کد خبر: ۱۵۷۱۴۷
تاریخ انتشار: ۲۳ اسفند ۱۴۰۱ - ۰۸:۰۱
چهارشنبه سوری از آیین های کهن ایران زمین و میراث گرانبهای پیشینان سرزمین پارس است که گنجینه ای ارزشمند از اعتقادات، باورها و رسوم یک ملت محسوب می شود و در دل خویش تاریخ غنی تمدن ایران را نهان دارد.جشن سوری در فرهنگ آریایی پیش درآمد عید نوروز شناخته شده است که همواره در طول تاریخ، پیش از فرا رسیدن سال نو برگزار می شد و همچنان نیز در میان ایرانیان از جایگاه والایی برخوردار است.

نواندیش: چهارشنبه سوری از آیین های کهن ایران زمین و میراث گرانبهای پیشینان سرزمین پارس است که گنجینه ای ارزشمند از اعتقادات، باورها و رسوم یک ملت محسوب می شود و در دل خویش تاریخ غنی تمدن ایران را نهان دارد.

 

به گزارش نواندیش، ایرانیان باستان روزهای پایان سال و آغازین روزهای سال نو را جشن می گرفتند و جشن سوری که اکنون به چهارشنبه سوری مشهور است در واقع آغاز جشن های نوروزی محسوب می شد.

 

 

جشن سوری در فرهنگ آریایی پیش درآمد عید نوروز شناخته شده است که همواره در طول تاریخ، پیش از فرا رسیدن سال نو برگزار می شد و همچنان نیز در میان ایرانیان از جایگاه والایی برخوردار است.


چهارشنبه سوری سنت و آیینی کهن به شمار می رود که از سده های طولانی در میان مردمان ایران زمین مرسوم بوده است و به عنوان یک رسم اصیل ایرانی در دوران پیشین بر پایه ی این باور که آتش به عنوان تنها عنصر چهارگانه ای که آلوده نمی شود و پاک می ماند؛ برپا می شد.

 

این آیین در حقیقت مراسم باستانی پنج روز آخر سال به نام پنجه دزدیده یا اندرگاه بوده و از جمله آیین های کهن زرتشتی است که در میان اقوام آریایی در شب چهارشنبه پایان سال خورشیدی برگزار می شد.

 

بر پایه ی پژوهشی می توان گفت که تاریخ برگزاری جشن سوری را در ایران باستان نمی توان از سه راه بیرون دانست. این مراسم یا در بیست و ششم اسفند یا در نخستین شب پنجه بزرگ(پنج روز پایان سال) و در احتمالی دیگر در واپسین شب سال برگزار می شده است.

 

واژه ی سور به معنی سرخ است و به آتش اشاره دارد. البته سور در مفهوم میهمانی و جشن هم در فارسی به کار رفته است. بر پا داشتن آتش در این روز نیز گونه ای از گرم کردن جهان، زدودن سرما، پژمردگی و بدی از تن بوده است. بسیاری از آیین هایی که اکنون در پایان سال و شب چهارشنبه سوری برجای مانده، کنایه و نمادی از پیشکش های انسان ها برای نذر به خدایان و ارواح محسوب می شود.

 

آتش نزد ایرانیان قدیم نماد روشنی، پاکی، طراوت، سازندگی، زندگی، تندرستی و نشانه ی خداوند در روی زمین بوده است.

 

فردوسی در شاهنامه ی خویش به مراسم چهارشنبه ای در نزدیکی نوروز اشاره می کند که نماد کهن بودن این جشن است.

 

برخی از آیین های جشن سوری عبارتند از بوته افروزی، آب پاشی و آب بازی، فالگوش نشینی، قاشق زنی، کوزه شکنی، فال کوزه، آش چهارشنبه سوری، خوردن آجیل مشگل گشا، شال اندازی و … که ایرانیان خود را ملزم به انجام دادن تمام یا برخی از آنان می دانند.

 

یکی از آیین های بسیار شایان نگرش شب چهارشنبه سوری، تهیه ی آجیل مشکل گشاست. در باور ایرانیان باستان هر فردی که مشکل و گرفتاری داشته باشد این آجیل را خریداری کرده و به عنوان نذر و پیشکش برای رفتگان، میان دیگران پخش می کند. آجیل مشکل گشا همان آجیل متشکل از هفت گونه میوه ی خشک همچون پسته، بادام، سنجد، کشمش، گردو، برگه هلو، انجیر و خرماست که در آیین های باستانی دیگر پخش می شد.

 

فال کوزه که در جشن چهارشنبه سوری برگزار می شده با هدف آگاه شدن از سرنوشت با خواندن شعر و فال زدن بود، شایان ذکر است که فال کوزه بیشتر در روزگار گذشته در آیین های میهمانی و جشن های همگانی و خانوادگی یا در جشن های ملی برای فال بینی و سرگرمی به کار می رفت.

