:::Noandish.com::: مخالفان صلح امام حسن(ع) چه کسانی بودند؟
کد خبر: ۸۳۵۰۱
تاریخ انتشار: ۱۶ آبان ۱۳۹۷ - ۰۷:۱۳
صلح امام حسن علیه السلام واکنش‌های گوناگونی را به دنبال داشت. در این بین، واکنش ناهمدلانه برخی از شیعیان همچنان شایسته بررسی و بازخوانی است. مراد از واکنش منفی شیعیان نسبت به این اقدام، این است که عده ای به تندی و حتی پرخاشگرانه صلح را برنتافتند و از تصمیم امام علیه السلام انتقاد کردند.
متن زیر یادداشتی از حجت الاسلام محسن الویری با عنوان «پیامدهای یکسان‌انگاری گفتمان‌های جنگ و جهاد در مواجهه با صلح امام حسن علیه السلام» است که در ادامه می خوانید؛
صلح امام حسن علیه السلام واکنش‌های گوناگونی را به دنبال داشت. در این بین، واکنش ناهمدلانه برخی از شیعیان همچنان شایسته بررسی و بازخوانی است. مراد از واکنش منفی شیعیان نسبت به این اقدام، این است که عده ای به تندی و حتی پرخاشگرانه صلح را برنتافتند و از تصمیم امام علیه السلام انتقاد کردند.

فهم چرایی این موضع تند شیعیان در گروی بررسی تمامی گزاره‌های تاریخی مرتبط با آن است. در اینجا به عنوان نمونه، روایات نُه‌گانه (و روایات ذیل روایت نهم) مرحوم مجلسی در باب هجدهم از ابواب مربوط به زندگی امام حسن علیه السلام در جلد چهل و چهارم بحار الانوار مورد بررسی قرار گرفته است. 

به استناد این روایات، مخالفان صلح امام حسن علیه السلام برای ابراز مخالفت خود از تعابیر مختلفی استفاده  کرده‌اند. این تعابیر که می‌تواند به عنوان کلیدواژه‌هایی به فهم آن چه در ذهن آن‌ها می‌گذشته است مدد رساند، چنین است: تحویل دادن خلافت (و قد کان منه ما کان دفعها الی معاویه)، مداهنه (به معنای نرمخویی زیاده از حد)، مصالحه (لِمَ داهنت معاویه و صالحت) و (لما صالح الحسن بن علی بن ابیطالب معاویه بن أبی سفیان)، بیعت (فلامه بعضهم علی بیعته)، خلع و تقلید (به معنای خلافت را از گردن خود برداشتن و بر گردن دیگری انداختن) (عَمَدْتَ إِلَی أَمْرِ الْأُمَّةِ فَخَلَعْتَهُ مِنْ عُنُقِکَ وَ قَلَّدْتَهُ هَذَا الطَّاغِیَةَ یَحْکُمُ بِغَیْرِ مَا أَنْزَلَ اللَّه‏)، ترک القتال (لَمَّا بَایَعَ الْحَسَنُ ع مُعَاوِیَةَ أَقْبَلَتِ الشِّیعَةُ تَتَلَاقَی بِإِظْهَارِ الْأَسَفِ وَ الْحَسْرَةِ عَلَی تَرْکِ الْقِتَالِ)، و عدم اعاده حرب (فَإِذَا شِئْتَ فَأَعِدِ الْحَرْبَ خُدْعَة) 

نگاهی به پاسخ‌هایی هم که امام علیه السلام به مخالفان خود داده‌اند نشان‌دهنده‌ی آن است که شش تعبیر مصالحه، مهادنه (به معنای صلح)، ترک محاربه، ترک قتال، مسالمه (برخورد سلم‌آمیز) و مبایعه هم از سوی آن حضرت به کار رفته است. این واژگان محوری در سخنان امام هم چون در پاسخ به مخالفان است می‌تواند نشانگر ذهنینت و دغدغه‌های مخالفان صلح باشد.

از کنار هم نهادن این کلیدواژه‌ها به مثابه دال مرکزی یک گفتمان می‌توان به این نتیجه رسید که در ذهن مخالفان امام حسن علیه السلام دو گفتمان بیشتر مطرح نبوده است؛ یکی جنگ و دیگری صلح؛ اولی به عنوان یک ارزش و دومی یک ضدارزش. از نظر مخالفان صلح، همین که کسی گفتمان دوم یعنی قتال و حرب را ترک کرد لاجرم وارد گفتمان دیگر که ضدارزش است شده است.

واژگان مداهنه و مصالحه و مهادنه و مسالمه از یک تبارند و قتال و حرب از تباری دیگر. صلح امام حسن علیه السلام یا از جنس عمل به مداهنه و مانند آن شمرده شده است یا از جنس ترک جنگ. گویی پیش‌فرض مخالفان امام این بوده است که ایشان با ترک جنگ با یک طغیانگر وحی‌ستیز یعنی معاویه و تن دادن به صلح یک ارزش را ـ نستجیر بالله ـ زیر پا گذاشته‌اند.

