:::Noandish.com::: صادق هدایت «میرزاقلمدون» بود
كانال نوانديش
سفيد
آخرین اخبار حوادث
روزنو
اخبار سیاسی
اخبار هنری
اخبار ورزشی
نواندیش
سلامت
آب و هوای نواندیش
لینک های نواندیش
کد خبر: ۹۹۴۷
تاریخ انتشار: ۱۹ فروردين ۱۳۹۳ - ۱۵:۳۸
نوزدهم فروردین‌ماه سال‌روز درگذشت صادق هدایت است.
نوزدهم فروردین‌ماه سال‌روز درگذشت صادق هدایت است.

مجموعه گفت‌وگوهایی که صدرالدین الهی با پرویز ناتل خانلری درباره صادق هدایت، نیما یوشیج، صادق چوبک و... داشته و از مرداد 1346 در مجله «سپید و سیاه» منتشر کرده، در قالب کتابی به نام «نقد بی‌غش» منتشر شده است.

از خواندنی‌ترین بخش‌های این کتاب گفت‌وگوهایی است که درباره صادق هدایت انجام شده است. هرچند این بخش به صورت «سخنرانی» تنظیم شده، شامل بحث‌های چالشی زیادی درباره این نویسنده است، بویژه که خانلری از اقوام دور و دوستان نزدیک صادق هدایت بوده و ادعاهای مختلف خود درباره این نویسنده را به خاطرات متعدد مستند کرده است.

پرویز ناتل خانلری در آغاز صحبت‌هایش به بررسی طبقه اجتماعی صادق هدایت می‌پردازد: «پیش از آن‌که جامعه‌شناسی امروزی در مملکت ما باب شود و آن‌چه را که امروز به طور علمی درباره طبقات اجتماعی مردم می‌دانیم به دست بیاوریم، در گذشته ما در جهت مردم‌شناسی اصطلاحات جالبی داشتیم. بخصوص که این اصطلاحات در عصر قاجاریه به دلیل به وجود آمدن طبقات و ادامه یک رژیم دویست‌ساله طبقاتی که افراد جامعه را کاملا از یکدیگر مجزا می‌کرد و با فاصله نگه می‌داشت، به اندازه‌ای «جا» افتاد و «شکل» گرفت که اصطلاح مربوط به هر طبقه معرف کافی و کاملی بود برای خلقیات و ظواهر افراد آن طبقه. به این ترتیب در عصر قاجار هر طبقه‌ای با اصطلاحی از طبقات دیگر ممتاز می‌شد. مثلا وقتی به یک نفر می‌گفتند «حاجی بازاری» بلافاصله آدمی کوتاه‌قد با صورتی فربه و سرخ و شکم برآمده و قبای بلند و شالی به روی این قبا به نظر می‌آمد. کلمه حاجی بازاری مترادف با چنین قیافه‌ای بود. همچنین کلمه «لوطی» بلافاصله مردی درشت‌اندام، بلندقامت، ستبرسینه، سبیل‌برتافته، قمه به کمر، دستمال یزدی به دست، قبای سه‌چاک در بر و کلاه تخم‌مرغی به سر را مجسم می‌نمود.

در همین زمانه، طبقه‌ای خاص با اصطلاحی مخصوص، از لحاظ شغل و طبقه و نیز قیافه مشخص می‌شدند. ایشان کسانی بودند که کار دفتر و دیوان داشتند و قلم به دست بودند. در اصطلاح آن روزگار به آدمی از این طبقه «میرزاقلمدون» می‌گفتند و اطلاق این اصطلاح، دارای دو جنبه ممتاز و مشخص بود. از یک طرف اصطلاح میرزا قلمدون نشان‌دهنده شغل و حرفه کسی بود که با قلم و قلمدان سر و کار داشت. از سوی دیگر هیکل و قیافه میرزاقلمدون، هیکل و قیافه مخصوصی بود. شاید این اصطلاح در جهت دوم بیش‌تر از لحاظ شباهت جثه و ظاهر «قلمدان» به میرزاقلمدون‌ها می‌چسبید، زیرا در هر حال میرزاقلمدون آدمی بود بسیار لاغر، کمی بلند و با خطوط قیافه‌ای کاملا ظریف و رفتاری در کمال دقت. آدمی که حتا در تکان دادن دست و پا، و گرداندن چشم رعایت جوانب را می‌کرد و احتیاط‌های لازم را به عمل می‌آورد. می‌کوشید که اگر لباسی بر تن می‌کند، این لباس اگر آراسته نیست پاکیزه باشد و جامه اگر از شال کشمیر پرداخته نشده، لااقل از ماهوت چرب قبای حاجی بازاری ممتاز باشد.

