کد خبر: ۱۶۳۹۶۰
تاریخ انتشار: ۲۹ تير ۱۴۰۲ - ۲۱:۲۱

برنا؛ آئین های عزاداری سنتی و بومی در هرمزگان سابقه طولانی دارد و مردم این دیار از زمان های دور پایبند به برگزاری آن بوده و همچنان نسل به نسل منتقل شده به طوری که جوانان و نوجوانان برای مشارکت در این مناسبت ها با شور و شوق خاصی شرکت دارند.


سینه زنی (واحد)، روضه خوانی، زنجیر زنی، تعزیه خوانی، سنگ زنی(چک چکو)، تابوت گردانی، علم گردانی ، رقص حجله یا حجله گردانی، حنابندان، پخش نذورات و مراسم ویژه تاسوعا و عاشورا از جمله آئین های شاخص استان هرمزگان در دهه محرم است.


* سینه زنی (واحد):

در 10 روز اول ماه محرم سینه زنی به 2 صورت نشسته و ایستاده برگزار می شود، در سینه زنی نشسته مردان یا زنان دایره وار نشسته همراه با نوحه خوان به سینه و گاه به زانوی خود زده بیتی از نوحه را گروهی پاسخ می دهند. در سینه زنی ایستاده مردان به شکل دایره می چرخند و در حالی که با دست چپ کمربند یکدیگر را گرفته اند با دست راست بر سینه ی خود می کوبند. اوج این سینه زنی وقتی است که نوحه خوان، واحد می خواند.


این نوع سینه زنی در بوشهر و خوزستان نیز دیده می شود.


نوحه خوانی و سینه زنی هر شب در مساجد و تکایا برگزار می شود، بیشتر نوحه های خوانده شده به زبان محلی بندری است، از آن جایی که بندرعباس یک شهر مهاجرپذیر است و به طور تقریبی از تمام نقاط ایران در این شهرزندگی می کنند در ماه های محرم برای خود تکایای جداگانه ای برپا می دارند و به شیوه و سبک خود عزاداری کرده و این تنوع عزاداری با فرهنگ های مختلف خود دلیل برگزاری عزاداری با شور و شوق بیشتر در استان شده و هم سفر گردشگران مذهبی از سایر نقاط ایران برای آشنایی با این نوع عزاداری و سوگواری را همراه دارد.


* روضه خوانی:

در ماه های محرم و صفر، روضه خوان های محلی (زنانه و مردانه) مصائب اهل بیت عصمت وطهارت(ع) را همراه با اشعار مرثیه سرایان بزرگ برای مردم بازگو می کنند. روضه خوان ها ( بویژه زنان ) گاه در بیان موضوعی، چون تعزیه از حرکت و اجرای نقش استفاده کردو به گرمی مجلس می افزایند.

روضه خوانی از رایج ترین مراسم عزاداری هرمزگان در طول سال است .


* تعزیه خوانی:

از دوره قاجاریه به این سو همواره تعزیه درهرمزگان مورد توجه بوده خاستگاه اصلی آن نیز شهر میناب است، مرحوم حسینعلی قضایی مرثیه سرای بزرگ جنوبی بیشتر مجالس تعزیه را سروده یا تنظیم کرده است. مهم ترین مراکز اجرایی تعزیه خوانی در استان در شهرهای میناب، بندرعباس، فین، رضوان، گهره و جزیره هرمز است که در دهه اول محرم به آن پرداخته می شود و در ماه صفر نیز این مراسم در برخی مناطق برگزار می شود.


* عَلَم گردانی:

بیشتر حسینیه های هرمزگان به ویژه در بندرعباس و میناب با آغاز ماه محرم به نام یکی از معصومین(ع) علم می بندند و آن را در محله ها همراه با دسته های سینه زن می گردانند که این گردش علم را پرسه می نامند.


علم حضرت ابوالفضل(ع)، دوعلمان، امام رضا(ع)، زین العابدین(ع)، امام حسن(ع)، علم رسول الله(ص) و علم صاحب الزمان(عج) از علم های مشهور در آئین علم گردانی هستند.


برخی از علم ها دارای احترام بیشتری هستند مانند علم جریده که در تعزیه ها از آن استفاده می شود و منصوب به حضرت عباس(ع) است.


'علم' از چوب بلندی حدود سه متر ساخته شده که از رخت علم که پارچه های متعددی است با رنگ های مختلف پوشیده می شود و سرعلم که به 'سر شده' معروف است و دارای نقش های متعددی می باشد.

