:::Noandish.com::: چین، عربستان و ایران؛ روابط «راهبردى» عملیاتی و نمادین
كانال نوانديش
سفيد
آخرین اخبار حوادث
روزنو
اخبار سیاسی
اخبار هنری
اخبار ورزشی
نواندیش
سلامت
آب و هوای نواندیش
لینک های نواندیش
کد خبر: ۱۵۲۴۵۷
تاریخ انتشار: ۲۰ آذر ۱۴۰۱ - ۱۱:۰۱
دكتر "مهدي عليخاني" عضو هيات مديره انجمن علمى مطالعات غرب آسيا در شرق نوشت:
 
 
سفر اخیر شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهوری چین، به عربستان سعودی، با هدف پیگیری و ارتقای سطح روابط استراتژیک میان دو کشور که با امضاى موافقت‌نامه جامع شراکت «راهبردى» همراه شد، در کنار دو نشست با سران کشورهای حوزه خلیج فارس و سران برخی کشورهای عربی، موجب توجه مجدد به انگیزه‌های متقابل طرفین به‌ویژه سعودی‌ها به‌عنوان متحد تاریخی ایالات متحده آمریکا در منطقه شد.
 
 
در تحلیل رویکرد ریاض در قبال پکن باید به مهم‌ترین عامل یعنی «اهمیت ذاتی چین» و همچنین «نقش ایالات متحده» و «مسئله ایران» و بر اساس ابعاد سه‌گانه اقتصادی، سیاسی و نظامی عنایت داشت.
 
 
از منظر «نقش ایالات متحده»، آغاز توجه ویژه به چین (و روسیه) متأثر از «بی‌اعتمادی» شکل‌گرفته نزد سعودی‌ها نسبت به دولت اوباما و نارضایتی از او بود. ریشه این بی‌اعتمادی نیز سیاست‌های دولت آمریکا در قبال ناآرامی‌های سال ٢٠١١ جهان عرب، ازجمله عدم حمایت از حسنی‌ مبارک متحد سنتی واشنگتن و محافظه‌کاران منطقه‌ و خروج او از قدرت در مصر بود.
 
 
 این موضوع موجب شد تا ریاض در پی کاهش وابستگی صرف به آمریکا برآید و برای توسعه روابط با چین (و روسیه) تلاش بیشتری کند. توافق برجام نیز بر این بی‌اعتمادی و خشم حکام سعودی نسبت به آمریکای اوباما افزود. هرچند در دوره ترامپ، روابط دیرینه و راهبردی آمریکا و عربستان بازسازی شد، اما به قدرت رسیدن جو بایدن و نگاه منفی او به سعودی‌ها، به‌ویژه محمد بن‌سلمان، سبب شد تا رویکرد نزدیکی به سایر قدرت‌های بین‌المللی از سوی عربستان با جدیت ادامه یابد؛ چراکه سعودی می‌توانست هنگام ضرورت از روابط با قدرت‌های غیرغربی برای افزایش قدرت مانور سیاسی بین‌المللی و منطقه‌ای خود استفاده کند و استقلال بیشتری از آمریکا هنگام اختلاف داشته باشد؛ مانند تحولات مرتبط با بحران اوکراین که این کشور به درخواست‌های آمریکا در بحث نفت بی‌توجهی کرد. 
 
 
علاوه بر این، در بُعد نظامی نیز چین می‌توانست جایگزینی برای تأمین تسلیحات راهبردی مورد نیازی باشد که آمریکا از عربستان دریغ کرده بود. ضمن اینکه این همکاری در بخش‌هایی همچون سامانه‌های موشکی و بالستیک از منظر سعودی می‌توانست ‌نوعی چالش نسبت به توان نظامی و دفاعی ایران نیز محسوب ‌شود.
 
 
عامل دوم و در حال حاضر مهم‌تر از زمان روی کار آمدن ملک سلمان و محمد بن‌سلمان، توجه به «اهمیت ذاتی چین» است. این امر با توجه به دکترین سلمان و چشم‌انداز سعودی، در راستای انطباق ریاض با شرایط توزیع قدرت حال و آینده در سطح بین‌المللی و چندجانبه‌گرایى در روابط با قدرت‌هاى بزرگ بوده است. 
 