صادق هدایت یک میرزاقلمدون به تمام معنی بود. گمان نمی‌برم با تعاریفی که در بالا به دست داده‌ام، افزودن نکته‌ای دیگر ضروری به نظر برسد. مع‌هذا تکرار می‌کنم که اطلاق اصطلاح میرزاقلمدون به ظاهر قیافه صادق هدایت بیش‌تر از این جهت است که او واقعا از لحاظ شکل ظاهر در چنین ردیفی قرار داشت.

میرزاقلمدون‌ها معمولا محجوب و کم‌رو و مؤدب بودند. با اندک سخن نادرستی سرخ می‌شدند و بردباری و ادب مخصوصی از خود نشان می‌دادند. همچنین در همه چیز و همه کار ظرافتی داشتند که هیچ طبقه‌ای در آن زمان این ظرافت را به کار نمی‌بست. در عصری که فرضا لقمه‌های به اصطلاح کله‌گربه‌ای متداول بود، میرزاقلمدون بسیار کم غذا می‌خورد، آهسته غذا می‌خورد و پاکیزه غذا می‌خورد.

این تعریف کلی میرزا قلمدون در مورد قیافه و حرکات و رفتار صادق هدایت بیش از حد تصور صادق است. در نخستین نگاه و با اولین برخورد ظاهر قیافه صادق هدایت نشان می‌داد که مردی است از اهل قلم و از خانواده قلم به دست‌ها. ده دقیقه بعد از آن که آدمی با او به صحبت می‌نشست، به خوبی احساس می‌کرد که این میرزا قلمدون از همه میرزا قلمدون‌های دیگر محجوب‌تر، مؤدب‌تر و ظریف‌تر است. این حجب و کم‌رویی او متأسفانه در سال‌های آخر عمرش دستخوش تاراج اندیشه‌های تلخش شد و صادق هدایت سال‌های آخر، صادق هدایت سال‌های پیش از شهریور 1320 نبود. او در آن سال‌های نخست به اندازه‌ای به اولین دیدار آدمی را فریفته می‌کرد که انسان دلش می‌خواست بنشیند و به این مجسمه ظرافت و نکته‌سنجی نگاه کند و گاه‌گاه که او سخنی می‌گوید این سخنان را با حظ و قبول تمام بشنود.»

خانلری در ادامه به فعالیت‌های ادبی صادق هدایت، عادت‌های او در کتاب خواندن و شرح دوستی‌ خود با او می‌پردازد و درنهایت به تحلیل به پوچی رسیدن و ناامیدی این نویسنده مشهور می‌رسد: «هدایت در گیرودار جریانات سیاسی و مبارزات حاد آن روزی به جناح چپ پیوستگی بیش‌تر داشت... اما گذشت زمانه و آن سیل بنیان‌کن بی‌ایمانی که ناگهان فروریخت، مسیر اندیشه‌ها و زندگانی بسیاری از جوانان را عوض کرد و ناگزیر هدایت که در اولین ردیف این گروه قرار داشت از آن تأثیر در امان نماند... بی‌شبهه برای او دل برکندن از بزرگ علوی و عبدالحسین نوشین مشکل بود، اما مشکل‌تر آن بود که می‌دید آن‌چه را که چند سالی باور داشته، باز هم پوچ از آب درآمده است. به همین جهت نوعی بی‌ایمانی آمیخته به بدبینی چون نهال سر برکرده بود...

دگرگونی هدایت آن‌چنان چشم‌گیر و تکان‌دهنده بود که من در نخستین دیدارم واقعا تکان خوردم. هدایت دیگر حوصله گوش کردن حرف معمولی را نداشت. به اندک ناملایمی از کوره درمی‌رفت. عصبانی می‌شد. آن مرد محجوب متواضع، ناگهان چنان دگرگون شده بود که با کوچک‌ترین اشاره مخالفی زبان به دشنام و ناسزا می‌گشود. ظرافت و بذله‌گویی و نکته‌سنجی‌اش مبدل به خشونت و هرزه‌گویی و بددهنی شده بود. به همه کس و همه چیز بدبین بود و گاه که از اندازه می‌گذشت به زمین و زمان بد می‌گفت. دشنام می‌داد و همه چیز را مسخره می‌کرد.»

