهاد اصلانی (عکس)

اسکورت عجیب بهنوش بختیاری در روزهای کرونایی! (فيلم)

آخرين حضور رحمانى وزير معزول صمت در دولت يازدهم (عكس)

جهان در متفاوت ترین 100 روزی که پشت سر گذاشت

تصويرى از 'سيدحسين حسينى و همسرش' در قرنطينه

تصوير جديد از كريم انصارى فرد و همسر يونانى اش

هرويه ميليچ بازيكن استقلال و همسرش (عكس)

تازه ترین تصویر کریم انصاری فرد در کنار 'همسر یونانی اش'

عکس‌ های مهدى طارمی با سحر قريشى چگونه لو رفت؟

ايوانكا ترامپ محجبه شد!

مراسم اختتامیه سی و هشتمین جشنواره فیلم فجر

پژمان جمشيدى و ريحانه پارسا در جشنواره فجر (عكس)

تصوير جديد از مهدى قائدى و همسرش (عكس)

مهدى قائدى مهاجم استقلال و همسرش (عكس)

سلفى همسر سرمربى استقلال با ارگ شيراز

'همسر سرمربى استقلال' در تهران مدل شد (عكس)

حضور بهنوش طباطبایی با ظاهری جدید در جشن عکاسان

پريناز ايزديار در اكران سرخپوست (عكس)

داليلا همسر استراماچونی سرمربی استقلال در تهران (عكس)

تصويرى جديد از بهاره كيان افشار

همسر سرمربی استقلال به ايران نيامده، قليانى شد! (عكس)