 
چین یک قدرت سیاسی دارای حق وتو در شورای امنیت، یک قدرت نسبی نظامی و دارای امکان صدور برخی تسلیحات راهبردی و قدرت اقتصادی اول محتمل و قریب‌الوقوع جهان است که می‌تواند فرصت‌های بی‌شماری را برای تحقق چشم‌انداز ٢٠٣٠ سعودی در حوزه‌های مختلف ازجمله پروژه‌های زیرساختی و بلندمدت تدارک ببیند. 
 
 
نیاز چین به انرژی و لزوم تثبیت موقعیت خود در منطقه غرب آسیا و جهان اسلام نیز توسعه این روابط را از جانب پکن ایجاب می‌کرد. به این دلیل، مقامات عربستان، چین را شریکی «قابل اعتماد» برای ریاض و خود را شریکی «قابل اعتماد» برای پکن خواندند؛ مانند تعبیرى که شى در این سفر به‌ کار برد و چین را «دوستى خالص و شریکى راهبردى» براى عربستان دانست.
 
 
عامل دیگر، «مسئله ایران» است. سیاست سنتی چین تا پیش از این عدم جانب‌داری و صرفا افزایش حضور اقتصادی از طریق توسعه متوازن روابط با همه بازیگران منطقه‌‌ای بود. از این‌رو، سفرهای رئیس‌جمهور و وزیر امور خارجه چین به منطقه، هم‌زمان شامل ریاض و تهران می‌شد.
 
 
 در بحران‌های منطقه‌ای نیز این موازنه برقرار بود؛ مانند حمایت از بقای اسدِ نزدیک به ایران در سوریه و حمایت از رویکرد عربستان در یمن. از منظر عربستان، توسعه روابط با چین می‌توانست اگر منجر به توقف همراهی پکن با سیاست‌هاى تهران نشود، حداقل آن ‌را تعدیل کند یا به جانب لحاظ‌کردن دغدغه‌های ریاض در زمینه بحران‌های منطقه‌ای، متحدان غیردولتی و برنامه هسته‌ای ایران برود؛ مانند بیانیه مشترک عربستان سعودی و چین در جریان سفر اخیر شی که از ایران می‌خواهد در امور داخلی کشورهای منطقه دخالت نکند، به همکاری با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بپردازد و علاوه بر آن تأکید می‌شود که همکاری طرفین برای تضمین صلح‌آمیز‌بودن برنامه هسته‌ای ایران ادامه خواهد یافت.
 
 
نکته مهم این است که طرح روابط «راهبردی» چین با ایران در جریان سفر سال 1394 شی به تهران، تنها پس از اجرائی‌شدن توافق برجام و اطمینان چین از رفع تحریم‌ها اعلام شد. در نتیجه با بازگشت تحریم‌ها، چین در عمل به احتیاط در روابط اقتصادی با ایران پرداخت و از مشارکت در پروژه‌های زیرساختی اجتناب کرد. اکنون این سفر نشان می‌دهد پکن در مسیر تعریف‌شده خود برای منطقه، دلیلی برای انتظار بیشتر برای رفع تحریم‌های ایران ندارد و از این پس نیز هر نوع همراهی اقتصادی با ایران، تنها در سطح تبادلات تجاری مرسوم و نه پروژه‌های بلندمدت خواهد بود.
 
 
 نکات مورد اشاره به‌ معنای مسیر کاملا هموار شراکت ریاض و پکن یا جایگزین‌شدن آن با روابط ریاض و واشنگتن یا پایان اهمیت روابط پکن با تهران نیست؛ چراکه نیاز متقابل چین و عربستان و شرایط بین‌المللی کنونی ایران، اقتضای چنین رویکردی را برای پکن یعنی توجه به منافع خود داشته است.
 