از نگاه خانلری صادق هدایت بر اثر نوعی پوچی حاصل از پندارِ بی‌اثر ماندن دست به خودکشی زده است: «گروهی معتقدند که هدایت در سال‌های آخر به علت ناتوانی در نوشتن دست به انتحار زد و یا شاید بعد از پیام کافکا به قول خودش دیگر حرفی برای گفتن نداشت. این شاید درست باشد، اما همه حقیقت این نیست. او به یک نوع پوچی رسیده بود. پوچی حاصل از نوشتن و بی‌اثر ماندن و هیچ‌گاه گمان نمی‌برد که بعد از مرگش این همه غوغا به پا خیزد.

در روزهای آخر هرکه از او می‌پرسید «آیا کار تازه‌ای کرده است یا چیز تازه‌ای نوشته است؟» هدایت جواب می‌داد: «مگه من ماشین تحریرم؟» این جواب به ظاهر ساده، حکایت از یک اندوه نهانی می‌کند. نویسنده کارش نوشتن است و کارش خلق است. وقتی نویسنده‌ای جواب بدهد «مگه من ماشین تحریرم؟» این به این معنی است که من دیگر به آن‌چه باید بنویسم اعتقاد ندارم. هدایت این اعتقاد را از دست داده بود.»

به گزارش ایسنا، صادق هدایت ۲۸ بهمن‌ماه ۱۲۸۱ در تهران به دنیا آمد و ۱۹ فروردین‌ماه ۱۳۳۰ در پاریس به زندگی خود پایان داد. پیکر این نویسنده مشهور در گورستان پرلاشز به خاک سپرده شد.

از جمله آثار به‌جامانده از صادق هدایت می‌توان به بوف کور، پروین دختر ساسان، ترانه‌های خیام (صادق هدایت)، حاجی آقا، زنده‌ به گور، زنی که مردش را گم کرد، وغ‌وغ ساهاب، سایه روشن، سگ ولگرد، سه قطره خون، عروسک پشت پرده، علویه خانم، ولنگاری و فواید گیاه‌خواری اشاره کرد.
كانال نوانديش
سفيد
آخرین اخبار حوادث
روزنو
اخبار سیاسی
اخبار هنری
اخبار ورزشی
نواندیش
سلامت
آب و هوای نواندیش
لینک های نواندیش
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
* :
كانال نوانديش
سفيد
آخرین اخبار حوادث
روزنو
اخبار سیاسی
اخبار هنری
اخبار ورزشی
نواندیش
سلامت
آب و هوای نواندیش
لینک های نواندیش
فلای تودی
تلگرام

اولين عكس و پست دو نفره پیکه و کلارا چيا مارتي: کاپیتان سابق بارسلونا اینگونه پاسخ جنجال شکیرا را داد!

آواز شهرام ناظرى بر سر مزار نيما يوشيج (فيلم)

حمله نماینده اهواز به لوکادیا مهاجم جدا شده پرسپوليس (فيلم)

سفر شبنم تووزلو خواننده زن آذربایجانی به ایران (عكس)

عكس: تجمع عفاف و حجاب در قم

پدر ترانه علیدوستی و گروهی از بازیگران سرشناس مقابل زندان اوین (عکس)

تصاویری جدید و دیدنی از پیروز ایران(عکس)

عكس: رئیس جمهور کرواسی با پرچم فلسطین در دیدار با بلژیک

تصاوير خبرگزارى دولت از "هواداران ايرانى بى حجاب" در ديدار ايران - ولز

فنى كه 'سردار آزمون' بعد از غلبه بر ولز روى طارمى اجرا كرد! (تصاوير)

سنت شكنى يك روزنامه با عكس خاص از "هوادار زن ايرانى" در جام جهانى

جام جهانى ٢٠٢٢: تصاوير "تماشاگران زن ايرانى" با پوشش متفاوت در رسانه انقلابى !

آتش ‌سوزی در «زندان اوین» به روایت تصویر

مشروح كامل مناظره چالشى سعيد شريعتي و جليل محبي بر سر گشت ارشاد (فيلم)

تصاوير جديد از شهاب حسيني و همسر جديدش ساناز ارجمند

ساناز ارجمند همسر دوم شهاب حسيني؟

سمانه پاكدل و هادي كاظمي در اكران نمور

ویدیویی جالب از سفر پادشاه انگلستان به ایران در سال ۱۳۸۲ (فیلم)

شادی مشكوك بازیکن نفت مسجدسلیمان پس از گل برترى پرسپوليس ! (فيلم)

لحظه دريافت جايزه کیت بلانشت از ليلا حاتمي

عكس: درخشش ليلا حاتمى روى فرش قرمز اختتاميه جشنواره ونيز

عبدالحسين مختاباد در حال دست دادن با ملكه انگليس(عكس)

حضور خاتمی در جلسه مجمع روحانیون (فیلم)

حجاب جدید سحر قریشي با چفیه عربی!