 

رسم شال اندازی نیز از دیگر رسم های این جشن باستانی بوده است بدین صورت که جوانان به ویژه افرادی که نامزد دارند از روی بام خانه ی دختر، شال خود را فرو می اندازند و صاحب خانه، شیرینی و گاه پیراهن و ... در شال می پیچد و گره می زند. افرادی که شال یا کجاوه می اندازند، دیده نمی شوند و نباید شناخته شوند. قابل ذکر است که در آذربایجان آیین کجاوه اندازی و دیگر شهرها رسم شال اندازی انجام می شود.

 

آیین قاشق زنی در تهران و بسیاری دیگر از نواحی ایران، شکلی دیگر از کجاوه اندازی است. قاشق زنان با پارچه ای بزرگ و به ویژه در چادر زنانه خود را پنهان می کنند و نباید شناخته شوند و سخن گویند و افرادی که در خانه هستند، در پیاله یا بادیه آنان، آجیل، نقل، نبات و ... می ریزند.

 

اما با گذر زمان این آیین نیک دستخوش تغییرات فراوانی شد و رواج برخی از اعمال نادرست، تا میزانی مراسم چهارشنبه سوری را از شکل کهن و باستانی خویش خارج ساخته است. در حال حاضر انجام دادن برخی رفتارهای ناهنجار و نامتعارف به بهانه ی برگزاری این مراسم، هر ساله حوادث ناگواری را رقم می زند و علاوه بر ایجاد خسارت های مالی، تلفات انسانی نیز در بردارد که کام ایرانیان را در آستانه ی سال نو و جشن های عید نوروز تلخ می کند. بیشترین قربانیان این رفتارهای خطر آفرین نوجوانان و جوانان هستند که با شور و نشاط سال های نوجوانی و جوانی، رفتارهای هیجانی کنترل ناپذیری از خود بروز می دهند و با اینگونه رفتارهای خود، خانواده و جامعه را دچار مشکل می کنند.

 

 

در آداب و رسوم تمامی جوامع جشن هایی وجود دارند که اگر کارکردی مثبت در راستای همدلی، افزایش تعاملات اجتماعی، تفریح و شادی و ... باشد، پسندیده است، اما اگر خطرهایی جانی و مالی را به همراه داشته باشد، نه تنها نکوهیده خواهد بود، بلکه آن سنت و آداب را کم رنگ کرده و به حاشیه می برد. در واقع، هرگونه بی توجهی به نکات ایمنی و سهل انگاری در برپایی مراسم چهارشنبه سوری می تواند زیان های جانی و مالی سنگین و غیرقابل جبرانی را به دنبال داشته باشد. به همین دلیل نخست باید نگاهی آسیب شناسانه به این مراسم داشت.

 

کارشناسان راهکارهایی را برای پیشگیری از آسیب های احتمالی در شب چهارشنبه سوری پیشنهاد داده اند، که از آن جمله می توان به وجود نظارت و کنترل به وسیله ی والدین، جامعه و دولت، آموزش و یادآوری خطرات ناشی از استفاده از مواد محترقه، حضور خانواده ها به همراه فرزندان خود در مراسم چهارشنبه سوری و اختصاص مکان های مشخصی با نظارت نامحسوس نیروی انتظامی برای کنترل و پیشگیری از حوادث و تا حدی رسیدگی فوری به حوادث ایجاد شده اشاره کرد.

 

همچنین از دیگر روش های مطرح شده برای کاهش خطرات آخرین چهارشنبه آخر سال جلوگیری از آتش روشن کردن در معابر عمومی و پررفت و آمد، ممانعت از ورود مواد محترقه یا نظارت بر نحوه ی توزیع آن، نظارت کامل ارگان های ذیربط بر فروش مواد محترقه، لزوم داشتن مجوز فروش برای فروشندگان مواد محترقه و همکاری و هماهنگی کامل میان ارگان های مختلف در راستای نهادینه کردن اخلاق، حقوق شهروندی و گرایش به شادی های واقعی و تامین امکانات لازم مانند پارک های تخصصی و خانوادگی هستند.

 

البته نباید فراموش کرد که وفتی صحبت از چهارشنبه سوری می شود مقصود برگزاری این جشن با همان روش باستانی و زیبا است نه مطابق آنچه که طی دهه های اخیر برگزار می شود و متاسفانه به واسطه تجارت پرسود برای برخی ها بیشتر به یک جنگ شباهت دارد تا جشن!

