شوک گذشته هنوز شما را دنبال می‌کند؛ ممکن است PTSD باشد

احتمالاً برای شما پیش آمده که وقتی حینِ رانندگی غرقِ افکارِ خود هستید، با صدای ترمزِ ناگهانی یک خودرو یا مثلاً صدای تصادفی در خیابان، ضربان قلبتان تند شود، دست‌هایتان عرق کند و موجی از اضطراب شما را فرا بگیرد. ماجرا اما به همین اضطرابِ ساده ختم نمی‌شود، چراکه لحظه‌ای بعد متوجه می‌شوید که خاطره‌ی تصادفی در دوران کودکی‌تان دوباره در ذهنتان زنده شده است. در چنین شرایطی، ممکن است بدن شما تا ساعت‌ها تحت تأثیر این تنش و اضطراب باقی بماند.

در بعضی موارد، این نشانه‌ها می‌توانند از اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) خبر بدهند. یک روا‌نپزشک خوب و مجرب می‌تواند با ارزیابی دقیق و انتخاب روش درمانی مناسب با وضعیت شما، به کاهش پایدارِعلائم PTSD کمک کرده و احساس آرامش را به زندگی شما بازگرداند.

PTSD چیست و چه تفاوتی با استرس معمولی دارد؟

کاملاً طبیعی است که پس از تجربه‌ی یک حادثه یا اتفاقِ دردناک، مدتی درگیر ترس، نگرانی یا تاثراتِ ناشی از آن اتفاق باشیم. با این حال، درPTSD می‌بینیم که این واکنش‌ها فروکش نمی‌کنند، بلکه به‌طور مستمر ادامه پیدا می‌کنند و درنتیجه، آرامش و کیفیت زندگی را به‌طور جدی تحت تأثیر قرار می‌دهند.

از تفاوت‌های اصلی PTSD با استرس معمولی:

• نشانه‌ها برای مدت طولانی، معمولاً بیش از یک ماه، باقی می‌مانند.
• واکنش‌ها شدیدتر از آن چیزی است که معمولاً انتظار می‌رود.
• کیفیت زندگی، روابط وعملکرد شغلی تحت تأثیر قرار می‌گیرد.

در واقع، ذهن پس از تجربه آسیب‌زا به حالت طبیعی خود بازنمی‌گردد و بدن همچنان در حالت آماده‌باش باقی می‌ماند، طوری که انگار تهدید هنوز وجود دارد.

علائم مهم PTSD که نباید نادیده بگیرید

نشانه‌ها همیشه پر سروصدا نیستند و به‌همین‌خاطر ممکن است نادیده‌شان بگیریم. پس اگر نشانه‌های زیر را در خودتان دیدید، بهترین زمان است که با مراجعه به یک روانپزشک خوب و متخصص، فرآیند درمانِ خود را آغاز کنید:

• خاطراتی که ناگهان به سراغتان می‌آیند

یک لحظه در آرامش هستید و لحظه‌ی بعد انگار دوباره به همان روزِ پرتنش پرتاب شده‌اید. گاهی یک بو، یک صدا یا یک تصویرِ به‌ظاهر ساده کافی است تا این حالت در شما فعال شود.

• دوری کردنِ بی‌دلیل

بی‌آنکه بدانید چرا، از بعضی جاها یا آدم‌ها فراری می‌شوید. مثلاً کسی که تصادف کرده، شاید حتی حاضر نباشد در پیاده‌روِ خیابان راه برود، چه برسد به رانندگی!

• زود از کوره در رفتن

اتفاقات کوچک، واکنش‌های بزرگ در پی دارند. به‌همین‌علت، همیشه احساس می‌کنید روی لبه‌ی پرتگاه ایستاده‌اید و کوچک‌ترین چیزی می‌تواند تعادلتان را به هم بزند.

• بدنی که همیشه در حالتِ آماده‌باش است!

حتی وقتی در امن‌ترین جای ممکن هستید، بدنتان هنوز باور نکرده که خطری نیست. این آماده‌باش دائمی، خسته‌کننده‌تر از هر جنگی است.

چه تجربه‌هایی می‌توانند باعث PTSD شوند؟

خیلی از ما فکر می‌کنیم PTSD فقط برای کسانی پیش می‌آید که فاجعه‌ای به بزرگیِ جنگ را تجربه کرده باشند. اما واقعیت تلخ این است که دامنهٔ تجربه‌هایی که می‌توانند چنین زخمی بر روح بگذارند، بسیار گسترده‌تر از این حرف‌هاست. یک تصادف ساده، خشونتی که در خانه یا جامعه تجربه می‌شود، از دست دادن ناگهانی کسی که دوستش دارید، سال‌های تلخ کودکی، بیماری سخت و طولانی، یا حتی زندگی در شرایطی که مدام احساس ناامنی و تهدید می‌کنید، همه‌ی این‌ها می‌توانند همان اثرِ عمیق را بر ما بگذارند.

