قرص نیتروگلیسیرین چیست و نحوه مصرف آن چگونه است؟

فارس: استاد داروسازی با تأکید بر اهمیت رعایت مقدار تجویز شده داروها، بیان کرد: نیتروگلیسیرین می‌تواند موجب سردرد، سرگیجه و کاهش فشار خون شود؛ بنابراین مصرف بیش از مقدار توصیه‌شده یا تغییر خودسرانه دوز می‌تواند خطرناک باشد.

 نیتروگلیسیرین یکی از داروهای پرکاربرد در درمان نارسایی قلبی و پرفشاری خون اورژانسی است. این دارو با گشادسازی عروق خونی، فشار روی قلب را کاهش می‌دهد و اکسیژن‌رسانی به عضله قلب را بهبود می‌بخشد.

با وجود اثربخشی بالا، مصرف نادرست آن می‌تواند خطرناک باشد؛ به همین دلیل، آگاهی از روش مصرف، تداخلات دارویی و هشدارهای بالینی الزامی است.

این داروی مهم فقط زمانی ایمن است که در زمان مناسب و طبق تجویز مصرف شود؛ از تداخل با داروهای دیگر جلوگیری شود؛ روش مصرف صحیح (مثل قرار دادن زیر زبان) رعایت شود و بیمار از علائم هشداردهنده آگاه باشد و در صورت بروز به پزشک مراجعه کند.

لاله محمودی، عضو هیات علمی گروه داروسازی بالینی دانشکده داروسازی شیراز اظهار کرد: در دارودرمانی، گاهی مسیر تجویز دارو به اندازه خود دارو اهمیت دارد و نیتروگلیسیرین زیرزبانی نمونه‌ای روشن از این موضوع است؛ زیرا انتخاب مسیر زیرزبانی با ویژگی‌های جذب و اثر دارو ارتباط مستقیم دارد.

وی افزود: نیتروگلیسیرین با آزادسازی نیتریک اکسید و افزایش پیام‌رسان داخل‌سلولی cGMP موجب شل شدن عضلات صاف عروق می‌شود و در دوزهای درمانی، اثر غالب آن گشادشدن عروق وریدی و کاهش بازگشت خون وریدی به قلب است؛ در نتیجه پیش‌بار و نیاز قلب به اکسیژن کاهش یافته و علائم آنژین می‌تواند تسکین پیدا کند.

محمودی با اشاره به تفاوت جذب نیتروگلیسیرین در مسیرهای مختلف مصرف، گفت: نیتروگلیسیرین پس از مصرف خوراکی معمولی، دچار متابولیسم قابل توجه عبور اول کبدی می‌شود و به همین دلیل شکل زیرزبانی این دارو برای ورود سریع‌تر به گردش خون و دور زدن بخش عمده‌ای از این متابولیسم طراحی شده است.

وی ادامه داد: به همین دلیل، بیمار باید قرص زیرزبانی را طبق دستور، زیر زبان قرار دهد و اجازه دهد در همان محل حل شود؛ بنابراین بلعیدن آن مانند یک قرص معمولی می‌تواند با هدف دارویی شکل زیرزبانی، یعنی جذب سریع‌تر و شروع اثر نسبتاً سریع، متفاوت باشد.

عضو هیات علمی گروه داروسازی بالینی دانشکده داروسازی شیراز با تأکید بر اهمیت رعایت مقدار تجویز شده، بیان کرد: نیتروگلیسیرین می‌تواند موجب سردرد، سرگیجه و کاهش فشار خون شود؛ بنابراین مصرف بیش از مقدار توصیه‌شده یا تغییر خودسرانه دوز می‌تواند خطرناک باشد.

وی افزود: بیمار در صورت بروز سرگیجه باید از تغییر وضعیت ناگهانی و فعالیت‌هایی که احتمال زمین خوردن را افزایش می‌دهد، خودداری کند و توصیه‌های پزشک یا داروساز را در خصوص نحوه مصرف دارو رعایت کند.

محمودی یکی از مهم‌ترین نکات ایمنی درباره نیتروگلیسیرین را توجه به تداخلات دارویی عنوان کرد و گفت: مصرف همزمان نیتروگلیسیرین و سایر نیترات‌ها با داروهای مهارکننده فسفودی‌استراز نوع ۵ یا PDE5، مانند سیلدنافیل، تادالافیل و واردنافیل، می‌تواند موجب افت شدید و خطرناک فشار خون شود و باید از این ترکیب اجتناب شود.
وی ادامه داد: مصرف همزمان نیترات‌ها با دارویی مانند ریوسیگوات نیز به دلیل خطر افت فشار خون ممنوع است؛ بنابراین بیماران باید پیش از شروع هر داروی جدید، پزشک یا داروساز را از مصرف نیتروگلیسیرین مطلع کنند.

عضو هیات علمی دانشکده داروسازی شیراز با تأکید بر اهمیت توجه به علائم هشدار، گفت: هر درد قفسه سینه‌ای الزاماً ناشی از آنژین پایدار نیست و درد جدید، شدید، طولانی‌مدت یا متفاوت از علائم معمول بیمار می‌تواند نشانه یک وضعیت اورژانسی، از جمله سندرم حاد کرونری، باشد.

محمودی خاطرنشان کرد: در چنین شرایطی، استفاده از نیتروگلیسیرین نباید موجب تأخیر در مراجعه به پزشک و دریافت ارزیابی و درمان فوری شود و بیمار باید مطابق برنامه‌ای که پزشک برای شرایط اورژانسی در اختیار او قرار داده است، اقدام کند.

وی  تأکید کرد: نیتروگلیسیرین زیرزبانی نمونه‌ای از اهمیت مسیر صحیح تجویز، ویژگی‌های فارماکوکینتیکی دارو و آموزش بیمار است؛ نکته‌ای ساده مانند قرار دادن دارو زیر زبان به جای بلعیدن آن، می‌تواند بر سرعت جذب و شروع اثر دارو تأثیرگذار باشد و آموزش صحیح، بخش مهمی از مصرف ایمن و اثربخش دارو به شمار می‌رود.