بازخوانى آهنگ "بهت قول ميدم" توسط خواننده ايتاليايي (فيلم)

سکانسی از سریال یاغی حاشیه ساز شد (+فیلم)

غیرتی شدن رامبد جوان و تذکر جدی به پشه در مهمونی (فيلم)

هانيه غلامي با پوشش پرسپوليسى در ورزشگاه آزادى

ويدئوى ديدنى و پر بازديد از روز پر شور دختران پرسپوليسى در آزادى (فيلم)

تصاوير زيبا از دختران پرسپوليسى در آزادى

وقتى گورباچف پس از رهبرى شوروى، تبليغ پيتزا مى كرد (فيلم)

نخستین تصاویر از لیلا حاتمي در جشنواره ونیز

تصويرى جديد از نويد محمدزاده و فرشته حسيني

تيپ عايشه گل در ايران

عكس پربيننده از يك "دختر هوادار استقلال" با تصوير ناصر حجازى

تصاوير زيبا از بانوان هوادار استقلال در آزادى

صورت تتو شده سحر قریشی پس از جدایی

تهديد على شادمان توسط بچه در مهمونى! (فيلم)

شناسايى دخترى كه باعث خيانت پيكه به شكيرا شد (عكس)

وقتی بچه، کلاه قرمزی رو مى بيند! (فيلم)

اخراج از مدرسه برای نداشتن شناسنامه!

بعد از جانی دپ، جیسون استاتهام هم در ايران رویت شد! (عكس)

همسر يورگن لوكاديا مهاجم جديد پرسپوليس (عكس)

پست جديد طناز طباطبايي درباره سريال ياغى

رونمايى از همسر لوكاديا گزينه خارجى پرسپوليس (عكس)

عکس جالبی از هوشنگ ابتهاج و فروغ فرخزاد

باران کوثری با گریم پروین اعتصامی (عكس)

شكايت ستاد امر به معروف از كليپ دخترانه تبليغ بستنى به دادستانى (فيلم)

موج‌ سواری شكيرا با مرد مرموز (عكس)

پشت صحنه سکانس حساس سریال «یاغی» (فيلم)

دعواى بچه با ستاره پسيانى جنجالى شد(فيلم)

فالش‌خوانی و پوشش امیر مقاره جنجالى شد (فيلم)

كارگردان سریال یاغی و همسرش عاطی!

رهبرى با اقدام اينان مخالفت كرد: "تصاوير اخلالگران" در سخنرانى يادگار امام

تصويرى از نگار فرهمند همسر پژمان جمشيدي (عكس)

ويدئوى جنجالى از همخوانى سرود سلام فرمانده توسط الهام چرخنده

حجاب الیف ارول بازیگر زن ترکیه ‌ای در تهران

تيپ فرشته حسينى و نويد محمدزاده در جشنواره

مهار اين پنالتى توسط ماركوس دنيلو به قيمت جان بازيكنان تيم تمام شد (فيلم)

بازتاب جالب فن فوق العاده محمد رضا مختاری روی کشتی گیر جمهوری آذربایجان/ علی اف جای پهپاد، کشتی گیر اسرائیلی وارد کند!(فیلم)

تصاوير مشهور حادثه ١١ سپتامبر

مونا فرجاد ازدواج كرد (عكس)

بن افلک و جنیفر لوپز در جشنواره فیلم ونیز

پوشش نوید محمدزاده و فرشته حسینی در مراسم عقدشان

تصويرى شگفت آور از سيدمحمد خاتمى

ابتكار جدید احمدی‌نژاد برای نامزدی در انتخابات (تصاوير)

سحر دولتشاهی با ماسک در جشنواره فیلم فجر

اخراج به خاطر عکس گرفتن با پیکر مارادونا (تصوير)

ازدواج شهرزاد شريعت زاده و جان سينا

جذاب ترین عکس ها از گوشه و کنار جهان را در دریچه روز تماشا کنید

جديدترين تصوير از مهدى كروبى

مراسم خاکسپاری آیت الله خویی با حضور آیت الله سیستانی (عكس)

ماهی 2.5 تنی در سواحل استرالیا (عكس)

مصادره عدد 4 توسط پرسپوليسى ها بدون فاصله گذارى اجتماعى ! (عكس)

عکسی از درون ضریح پیامبر اسلام (ص)

فلای تودی
تلگرام
فلای تودی
تلگرام
فلای تودی
تلگرام