هرمسجد و حسینیه برای خود علم جداگانه ای دارد، مهم ترین بُعد علم گردانی اعلام فرا رسیدن محرم و شروع آئین های عزاداری است که عزاداران هر روز صبح از مساجد و تکایا بیرون آمده همراه با سینه زنی و نوحه خوانی به جمع آوری نذور می پردازند.


* مراسم ویژه علم پیغمبر( پیامبر)(ص) درشهرستان میناب:

در روز پنجم محرم در میناب دو علم (علم پیغمبر) (ص) وعلم صاحب الزمان(عج) در دو حسینیه جداگانه همزمان بسته می شود. این دو علم بسیار مورد توجه مردم میناب بوده و شاید بتوان گفت پرشورترین مراسم علم در استان هرمزگان است .

این مراسم از صبح پنجم محرم شروع شده ، علم در آب رودخانه غسل داده می شود و علم های دیگر به استقبال آمده و مراسم تا غروب ادامه پیدا می کند ودر عصر همان روز نه تنها مردم این شهر بلکه بسیاری از شهرهای استان نیز در این مراسم شرکت کرده و برای علم ها گوسفند قربانی می کنند و نقل، گل،سکه و گلاب بر آنها می پاشند.


*علم شمشیری قشم:

علم دیگر را علم شمشیری قشم می توان نام برد که در روز خاصی از حسینیه بیرون آورده به روستای های اطراف قشم برده و با مراسم خاص و با پای پیاده از راه بیابان به شهر برگردانده می شود که در این روز بسیاری از شهرهای مختلف برای عزاداری همراه این علم به قشم رفته و این مراسم با شوری خاص برگزار می شود.


* غسل علم:

از دیگر مراسم علم ها می توان به 12 علم منبر گپ نام برد که این علم ها منصوب به 12 امام است که برای غسل دادن آن علم ها را به دریا برده و با آداب خاصی این مراسم را برگزار می کنند و در روزهای مختلف محرم افرادی که نذر دارند هیات همراه 12 علم منبر گپ را به خانه های خود دعوت کرده تا به عزاداری بپردازند.


* سنگ زنی (چک چکو):

این مراسم همراه با علم گردانی است، دسته ی سینه زن دایره وار علم حضرت عباس (جریده) را درمیان می گیرد و همراه با نوحه خوانی به جای سینه زدن دو قطعه سنگ کوچک را همراه با چرخش موزون به هم می زنند. سنگ زنی امروزه به فراموشی سپرده شده ولی گاهی در بعضی از حسینیه های هرمزگان اجرا می شود.


*تابوت گردانی:

از روز هفتم محرم بعضی از حسینیه ها تابوت را با پارچه های رنگین نذری و آیینه کاری و گاه شمشیر تزئین می کنند و همراه با علم در محله ها می گردانند و به جمع کردن نذورات مردمی می پردازند،حرکت تابوت بسیار دیدنی است. علاوه بر دسته سینه زن نوازندگانی با سرنا و دهل نیز تابوت را همراهی می کنند.


* رقص حجله یا حجله گردانی:

در اینجا می توان از آئینی به نام 'رقص حجله' نام برد که دارای ارزش های نمادین، مردم شناسانه و دارای صحنه های زیبایی است که شاید به لحاظ اجرای و ارتباط برقرار کردن با مردم بومی بتوان آنرا منحصر به فرد دانست.

حجله گردانی که به حجله قاسم معروف است از نظر ظاهر شبیه به تابوت است با اندکی اختلاف در سقف آنها، اتاقکی چوبی با ابعادی در حدود یک ونیم در 2 متر که با آیینه های بزرگ، قالیچه، پارچه های رنگین و انواع وسایل تزئینی آراسته می شود.

مراسم حجله گردانی در شب نهم محرم برگزار می شود ، روز عاشورا این حجله زیبا به خون حضرت قاسم آغشته می شود.

تابوت و حجله درهمه مناطق هرمزگان با تفاوت های کمی دیده می شود. از مرحله ساخت و غسل دادن، آماده ساختن و حتی چه کسانی باید برای آماده سازی حضور داشته باشند، از کجا و چه زمانی به حرکت در آمده و نذوراتی که داده می شود، همه این موارد با آئین ها و شیوه خاصی انجام می شود.


* حنابندان:

مراسم حنابندان حضرت قاسم(ع) اگر چه گوشه ای از مجلس تعزیه حضرت قاسم است اما گاه حنابندان جداگانه و در مجلس روضه خوانی شب نهم محرم اجرا می شود.