در مقام نقد نگاه مخالفان امام حسن علیه السلام می‌توان گفت که در اینجا مفهوم سومی هم وجود دارد که مورد غفلت قرار گرفته است و آن مفهوم یا گفتمان جهاد است. جهاد منحصر به مقاتله و حرکت نظامی و استفاده از شمشیر نیست، بلکه هر نوع سخت‌کوشی با انگیزه دینی را شامل می‌شود و با حداقل سه تفاوت با جنگ دارد: 

▪️خاستگاه جنگ تضاد منافع دو گروه است، اما خاستگاه جهاد تکلیف دینی است.

▪️جنگ می‌تواند فی سبیل الله باشد و می‌تواند فی سبیل الله نباشد اما جهاد به مفهوم دینی آن نمی‌تواند فی سبیل الله نباشد.

▪️مرز جنگ، صلح است اما جهاد مرز و نقطه پایان ندارد و به عبارت دیگر هیچگاه تعطیل‌بردار نیست.

بنا بر این جهاد، مفهومی عام و فراتر از جنگ و صلح دارد. جنگ و صلح که در تضاد با هم هستند هر دو می‌توانند مصداق جهاد باشند.

به نظر می‌رسد غفلت از مفهوم وسیع جهاد و یکسان‌انگاری جهاد و جنگ موجب شده بود مخالفان صلح امام حسن علیه السلام چنین بپندارند که با ترک جنگ و برقراری صلح یک ارزش دینی زیر پا گذاشته شده است. آن‌ها اگر توجه داشتند که جهاد یک حکم دینی تعطیل‌ناپذیر است و دارای ارزش ذاتی است و جنگ و صلح (به معنای متعارف) هیچ کدام ارزش ذاتی ندارند و لازم نیست جهاد همواره و تنها به صورت جنگ نمایان شود، شاید چنان موضعی نمی‌گرفتند. 

غفلت از مفهوم عام جهاد و همسان‌انگاری آن با جنگ امروزه نیز در مواضع برخی جریان‌های سیاسی به چشم می‌خورد.
مخاطبان گرامی : به شما عزیزان پيشنهاد مى كنيم "مطالب پیشنهادی" زير را هم مطالعه كنيد:
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
* captcha:

بازتاب جالب فن فوق العاده محمد رضا مختاری روی کشتی گیر جمهوری آذربایجان/ علی اف جای پهپاد، کشتی گیر اسرائیلی وارد کند!(فیلم)

تصاوير مشهور حادثه ١١ سپتامبر

مونا فرجاد ازدواج كرد (عكس)

بن افلک و جنیفر لوپز در جشنواره فیلم ونیز

پوشش نوید محمدزاده و فرشته حسینی در مراسم عقدشان

تصويرى شگفت آور از سيدمحمد خاتمى

ابتكار جدید احمدی‌نژاد برای نامزدی در انتخابات (تصاوير)

سحر دولتشاهی با ماسک در جشنواره فیلم فجر

اخراج به خاطر عکس گرفتن با پیکر مارادونا (تصوير)

ازدواج شهرزاد شريعت زاده و جان سينا

جذاب ترین عکس ها از گوشه و کنار جهان را در دریچه روز تماشا کنید

جديدترين تصوير از مهدى كروبى

مراسم خاکسپاری آیت الله خویی با حضور آیت الله سیستانی (عكس)

ماهی 2.5 تنی در سواحل استرالیا (عكس)

مصادره عدد 4 توسط پرسپوليسى ها بدون فاصله گذارى اجتماعى ! (عكس)

عکسی از درون ضریح پیامبر اسلام (ص)

تیپ استوایی مجری ممنوع التصویر درکنار فرهاد اصلانی (عکس)

اسکورت عجیب بهنوش بختیاری در روزهای کرونایی! (فيلم)

آخرين حضور رحمانى وزير معزول صمت در دولت يازدهم (عكس)

جهان در متفاوت ترین 100 روزی که پشت سر گذاشت

تصويرى از 'سيدحسين حسينى و همسرش' در قرنطينه

تصوير جديد از كريم انصارى فرد و همسر يونانى اش

هرويه ميليچ بازيكن استقلال و همسرش (عكس)

تازه ترین تصویر کریم انصاری فرد در کنار 'همسر یونانی اش'

عکس‌ های مهدى طارمی با سحر قريشى چگونه لو رفت؟

ايوانكا ترامپ محجبه شد!

مراسم اختتامیه سی و هشتمین جشنواره فیلم فجر

پژمان جمشيدى و ريحانه پارسا در جشنواره فجر (عكس)

تصوير جديد از مهدى قائدى و همسرش (عكس)

مهدى قائدى مهاجم استقلال و همسرش (عكس)

سلفى همسر سرمربى استقلال با ارگ شيراز

'همسر سرمربى استقلال' در تهران مدل شد (عكس)

حضور بهنوش طباطبایی با ظاهری جدید در جشن عکاسان

پريناز ايزديار در اكران سرخپوست (عكس)

داليلا همسر استراماچونی سرمربی استقلال در تهران (عكس)

تصويرى جديد از بهاره كيان افشار

همسر سرمربی استقلال به ايران نيامده، قليانى شد! (عكس)