نظر شما
* کد کپچا:
captcha

ترکیب احتمالی استقلال مقابل گل‌گهر؛ آمارها به نفع آبی‌های پایتخت

تغییرات احتمالی ترکیب پرسپولیس مقابل شمس آذر

افزایش حقوق بازنشستگی به ۲۰ میلیون تومان حقیقت دارد؟!

حضور وزیر خارجه عمان در منزل شهید امیرعبداللهیان(عکس)

از اخلاق رئیسی می‌گویند؛ اما دیگران را «اسب آبی» خطاب می‌کنند!

اقدام مهم باشگاه استقلال علیه پرسپولیس برای اثرگذاری بر نتیجه بازی با شمس آذر

شرایط منطقه و سیاست منطقه ای ایران بعد از سید ابراهیم رئیسی

ادعای نیکی هیلی در مورد نقش ایران، روسیه و چین در عملیات ۷ اکتبر

غول «مطالبه ارزش مالكانه» به چراغ برنمي‌گردد / معلمان و فرهنگیان بازنشسته کوتاه نمی‌آیند!

پیام جالب باشگاه پرسپولیس برای قهرمانی (تصویر)

دست دادن دو نماینده زن و مرد مجلس دوازدهم! (عکس)

ادعای جدید آژانس در مورد برنامه هسته ای ایران

برای خرید گربه به کجا می‌توان اعتماد کرد؟

بازنشستگان چطور وام ۵ ساله بگیرند؟

واکنش اوسمار به ادعای استقلالی‌ها

ماجرای عشق نوه رئیس جمهور آمریکا و پسر عرب چیست؟ (+عکس)

اظهارات توهین‌آمیز رحیم‌پور ازغدی: کسانی داشتیم که وقتی با غربی‌ها روبرو می‌شدند، از شدت خنده، دهانشان مثل اسب آبی باز می‌شد! (ویدئو)

تجمع طرفداران احمدی نژاد مقابل منزلش برای دعوت به انتخابات (تصاویر)

پست معنادار مارال بنی‌آدم پس از شایعات اخیر (تصویر)

استایل خاص و جدید آزاده صمدی در یک جشنواره (عکس)

لحظه تماس آیت الله آل هاشم با وزیر نیرو پس از سانحه (ویدئو)

دورهمی خانوادگی «مادر جومونگ» با «تسو» و نامزدش (عکس)

پیام ویژه وریا غفوری برای هواداران استقلال+ تصویر

تصویر ۳ شهید سقوط بالگرد رئیس جمهور در حال پیاده روی در نیویورک (عکس)

بازیگر پرسپولیسی به گرفتن صدر جدول از استقلال واکنش نشان داد + تصویر

فوت ناباورانه آیسا اوجی بازیگر جوان + عکس و علت فوت

عکس متفاوت از یک خلبان زن در تشییع رئیس‌جمهور

روزگار عاشقانه زوج جوان و معروف هالیوود (عکس)

نوید مظفری، کارشناس داوری: پنالتی استقلال سوخت (ویدئو)

رونمایی از زهرا شیخ همسر زیبای عبدالکریم حسن، ستاره پرسپولیس (عکس)

حضور خندان کاظم صدیقی در افتتاحیه مجلس خبرگان (عکس)

اشک‌های آیت الله سیدمحمدتقی آل‌ هاشم در مراسم تشییع فرزندش (عکس)

مراسم تشییع ابراهیم رییسی و آیت الله آل هاشم در تبریز (گزارش تصویری)

واکنش رسول خادم به شهادت ابراهیم رئیسی (عکس)

لیلا حاتمی، هانیه توسلی و پارسا پیروزفر در مراسم ختم زری خوشکام (عکس)

تصویری غم انگیز از پدر شهید «محسن دریانوش» خلبان بالگرد رئیسی (عکس)

پیراهن احمدی نژاد در افتتاحیه مجلس خبرگان سوژه شد (عکس)

ژیلا صادقی، مجری جنجالی صداوسیما برای همیشه از ایران رفت (تصویر)

شهادت مسعود کرمی، احسان منشی زادگان و فرهاد روزبهانی ۳ مامور فراجا در تهران (عکس)

تصویر کامل و جدید از هلیکوپتر سوخته شده رئیس جمهور و همراهانش (عکس)

حضور اقشار مردم در بیت آیت الله آل هاشم (ویدئو)

برگزاری جلسه فوق العاده سران قوا به میزبانی مخبر + عکس

سیدطاهر مصطفوی، محسن دریانوش و بهروز قدیمی کادر پروازی بالگرد رئیس جمهور (عکس)

تصاویر انتقال پیکر شهدا سقوط بالگرد رئیس جمهور به مناطق پایین دست (ویدئو)

توییت صفحه رهبر انقلاب در پی تایید شهادت ابراهیم ريیسی (تصویر)