اشعار سوزناک که به شکل همسرایی خوانده می شود همراه با سینی های حنا، شیرینی و شمع مراسم را بسیار حزن انگیز می سازد.


* مراسم ویژه عاشورا:

در تمامی شهرهای هرمزگان این روز با حرکت دسته های سینه زنی همراه با علم، تابوت و حجله آغاز می شود، در بندرعباس و میناب روز عاشورا شکوه خاصی دارد. شبیه سازی اصلی ترین بخش این مراسم است .

شمر، ساربان، شیر، کاروان اسرا، نیزه داران خشن و ذوالجناح همراه با کبوتران خونین بال فضایی دردآلود می سازند. اوج این عزاداری با آتش زدن خیمه های اطفال مسلم به پایان می رسد.


* آیین شام غریبان:

در شب یازدهم ماه محرم مانند سایر نقاط کشور دسته های سینه زن درحالی که شمع روشنی در دست دارند به راه می افتند و به عزاداری می پردازند و به یاد غریبی اسرای کربلا اشک ماتم می ریزند.


* آمدن بنی سعد:

در شب دوازدهم ماه محرم در میناب گروهی که خود را بنی اسد می نامند، با بیل و کلنگ در حالی که به سر و سینه می زنند در حسینیه ها می گردند و با ناله و زاری می گویند که برای دفن شهدا آمده اند. این مراسم امروزه کمرنگ شده و کمتر برگزار می گردد.


عزاداری حضرت سیدالشهدا در هرمزگان با گرامیداشت اربعین حسینی آرام آرام به پایان می رسد، اگرچه در طول سال و در مناسبت های مختلف همچنین شب های دوشنبه و جمعه مراسم روضه خوانی همواره برپا می شود.


از آن جا که بیشتر اقوام ایرانی نیز در استان هرمزگان بویژه در بندرعباس مرکز استان ساکن هستند، لذا عزاداری اقوام ایرانی مقیم استان با رسم ها و نواهای خاص خود ، شیفتگان سیدالشهدا (ع) را به سوی خود جلب می کند.


همه اقوام ایرانی ساکن هرمزگان از جمله بوشهری ها، آذری ها، لرها، کردها، اصفهانی ها، بلوچ ها، خراسانی ها، کرمانی ها، یزدی ها و عرب های مقیم این شهر مسجد، حسینیه یا تکیه دارند و هر یک با فرهنگ و زبان مادری خود نوحه سر می دهند و نذرهای آنان نیز بر پایه پخت سنتی و محلی مناطق خودشان است.


این اقوام در اوج ارادت به امام حسین (ع) در دسته های عزاداری به هم می پیوندند و با شکوه ترین جلوه های بندگی را در ماتم شهیدان کربلا به نمایش می گذارند و در روز عاشورا ورود دسته های عزاداری و سینه زنی به امامزاده سید مظفر(ع)، گذر از مصلی قدس بندرعباس و منبر گپ دیدنی است.


تنوع قومی ، فرهنگی و مذهبی سبب شده جای جای استان هرمزگان در ایام و مناسبت های مختلف فرهنگی مذهبی مانند محرم ، صفر، رمضان و عیدها، دیدنی تر و زیباتر از سایر نقاط کشور باشد.


استان هرمزگان دارای یک هزارو200 هیات مذهبی در شهرها ، بخش ها و روستاها بوده که در مناسبت های مذهبی بویژه دردهه محرم بیشترین فعالیت های مذهبی در زمینه برگزاری آیین های سوگواری از قبیل روضه خوانی، نوحه سرایی، سینه زنی، علم گردانی و تعزیه خوانی دارند.


هیات های مذهبی از روزهای قبل اقدام به سیاه پوش کردن مساجد، تکایا، حسینه ها ، منازل وادارات ومعابر سطح شهر کرده واسباب و وسایل برگزاری این مراسم از قبیل بلندگو، تریبون، جایگاه، مفروش کردن فضا برای برگزاری مراسم، خرید طبل ، زنجیر و دعوت از روحانیان و مبلغان و وسایل پخت و پز نزولات و پذیرایی را فراهم می کنند.


هیات های مذهبی هرمزگان در طول ماه محرم و بویژه در دهه اول محرم با برگزاری مراسم های خاص این ماه از جمله روضه خوانی، تعزیه خوانی، مرثیه سرایی، علم گردانی، تشکیل دسته های سینه زنی و زنجیر زنی یاد و خاطره قیام امام حسین و 72 یار باوفایش را گرامی می دارند.