 
هر بازیگرى به منافع خود می‌اندیشد و ایران نیز باید بر این اساس عمل کند و براى جلوگیرى از ازدست‌رفتن فرصت‌ها، با تغییر در شرایط تحریمى و بین‌المللى خود، مانع کاهش بیشتر منزلت ژئوپلیتیکش شده و به متوازن و متنوع‌سازى روابط خارجى خود بپردازد. باید توجه کرد که همکاری‌های راهبردی میان کشورها با «موافقت‌نامه‌»های کمی و زمان‌بندی‌شده دوجانبه که «عملیاتی»اند، به منصه ظهور می‌رسد، نه عضویت صرف در سازمان‌های مشترک منطقه‌ای یا انعقاد «تفاهم‌نامه»هایی که صرفا مبین تمایل طرفین برای همکاری‌اند ولی در عمل تا بهبود شرایط بین‌المللی و رفع تحریم‌ها جنبه «نمادین» دارند.
 
 
كانال نوانديش
سفيد
آخرین اخبار حوادث
روزنو
اخبار سیاسی
اخبار هنری
اخبار ورزشی
نواندیش
سلامت
آب و هوای نواندیش
لینک های نواندیش
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
* :
كانال نوانديش
سفيد
آخرین اخبار حوادث
روزنو
اخبار سیاسی
اخبار هنری
اخبار ورزشی
نواندیش
سلامت
آب و هوای نواندیش
لینک های نواندیش
فلای تودی
تلگرام

اولين عكس و پست دو نفره پیکه و کلارا چيا مارتي: کاپیتان سابق بارسلونا اینگونه پاسخ جنجال شکیرا را داد!

آواز شهرام ناظرى بر سر مزار نيما يوشيج (فيلم)

حمله نماینده اهواز به لوکادیا مهاجم جدا شده پرسپوليس (فيلم)

سفر شبنم تووزلو خواننده زن آذربایجانی به ایران (عكس)

عكس: تجمع عفاف و حجاب در قم

پدر ترانه علیدوستی و گروهی از بازیگران سرشناس مقابل زندان اوین (عکس)

تصاویری جدید و دیدنی از پیروز ایران(عکس)

عكس: رئیس جمهور کرواسی با پرچم فلسطین در دیدار با بلژیک

تصاوير خبرگزارى دولت از "هواداران ايرانى بى حجاب" در ديدار ايران - ولز

فنى كه 'سردار آزمون' بعد از غلبه بر ولز روى طارمى اجرا كرد! (تصاوير)

سنت شكنى يك روزنامه با عكس خاص از "هوادار زن ايرانى" در جام جهانى

جام جهانى ٢٠٢٢: تصاوير "تماشاگران زن ايرانى" با پوشش متفاوت در رسانه انقلابى !

آتش ‌سوزی در «زندان اوین» به روایت تصویر

مشروح كامل مناظره چالشى سعيد شريعتي و جليل محبي بر سر گشت ارشاد (فيلم)

تصاوير جديد از شهاب حسيني و همسر جديدش ساناز ارجمند

ساناز ارجمند همسر دوم شهاب حسيني؟

سمانه پاكدل و هادي كاظمي در اكران نمور

ویدیویی جالب از سفر پادشاه انگلستان به ایران در سال ۱۳۸۲ (فیلم)

شادی مشكوك بازیکن نفت مسجدسلیمان پس از گل برترى پرسپوليس ! (فيلم)

لحظه دريافت جايزه کیت بلانشت از ليلا حاتمي

عكس: درخشش ليلا حاتمى روى فرش قرمز اختتاميه جشنواره ونيز

عبدالحسين مختاباد در حال دست دادن با ملكه انگليس(عكس)

حضور خاتمی در جلسه مجمع روحانیون (فیلم)

حجاب جدید سحر قریشي با چفیه عربی!