اولین تصویر از شهید سید مهدی موسوی سرتیم حفاظت رئیس جمهور (عکس)

تیپ و چهره «روناک» و «شیرین» سریال نون خ در پشت صحنه(عکس)

آخرین تصویر از رئیسی و همراهان قبل از سانحه برای بالگرد (عکس)

واکنش سحر دولتشاهی به استوری عاشقانه علی سرابی برای همسرش مارال بنی آدم (عکس)

جنیفر لوپز با این عکس به شایعات پایان داد (تصاویر)

مراسم تشییع زری خوشکام با حضور لیلا حاتمی، علی مصفا، حامد بهداد و… (تصاویر)

چهره ماتم‌زده لیلا حاتمی در مراسم تشییع مادرش (تصاویر)

بعد از مرگ بروسلی همسرش با چه کسی ازدواج کرد؟+عکس

نازنین بیاتی با چهره‌ای متفاوت از نمای نزدیک! (تصاویر)

استایل زیبا و وسترنی «کیمیا خاتون» فیلم مست عشق در آمریکا (تصاویر)

صحنه‌های دلهره‌آور از ورود سیل و حرکت خودروها در مشهد (ویدئو)

قانون شکنی منتخب انقلابی مجلس! (تصویر)

آمار تکان دهنده از میزان اجرای وعده مهم رئیسی در انتخابات (تصویر)

ایوب موسوی و پوپک بسامی، دو وزنه‌بردار ایرانی با هم ازدواج کردند (+عکس)

شهادت همرزم شهید زاهدی و یکی از فرماندهان حزب الله لبنان (+عکس)

واکنش به تیتر کیهان درباره حکم زندان وزیر رئیسی (تصویر)

سد نهند تبریز‌ سرریز کرد + تصویر

واکنش ستاره استقلال به رکورد زنی اش (تصویر)

برنامه فوتبال برتر تکلیف «کرنر منجر به گل» استقلال مقابل فولاد را روشن کرد (ویدئو)

واکنش همایون شجریان به شایعه طلاق سحر دولتشاهی و ادعای خیانت؛ مهر تائید بر جدایی!؟ (+تصویر)

کنایه سنگین المیرا شریفی مقدم به بنر جدید شهرداری درباره حجاب+ عکس

استوری تند باشگاه پرسپولیس علیه مربی استقلال (تصویر)

بازدید رهبر انقلاب از نمایشگاه کتاب (تصاویر)

عکس دیده نشده از مهران مدیری در کنار هدیه تهرانی

حضور عروس و داماد ترک در بازی آلانیااسپور - بشیکتاش (عکس)

حمله تند پیشکسوت جنجالی پرسپولیس به استقلال و هاشمی نسب + تصویر

استایل جدید مریم مومن با تم متفاوت (عکس)

آتش سوزی قطار حومه ای هشتگرد - تهران در میان بهت مسافران سرگردان (تصاویر)

عکسی از کمند امیرسلیمانی در مراسم عقد برادرش سپند

فاطمه و ابوالقاسم جراره نخستین خواهر و برادر، راهی مجلس دوازدهم شدند + عکس

عکسی از همسر سابق سپند امیرسلیمانی که پربازدید شده

توزیع تسبیح‌هایی با خاصیت ضدعفونی دست‌ها در مراسم حج/ جنس این تسبیح‌ها از چیست؟+ عکس

جشن سالگرد ازدواج علیرضا نیکبخت و همسرش + عکس

دیدار اعضای تیم ملی فوتسال با رهبر انقلاب + عکس

بهنوش بختیاری کاراگاه جنایی شد! (عکس)

استایل شیک و اروپایی همسر گولسیانی در تمرین پرسپولیس (عکس)

استایل ساده و جداب دونگ یی (عکس)

درخواست جالب دختران هوادار استقلال از بازیکنان + عکس

تصویری از سردار رادان در اجتماع حمایت از حجاب در اهواز (عکس)

تتلو در جلسه آخر دادگاهش: دنبال ترویج موادمخدر نبودم، می‌خواستم برای مشروبات الکلی جایگزین گیاهی معرفی کنم! +عکس

تغییر چهره شیلا خداداد، «سیتا» سریال مسافری از هند بعد 21 سال (تصاویر)

مسعود مرادی: کوپال ناظمی این پنالتی استقلال را ندید (ویدئو)

زنان استقبال کننده از احمدی نژاد در مجارستان (عکس)

یکی از معلمان زن با تدریس خلاقانه شاهنامه، اینگونه وایرال شد (ویدئو)

اقدام استقلال علیه کوپال ناظمی داور بازی با ذوب آهن! + تصویر

پرطرفدارترین