نظر شما
* کد کپچا:
captcha

حمایت سنگک پزان از قالیباف (عکس)

تیپ زمستانی جالب بهنوش طباطبایی (عکس)

این حجاب دختر هوادار رائفی پور را فقط در ایام انتخابات می توانید ببینید! (عکس)

آئین هزار ساله هزار دف، این بار بر فراز بام های روستای هشمیز در کردستان (ویدئو)

مراسم بزرگداشت آیت الله موسوی بجنوردی (تصاویر)

حرکت جالب روزبه چشمی مقابل هواداران استقلال پس از سوپرگل‌اش به سپاهان (عکس)

سلفی عجیب و ترسناک یک زن با سیل (ویدئو)

یک زن ایرانی، «دختر شایسته» آلمان شد (عکس)

عکس وایرال شده از مصطفی زمانی و بازیگر زن عراقی

اقامه نماز میت بر پیکر آیت الله موسوی بجنوردی توسط سيد محمد خاتمی (عکس)

مراسم تشییع و خاکسپاری آیت‌الله موسوی بجنوردی با حضور سید حسن خمینی، خاتمی و ناطق نوری (تصاویر)

مراسم تشییع و تدفین پردیس افکاری (عکس)

تصویر خوش آب و رنگ از سام درخشانی و همسرش در سوئد / عکس

تصویری عاشقانه از ازدواج دو دانشجو (عکس)

استوری جنجالی پیشکسوت استقلال درباره پرسپولیس (تصویر)

انگلیسی صحبت کردن یک کاندیدای انتخابات مجلس برای هوادارانش! (ویدئو)

تصویر عاشقانه و برفی همایون شجریان و سحر دولتشاهی (عکس)

بازیگر نقشِ اوشین در آستانه 70 سالگی (عکس)

استوری هنگامه قاضیانی بازیگر برای درگذشت پردیس افکاری (عکس)

تصاویری از سیدحسن خمینی در کنار پدر همسرش، آیت‌الله موسوی بجنوردی

برنامه حسينيه معلى با حضور این دو روحانی دوقلو دوباره خبرساز و مورد انتقاد واقع شد (ویدئو)

واعظ معروف در تلویزیون: به پير، به پيغمبر، به حضرت عباس ماجراى اقامت «پسر قاليباف در كانادا» دروغه! (ویدئو)

دوربين مخفى جالب ترساندن در تبريز (ویدئو)

تغيير چهره بازيگر نقش لین چانگ در سريال نوستالژيك جنگجويان كوهستان (عكس)

کیم کارداشیان برای چهارمین بار ازدواج کرد (عکس)

حجاب دختران راى اولى در همایش انتخاباتى (عکس)

اولين تصوير هولناك دوره كرونا در ايران (عكس)

نصب اشتباه بنر توسط شهرداری+ عکس

خلوت رمانتيك بهاره رهنما و نامزدش جديد و جوانش! (عكس)

استوری اعتراض پریناز ایزدیار بازیگر به وضعیت شیر آفریقایی باغ وحش مشهد (عکس)

احمد مجدزاده (احمد خطر) در شبکه ۴ صداوسیما ظاهر شد! (ويدئو)

ببینید: عضلات در آستانه انفجار هادى چوپان ! (عكس)

باربی سانسورچی ، عشق جدید ولادیمیر پوتین ! (عکس)

تصوير وایرال شده از تتوی فارسی داکوتا جانسون (عكس)

ادامه حواشی برنامه حسینیه معلی: شوخی عجیب میثم مطیعی با روضه حضرت علی اصغر (ویدئو)

پخش زنده مسابقات هاکی روی یخ زنان برای اولین بار در آنتن صداوسیما: تغيير رويكرد يا انتخابات!؟ (ويدئو)

مارگو رابى و همسرش در مراسم بفتا (عكس)

صداوسیما باخت ، بد هم باخت (تصوير)

استایل خوش آب و رنگ و دیدنی نسیم ادبی (عکس)

ظاهرا یک عمر منچ را اشتباه بازی می کردیم! (عکس)

مرعشی در شیوه: رهبری قدرت را به مجلس و دولت برگردانند / پرویز امینی: امر سیاسی آنقدر مبتذل شده که رائفی پور لیدر انتخاباتی شده ! (ویدئو)

يك پرسپوليسى سرپرست استقلال شد؟ + تصوير

از تغییرات یارانه چه خبر؟ اطلاع از مبلغ و زمان جديد پرداخت (ويدئو)