تأثیر PTSD بر روابط و کیفیت زندگی

اگر این اختلال درمان نشود، به‌مرور خودش را به همه جوانبِ زندگی می‌رساند. آرام‌آرام از آدم‌ها فاصله می‌گیرید، بی‌آنکه واقعاً خواسته باشید. اعتماد کردن سخت می‌شود، حتی به نزدیک‌ترین‌ها. سر کار، تمرکزکردن مثلِ گذشته نیست و انگار هر کاری انرژی مضاعفی می‌خواهد.

اما شاید عمیق‌ترین زخمِ ناشی از این اختلال، جایی باشد که احساس می‌کنید زندگی بی‌معنا شده و در میان همه آدم‌ها، تنها هستید. نکته‌ی دردناک ماجرا همینجاست. خیلی‌ها نمی‌فهمند چرا رابطه‌هایشان یکی‌یکی خراب می‌شود و دلیلش را در امروز و در رفتارِ طرف مقابل جستجو می‌کنند، غافل از اینکه موضوع ریشه در جایی عمیق‌تر و در گذشته‌ای دارد که هنوز التیام نیافته.

چرا بسیاری از افراد متوجه PTSD خود نمی‌شوند؟

شاید در نگاهِ اول عجیب به‌نظر برسد که چطور ممکن است کسی سال‌ها با این اختلال زندگی کند، بی‌آنکه خودش بداند. دلایلش اتفاقاً عجیب و پیچیده نیست: گاهی علائم آنقدر تدریجی سراغمان می‌آیند که متوجه‌شان نمی‌شویم. گاهی هم به‌خاطر مسائل فرهنگی، اعتراف به این نشانه‌ها را برابر با ضعف می‌دانیم.

باورهای نادرست درباره سلامت روان، ترس از قضاوت دیگران، یا ندانستنِ اینکه اصلاً چنین اختلالی وجود دارد، همه دست به دست می‌دهند تا فرد سال‌ها رنج بکشد.

روش‌های درمان علمی و مؤثر

خبر خوب اینکه PTSD قابلِ درمان است و روش‌های علمی متعددی برای درمان و کنترلِ این اختلال وجود دارند، ازجمله:

• درمان شناختی رفتاری (CBT): به فرد کمک می‌کند الگوهای فکری و واکنش‌های ناسالم را شناسایی و اصلاح کند.
• :EMDR روشی نوین است که با پردازش مجدد خاطرات آسیب‌زا، شدت واکنش‌های هیجانی را کاهش می‌دهد.
• دارودرمانی: در برخی موارد می‌تواند به کاهش اضطراب، خواب بهتر و تنظیم هیجان کمک کند.

درمان PTSD تدریجی است. با انتخاب روش درمانی متناسب با شرایط هر فرد و پیگیریِ منظم، شدت علائم به‌مرور کاهش پیدا می‌کند. مراجعه به متخصص و آغاز درمان در زمان مناسب، می‌تواند از مزمن‌شدن علائم جلوگیری کرده و به بازگشت احساس امنیت به زندگیِ شما کمک کند.

گروه روانشناسی و روانپزشکی ویان

گروه روانشناسی و روانپزشکی ویان متشکل از جمعی از روانپزشکان و روانشناسانِ برجسته در تهران است که در حوزه‌های مختلف اعصاب و روان فعالیت می‌کنند. اعضای این مجموعه، همگی دارای آموزش آکادمیکِ معتبر بوده و در زمینه تخصصی خود تجربه و مهارت بالایی دارند.

افتخار ما در گروه ویان، ارائه خدمات مشاوره‌ای و روان‌پزشکی به بیش از ۱۰۰ هزار نفر تا امروز است. اعتمادی که سرمایه اصلی ما محسوب می‌شود.در این مجموعه، طیف گسترده‌ای از مشکلات روان‌پزشکی و روان‌شناختی کودکان، نوجوانان و بزرگسالان به‌صورت فردی، زوج‌درمانی، خانواده‌درمانی و گروه‌درمانی مورد ارزیابی و درمان قرار می‌گیرد. همچنین روان‌پزشکان این مرکز، در کنار درمان دارویی، در حوزه درمان‌های روان‌شناختی (روان‌درمانی) تخصصی خود نیز تبحر دارند تا خدماتی جامع و یکپارچه به مراجعان ارائه شود.