بازخوانى آهنگ "بهت قول ميدم" توسط خواننده ايتاليايي (فيلم)

سکانسی از سریال یاغی حاشیه ساز شد (+فیلم)

غیرتی شدن رامبد جوان و تذکر جدی به پشه در مهمونی (فيلم)

هانيه غلامي با پوشش پرسپوليسى در ورزشگاه آزادى

ويدئوى ديدنى و پر بازديد از روز پر شور دختران پرسپوليسى در آزادى (فيلم)

تصاوير زيبا از دختران پرسپوليسى در آزادى

وقتى گورباچف پس از رهبرى شوروى، تبليغ پيتزا مى كرد (فيلم)

نخستین تصاویر از لیلا حاتمي در جشنواره ونیز

تصويرى جديد از نويد محمدزاده و فرشته حسيني

تيپ عايشه گل در ايران

عكس پربيننده از يك "دختر هوادار استقلال" با تصوير ناصر حجازى

تصاوير زيبا از بانوان هوادار استقلال در آزادى

صورت تتو شده سحر قریشی پس از جدایی

تهديد على شادمان توسط بچه در مهمونى! (فيلم)

شناسايى دخترى كه باعث خيانت پيكه به شكيرا شد (عكس)

وقتی بچه، کلاه قرمزی رو مى بيند! (فيلم)

اخراج از مدرسه برای نداشتن شناسنامه!

بعد از جانی دپ، جیسون استاتهام هم در ايران رویت شد! (عكس)

همسر يورگن لوكاديا مهاجم جديد پرسپوليس (عكس)

پست جديد طناز طباطبايي درباره سريال ياغى

رونمايى از همسر لوكاديا گزينه خارجى پرسپوليس (عكس)

عکس جالبی از هوشنگ ابتهاج و فروغ فرخزاد

باران کوثری با گریم پروین اعتصامی (عكس)

شكايت ستاد امر به معروف از كليپ دخترانه تبليغ بستنى به دادستانى (فيلم)

موج‌ سواری شكيرا با مرد مرموز (عكس)

پشت صحنه سکانس حساس سریال «یاغی» (فيلم)

دعواى بچه با ستاره پسيانى جنجالى شد(فيلم)

فالش‌خوانی و پوشش امیر مقاره جنجالى شد (فيلم)

كارگردان سریال یاغی و همسرش عاطی!

رهبرى با اقدام اينان مخالفت كرد: "تصاوير اخلالگران" در سخنرانى يادگار امام

تصويرى از نگار فرهمند همسر پژمان جمشيدي (عكس)

ويدئوى جنجالى از همخوانى سرود سلام فرمانده توسط الهام چرخنده

حجاب الیف ارول بازیگر زن ترکیه ‌ای در تهران

تيپ فرشته حسينى و نويد محمدزاده در جشنواره

مهار اين پنالتى توسط ماركوس دنيلو به قيمت جان بازيكنان تيم تمام شد (فيلم)

بازتاب جالب فن فوق العاده محمد رضا مختاری روی کشتی گیر جمهوری آذربایجان/ علی اف جای پهپاد، کشتی گیر اسرائیلی وارد کند!(فیلم)

تصاوير مشهور حادثه ١١ سپتامبر

مونا فرجاد ازدواج كرد (عكس)

بن افلک و جنیفر لوپز در جشنواره فیلم ونیز

پوشش نوید محمدزاده و فرشته حسینی در مراسم عقدشان

تصويرى شگفت آور از سيدمحمد خاتمى

ابتكار جدید احمدی‌نژاد برای نامزدی در انتخابات (تصاوير)

سحر دولتشاهی با ماسک در جشنواره فیلم فجر

اخراج به خاطر عکس گرفتن با پیکر مارادونا (تصوير)

ازدواج شهرزاد شريعت زاده و جان سينا

جذاب ترین عکس ها از گوشه و کنار جهان را در دریچه روز تماشا کنید

جديدترين تصوير از مهدى كروبى

مراسم خاکسپاری آیت الله خویی با حضور آیت الله سیستانی (عكس)

ماهی 2.5 تنی در سواحل استرالیا (عكس)

مصادره عدد 4 توسط پرسپوليسى ها بدون فاصله گذارى اجتماعى ! (عكس)

عکسی از درون ضریح پیامبر اسلام (ص)

فلای تودی
تلگرام
فلای تودی
تلگرام
فلای تودی
تلگرام