رونمایی عاشقانه سینا شعبانخانی از همسرش (تصویر)

تصاوير انفجار مهيب در خط اصلی انتقال گاز سراسری کشور (ويدئو)

سمیر حبوباتی به پرسپولیس پيوست (تصوير)

این بحث را جدی بگیرید: شوهر خوب با چهره سحر دولتشاهی چه کرد؟ (عکس)

تجمع و شعار هواداران استقلال علیه خطير (ويدئو)

حمايت وزير ارشاد از رييس سازمان سينمايى پس از حاشيه هاى قرائت دعاى تحويل سال (تصوير)

اين ٤ نفر از تيم ملى فوتبال خداحافظى مى كنند

ساره رشيدى ؛ از خندوانه تا جايزه جشنواره فجر (ويدئو)

شبنم قربانی بچه در بغل، جايزه جشنواره فجر را گرفت! (عكس)

دخترانی که در پارتی دستگیر می‌شوند با دختران بی‌حجاب حاضر در راهپیمایی 22 بهمن تفاوت دارند! + عکس

فیلم وایرال شده از رقص زن و مرد در راهپيمايى ٢٢ بهمن (ويدئو)

ماشاريپوف از طریق تونل وحشت بازیکنان استقلال وارد تمرین شد! (ويدئو)

مارال بنی آدم در آغوش همسرش پس از بردن جايزه جشنواره فجر (عكس)

ترلان پروانه و بهاره افشارى در پشت صحنه يك نمايش (عكس)

لحظه دیده نشده از انفجار اول حادثه تروریستی کرمان (ويدئو)

شعرخوانی میثم مطیعی درباره وعده های رئیسی: وعده پی‌درپی رفع گرانی‌ها چه شد / این تورم حق مردم نیست! (ویدئو)

حضور چهره های سرشناس هنری در مراسم ختم همسر علیرضا قربانی (تصاویر)

رونمایی از دو بمب استقلال و پرسپولیس در تهران + عکس

شعرخوانی میثم مطیعی علیه دولت روحانی در راهپیمایی 22 بهمن (ویدئو)

كليپ صداوسيما درباره حقوق و رتبه بندى معلمان که فرهنگیان را عصبانى كرد (ویدئو)

عکس: دختر درویش در کنار دیوید بکهام !

چهره متفاوت ترلان پروانه در پشت صحنه یک نمایش

کولاک کری‌خوانی صادق بوقی با لباس عربی برای قطری‌ها ! (ویدئو)

مهدی قایدی با اسپیکر و آهنگ "تتلو" در ورزشگاه بازی ایران - قطر ! (ویدئو)

تغییر چهره سحر جعفری جوزانی فضای مجازی را ترکاند! (تصاویر)

انگشتان شلوغ شبنم قربانی (بازیگر) در جشنواره فجر ! + تصاویر

تغییر چهره محسوس و عجیب احمدی نژاد! (عکس)

٣٣٧ هزار تومان گران فروشى فقط در يك پرس زرشك پلو با مرغ در یک رستوران! (ویدئو)

خوشگذرانی نفیسه روشن در ترکیه (عکس)

دختر بازیگر با تغییر چهره، در آغوش آقای کارگردان (تصاویر)

تغییر چهره الناز حبیبی سوژه فضای مجازی شد (تصاویر)

هوادار جنجالی ژاپن طرفدار ایران شد! (عکس)

پرطرفدارترین

هاشمی طبا خطاب به قالیباف: این ۲۰ وعده‌ای را که می‌گویید محقق شده، چرا ما ندیدیم؟

مجلس یازدهم خانه ملت نبود؛ این هم دلایلش

تسلیت خاتمی برای درگذشت فتح الله مضطرزاده

موضع حسن روحانی درباره انتخابات مجلس

لغو سخنرانی علی مطهری در شهرری با فشار یک نهاد خاص

قالیباف رکورد زد؛ بوسیدن هزار بچه انقلابی در تنها ۲ ساعت! (عکس)

موضع مهدی کروبی درباره انتخابات مجلس دوازدهم

زاکانی مشغول لیست بندی، تهران غرق در برف و شورای شهری که عملا وجود خارجی ندارد

تذکر آیت الله جوادی آملی: این گونه اداره کردن ها با گرانی و ... در شأن ملت ما نیست

واکنش رهبر انقلاب به بررسی پرونده فرزندشان در کمیته ۳ نفره تحقیق درباره رهبر آینده