چرا اعتراضات مردمی در ایران به آشوب تبدیل می‌شود؟

ایلنا: جامعه‌شناس و عضو هیات علمی دانشگاه تهران گفت: سرمایهٔ اجتماعی در جامعهٔ ایران از بین نرفته، بلکه به حاشیه رفته است و در دست رقبا قرار دارد.

«تقی آزاد ارمکی» جامعه‌شناس و و عضو هیات علمی دانشگاه تهران در پاسخ به این سوال که چرا اعتراضات مردمی در ایران در نهایت به آشوب تبدیل می‌شود، به خبرنگار ایلنا گفت: در هر اعتراضی که در کشور برگزار می‌شود به دلیل فقدان عناصر جامعه مدنی در نظام سیاسی کشور برای نمایندگی جامعه‌، با یک آشوب مواجه می شویم و در نهایت مداخله هر دو نیروهای امنیتی و گروه‌هایی که در قالب فرصت‌طلبی و تعارض عمل می‌کنند، رخ می‌دهد. این تعارض این بار گسترده‌تر و فراگیر بوده است. در نتیجه، هر جامعه‌ای که در مسیر مدرنیته شدن می خواهد گام بردارد با چالش‌هایی مواجه است که با یک فرمان یا دستور حل‌پذیر نیستند؛ بلکه نیاز به کار مستمر کارشناسی و مشارکت جمعی و گشایش اجتماعی دارد؛ یعنی در جامعه‌ای که در بن‌بست اجتماعی قرار دارد، وقتی نمایندگان جامعه مدنی مانند احزاب، شخصیت‌های سیاسی، منتقدان، دانشگاهیان، نویسندگان و هنرمندان حضور ندارند، جامعه درگیر آشوب می‌شود. 

باید در جامعه گشایش سیاسی و اجتماعی ایجاد کنیم

وی افزود: برای نجات از این آشوب‌ها، اگر یکبار برای همیشه به جامعه مدنی و نیروهای که جامعه مدنی را نمایندگی می کنند، فرصت دهیم مشکلات اقتصادی، اجتماعی  و سیاسی نه به سرعت بلکه در یک فرایند زمان دار حل و فصل می شود.باید در جامعه گشایش سیاسی و اجتماعی ایجاد کنیم و به کنشگران سیاسی امکان دهیم بازی سیاسی خود را اجرا کنند و فقط حکومت و رسانه رسمی عهده دار همه چیز در کشور نباشند آن‌ها هم در قالب احزاب اتحادیه، اصناف و سیاستمداران حضور فعال داشته باشند.در این صورت است که جامعه در بحران‌ها، درگیر شورش و کشتار نمی‌شود.

سرمایهٔ اجتماعی در جامعهٔ ایران در دست رقباست

این استاد جامعه‌شناسی درباره کاهش سرمایه اجتماعی در جامعه امروز ایران گفت: سرمایهٔ اجتماعی در جامعهٔ ایران از بین نرفته، بلکه به حاشیه رفته است و در دست رقبا قرار دارد. برای مثال، وقتی می‌گوییم اعتماد به دولت و نظام سیاسی کاهش یافته است، علت این موضوع باید بررسی شود. چرا جامعه مشارکت نمی‌کند و احساس نمی‌کند سیاست و حکومت مال خودشان است.این چالش‌ها به واسطه دموکراسی، انتخابات و صندوق رأی‌ حل می‌شود.

وقتی  نظرات متخصصان در امور کشور لحاظ شود، مردم مدافع نظام سیاسی می‌شوند

وی خاطرنشان کرد: وقتی که نظرات کارشناسان، متخصصان و افرادی که دغدغهٔ اصلاح کشور دارند، در امور کشور لحاظ شود، سرمایهٔ اجتماعی در کشور رشد می‌کند و مردم مدافع نظام سیاسی می‌شوند.باید رویه‌های موجود را بازنگری کنند؛ برای مثال در زمینهٔ ساماندهی انتخابات، نظارت استصوابی باید حذف شود.افرادی که صلاحیت دارند و جاسوس نیستند، توانایی اداره و حل مشکلات کشور را دارند.

ارمکی با بیان اینکه در مجلس شورای اسلامی صرفاً نماینده‌ای حضور دارد که  هر بار یک حرف می‌زند و یک ایده ارائه می‌کند، گفت: سوال این است، نمایندگان دانشگاهیان، کارگران، اقوام و گروه‌های مختلف و معترضان به سیاست خارجی در کجای این مجلس هستند، همه آن‌ها غایب‌اند. وقتی این نمایندگان حضور ندارند، یک جامعه ای درست کرده‌اند که نظام سیاسی آن بسته و نظام کارشناسی آن خفه شده است و به همین دلیل وقتی اعتراضاتی هم صورت می‌گیرد، تبدیل به آشوب می‌شود.

منطق اعتراضات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی بوده است

این جامعه‌شناس تصریح کرد: وقتی تصور می‌کنیم که اعتراضات با مداخله نیروهای امنیتی و انتظامی پایان یافته، چون منطق آن نظامی نبوده است که مداخله نیروهای انتظامی را مطالبه کند، بلکه منطق اعتراضات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی بوده است، بنابراین اعتراضات با قدرت بیشتری ظهور خواهد کرد.

وی اظهار کرد: برای اینکه تجربهٔ طولانی که از این سده، انقلاب مشروطه و در ادامه انقلاب اسلامی کسب کردیم، حفظ کنیم، باید همت کنیم ابتدا حکومت، رویه خود را تغییر دهد، نه به سلطنت برگردیم! باید از این شرایط عبور کنیم و به شرایطی برسیم که قانون به طور کامل حاکم باشد و شاهد توسعه، دموکراسی، مشارکت مردمی و حقوق انسانی و برابری باشیم.در ادامه این مسیر، بازگشت به عقب وجود ندارد، بلکه پیشرفت به سمت آینده است که در آن نظام سیاسی، عدالت، آزادی و توسعه هم‌زمان تحقق می‌یابد. 

آزاد ارمکی در پایان گفت: اما آنچه که امروز در مقابل نظام سیاسی جمهوری اسلامی قرار گرفته است، بازگشت به گذشته و نظام سلطنت طلب است که به معنای ارتجاع، بدبختی، فلاکت و از دست دادن است.ضرورت دارد که ملی‌یون، سیاستمداران، روحانیون و رهبران یکبار دیگر بازگردند و جامعه را به سمت جلو هدایت کنند تا اینکه دیگران کشور را به عقب بازگردانند.این کار زحمت دارد و برای آن باید جان و آبرو گذاشت و نمی توان فقط در یک رقابت کور عمل کرد.امیدوارم این اتفاق رخ دهد.