تقی آزاد ارمکی‌: کشور به‌دلیل فقدان حضور اصحاب دانش در تصمیمات، به این وضعیت افتاد

یک جامعه شناس می گوید،  «احتمال دارد که پزشکیان به این نتیجه رسیده باشد که کار را به دست دانشگاهیان بسپارد؛ چرا که دانشگاهیان واقعی غالبا نیروهایی هستند که بر اساس خرد عمل می‌کنند، احساسی نیستند، مسائل را تاریخی می‌بینند و مفاهیمی مانند جامعه و نظم برایشان مهم است. دموکراسی و سرمایه اجتماعی برای این نیروها حائز اهمیت است. این نخبگان لزوما در دانشگاه هم نیستند، بلکه ممکن است بیرون دانشگاه باشند. این افراد توانایی درک مسأله را دارند و به‌شکل روشمند می‌توانند تشریح کنند که چرا اعتراضات ۱۴۰۴ اتقاق افتاد و چه راهکارهایی برای برون‌رفت از وضعیت فعلی وجود دارد.»

تقی آزاد ارمکی‌ در گفت‌وگو با جماران، درباره مأموریت رئیس جمهور به وزیر علوم برای بررسی زمینه‌ها، ابعاد علل و نحوه بروز اعتراضات ۱۴۰۴،  اظهار کرد: در نگاه خوشبینانه، پزشکیان به این نتیجه رسیده که کار را به دست دانشگاهیان بسپارد؛ چرا که دانشگاهیان مسائل را تاریخی می‌بینند و مفاهیمی مانند جامعه و نظم، دموکراسی و سرمایه اجتماعی برایشان مهم است. این نخبگان لزوما در دانشگاه هم نیستند، بلکه ممکن است بیرون دانشگاه باشند.

وی افزود: احتمالا رئیس‌جمهور موضوع اعتراضات اخیر را آنقدر پیچیده می‌دانستند، که گفته‌اند آن را به دانشگاهیان واگذار کنید. معمولا سیاست‌مداران برای تصمیم‌گیری و به‌نوعی مشروعیت‌بخشی به اقدامات آتی خود، به آکادمی رجوع می‌کنند تا مجوزهای لازم برای تصمیم‌گیری‌ها را داشته باشند. این یک خوانش از مأموریت پزشکیان به وزارت علوم برای بررسی ابعاد و علل اعتراضات است.

این استاد دانشگاه ادامه داد: به این مأموریت به دو شکل می‌توان نگریست. یکی بدبینانه و دوم خوشبینانه. نگاه بدبینانه‌ این است که مسأله به‌ قدری غامض است که رئیس‌جمهور گفته دانشگاهیان آن را حل کنند که دانشگاهیان هم نخواهند توانست کاری از پیش ببرند و در نهایت امکان عمل دولت از این طریق فراهم می‌شود.

این جامعه شناس گفت: اما در نگاه خوشبینانه به این مأموریت باید گفت، کشور به‌دلیل فقدان حضور اصحاب دانش، فکر و اندیشه به این وضعیت افتاده است. مسأله اینجاست که واگذاری مسائل به نیروهای نظامی، امنیتی، شبه‌دانشگاهی، شبه‌روشنفکر و سیاست‌مدار؛ کشور را به بن‌بست رسانده‌ است. بسیاری از چهره‌هایی که به‌عنوان «کارشناس» و «فعال سیاسی» در کشور فعالیت می‌کنند و صدا دارند، متقلب هستند؛ در حالی که دانشگاهیان واقعی سهمی در تصمیمات و میدان سیاسی ندارند.

آزاد ارمکی در تشریح نگاه خوشبینانه گفت: احتمال دارد که پزشکیان به این نتیجه رسیده باشد که کار را به دست دانشگاهیان بسپارد؛ چرا که دانشگاهیان واقعی غالبا نیروهایی هستند که بر اساس خرد عمل می‌کنند، احساسی نیستند، مسائل را تاریخی می‌بینند و مفاهیمی مانند جامعه و نظم برایشان مهم است. دموکراسی و سرمایه اجتماعی برای این نیروها حائز اهمیت است. این نخبگان لزوما در دانشگاه هم نیستند، بلکه ممکن است بیرون دانشگاه باشند. این افراد توانایی درک مسأله را دارند و به‌شکل روشمند می‌توانند تشریح کنند که چرا اعتراضات ۱۴۰۴ اتقاق افتاد و چه راهکارهایی برای برون‌رفت از وضعیت فعلی وجود دارد.

وی‌ با اشاره به ضرورت این اقدام از دهه‌های گذشته اظهار کرد: اگر این اتفاقات در ادوار گذشته و اتفاقات پیشین می‌افتاد، ما اصلا روسای جمهوری مانند برخی چهره ها در دهه های قبل  نمی‌داشتیم  یا رابطه ما جهان اینقدر بخرانی نمی‌شد. اگر چنین مأموریت‌هایی در گذشته اجرا می‌شد، وارد جنگ نمی‌شدیم. همه جوامع در دنیا دشمن دارند و همه آنها درگیر اشکال مختلفی از تنگنا هستند؛ اما کار به دست کسانی است که براساس فرآیندهای دموکراتیک انتخاب شده‌اند و مسئولیت‌پذیرند و سیستم را از رفتن به سوی فروپاشی نجات می‌دهند.

این جامعه‌شناس افزود: ما در کشور کار را به دست شبیه‌ترین نیروها به خودمان واگذار کردیم که آنها نیز در نهایت مسئولیت نپذیرفتند و مشکلاتشان را به حاکمیت حواله دادند و الان حاکمیت زیر سوال رفته است. من نگاهم بدبینانه است.

وی ابراز عقیده کرد: مأموریت رئیس‌جمهور به وزارت علوم به‌زعم من مصادف با اراده حاکمیت برای دعوت از نخبگان نیست. رئیس دولت نماینده بخشی از دیوان‌سالاری کشور است و نه همه آن. به همین خاطر اگر این اقدام توسط حاکمیت شروع می‌شد، نگاه خوشبینانه‌تری به آن داشتم. چون بنا به تجربه  همین الان اگر نخبگان به میدان بیایند و درباره ابعاد و علل بروز اعتراضات تحقیق کنند، بخش‌هایی از حاکمیت خواهند گفت که نتایج این تحقیقات را خودمان هم می‌دانستیم.

آزاد ارمکی گفت:  حاکمیت باید تصمیم‌گیری را به نخبگان واگذار کند، نه اینکه بگوید شما تحقیق کنید و من تصمیم خودم را می‌گیرم. دلیلش این است که شاید تحقیقات نخبگان در نهایت به تغییر رویه نظام سیاسی منجر شود و واضح است که نظام سیاسی می‌گوید من تغییر رویه نمی‌دهم.